Chứng chỉ đại lý thuế cũ còn giá trị theo Thông tư 109/2026/TT-BTC?
Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 24/07/2026, thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC và đưa ra nhiều thay đổi về đánh giá năng lực, cập nhật kiến thức và quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế. Vậy chứng chỉ, kết quả thi và các hồ sơ được cấp theo quy định cũ sẽ được xử lý như thế nào?
Điều 17 Thông tư 109 đã quy định cụ thể cơ chế chuyển tiếp đối với từng trường hợp, giúp người hành nghề và doanh nghiệp xác định rõ giá trị của hồ sơ hiện có và yêu cầu cần thực hiện trong thời gian tới. Hãy cùng AGS tìm hiểu chi tiết các quy định chuyển tiếp này để chủ động rà soát và chuẩn bị cho việc áp dụng quy định mới.
1. Thông tư 109/2026/TT-BTC thay đổi những gì?
Thông tư 109/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 24/07/2026 và có hiệu lực cùng ngày. Văn bản thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC về quản lý hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế. Phạm vi điều chỉnh của Thông tư 109/2026/TT-BTC tập trung vào ba nhóm nội dung:
- Đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế;
- Cập nhật kiến thức của người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế;
- Kiểm tra hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
Điểm cần chú ý là việc thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC không đồng nghĩa toàn bộ kết quả và giấy tờ được cấp trước đó mất giá trị. Điều 17 của Thông tư 19 quy định riêng cơ chế chuyển tiếp, giúp xác định nội dung nào tiếp tục được công nhận và trong thời gian bao lâu.
2. Kết quả thi đại lý thuế theo quy định cũ được bảo lưu bao lâu?
Đây là nội dung đầu tiên cần kiểm tra đối với những người đã tham gia kỳ thi hoặc phúc khảo theo quy định của Thông tư 10/2021/TT-BTC.
2.1. Kết quả thi và phúc khảo được bảo lưu 36 tháng
Theo khoản 1 Điều 17 Thông tư 109/2026/TT-BTC, giấy chứng nhận điểm thi và giấy chứng nhận điểm phúc khảo đã được cấp theo Thông tư 10/2021/TT-BTC vẫn có giá trị bảo lưu. Thời hạn bảo lưu là 36 tháng, được tính từ tháng công bố kết quả thi hoặc kết quả phúc khảo.
Như vậy, việc Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực không làm mất ngay giá trị của kết quả đã đạt theo quy định cũ. Người đã có kết quả còn trong thời hạn bảo lưu có thể tiếp tục sử dụng kết quả đó theo cơ chế được quy định trong Thông tư mới.
Thông tư mới thay đổi cơ chế đánh giá năng lực, nhưng việc bảo lưu kết quả cũ giúp tránh tình trạng người đã hoàn thành một phần yêu cầu theo quy định trước đây phải thi lại chỉ vì hệ thống pháp lý thay đổi.
Đối với người đang trong quá trình hoàn thiện điều kiện hành nghề, việc xác định tháng công bố kết quả là điểm cần kiểm tra để biết thời hạn 36 tháng còn lại bao nhiêu.
2.2. Chứng chỉ hành nghề cấp theo quy định cũ được công nhận
Khoản 2 Điều 17 Thông tư 109/2026/TT-BTC quy định chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế được cấp theo Thông tư 117/2012/TT-BTC và Thông tư 10/2021/TT-BTC được công nhận có giá trị tương đương với việc đáp ứng điều kiện về năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.
Điều này có nghĩa người đã được cấp chứng chỉ theo quy định trước đây không phải thực hiện lại toàn bộ quá trình đánh giá năng lực chỉ vì Thông tư mới có hiệu lực.
Quy định chuyển tiếp này đặc biệt quan trọng đối với các nhân viên đại lý thuế đang tiếp tục hành nghề sau khi Thông tư mới được áp dụng.
2.3. Cần phân biệt chứng chỉ hành nghề và điều kiện tiếp tục hoạt động
Việc chứng chỉ cũ được công nhận là đáp ứng điều kiện về năng lực chuyên môn không đồng nghĩa tất cả các điều kiểu hành nghề theo Thông tư mới đều được bỏ qua. Đây là hai vấn đề cần tách riêng:
- Chứng chỉ cũ → được công nhận về năng lực nghiệp vụ chuyên môn
- Điều kiện tiếp tục hoạt động → vẫn phải thực hiện theo các quy định hiện hành và cơ chế chuyển tiếp tương ứng.
Cách phân biệt này giúp tránh hiểu rằng việc giữ nguyên giá trị chứng chỉ đồng nghĩa với việc không cần thực hiện bất kỳ yêu cầu mới nào khác.
3. Nhân viên đại lý thuế đang hành nghề trong năm 2026 được áo dụng thế nào?
Đây là quy định chuyển tiếp có mốc thời gian cụ thể nhất.
3.1. Được tiếp tục hoạt động đến hết năm 2026
Theo khoản 3 Điều 17, nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước thời điểm Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực được tiếp tục hoạt động đến hết ngày 31/12/2026 mà không phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức theo quy định mới.
3.2. Từ năm 2027, quy định mới bắt đầu được áp dụng
Nếu tiếp tục hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế từ năm 2027 trở đi, nhân viên đại lý thuế phải thực hiện cập nhật kiến thức theo Chương III Thông tư 109/2026/TT-BTC.
Theo Điều 12, thời gian cập nhật kiến thức tối thiểu là 24 giờ trong một năm, tương đương 03 ngày học; thời gian được tính cộng dồn từ ngày 01/01 đến ngày 31/12 hằng năm. Người hành nghề có thể tham gia cập nhật kiến thức trực tiếp hoặc trực tuyến theo chương trình do đơn vị được phép tổ chức.
Điểm này tạo ra một mốc chuyển tiếp khá rõ:
- Trước ngày 24/07/2026: thực hiện theo Thông tư 10/2021/TT-BTC
- Từ ngày 24/07 đến hết ngày 31/12/2026: nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước thời điểm Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực được tiếp tục hoạt động mà không phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức.
- Từ năm 2027: nếu tiếp tục hoạt động thì phải cập nhật kiến thức theo Chương III Thông tư 109/2026/TT-BTC.
4. Giấy xác nhận cập nhật kiến thức đã cấp trước đây thì sao?
Không chỉ chứng chỉ và kết quả thi được chuyển tiếp. Khoản 4 Điều 17 cũng xử lý giấy xác nhận đã tham dự cập nhật kiến thức được cấp theo Thông tư 10/2021/TT-BTC. Theo đó, giấy xác nhận đã tham dự cập nhật kiến thức được cấp theo Thông tư 10/2021/TT-BTC được công nhận có giá trị như giấy xác nhận đã tham dự cập nhật kiến thức theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.
Do đó, người đã có giấy xác nhận hợp lệ theo quy định cũ không phải thực hiện lại chương trình chỉ vì Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực.
Bên cạnh kết quả thi và chứng chỉ hành nghề, Thông tư 109/2026/TT-BTC cũng quy định chuyển tiếp đối với giấy xác nhận đã tham dự cập nhật kiến thức.
5. Từ năm 2027, người hành nghề cần chuẩn bị gì?
Sau giai đoạn chuyển tiếp năm 2026, người tiếp tục hành nghề sẽ phải tuân thủ đầy đủ yêu cầu cập nhật kiến thức theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.
5.1. Không chỉ cập nhật kiến thức về thuế
Theo Điều 11 Thông tư 109/2026/TT-BTC, nội dung cập nhật kiến thức gồm:
- Pháp luật về thuế phí, lệ phí và các nội dung liên quan đến quản lý thuế;
- Pháp luật về kế toán doanh nghiệp;
- Kế toán hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Như vậy, yêu cầu cập nhật không chỉ giới hạn ở thay đổi của chính sách thuế mà còn bao gồm các nội dung kế toán có liên quan đến hoạt động cung cấp dịch vụ.
5.2. Thời lượng và hình thức
Người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế phải cập nhật tối thiểu 24 giờ/năm. Thời gian được tính cộng dồn trong năm và có giới hạn về số giờ được tính cho từng buổi, từng ngày học. Cụ thể:
- Không quá 4 giờ/buổi
- Không quá 8 giờ/ngày
- 1 giờ học = 1 giờ cập nhật kiến thức
- Có thể học trực tiếp hoặc trực tuyến
Việc cập nhật kiến thức được tính theo năm, do đó người hành nghề cần chủ động sắp xếp thời gian tham gia các chương trình đào tạo phù hợp để bảo đảm đủ số giờ theo quy định. Đối với những người tiếp tục hoạt động từ năm 2027, việc theo dõi kế hoạch đào tạo và hoàn thành số giờ cập nhật kiến thức trong năm sẽ là một nội dung cần được lưu ý bên cạnh việc duy trì các điều kiện hành nghề khác.
6. Doanh nghiệp và nhân viên đại lý thuế nên rà soát gì?
Thay vì chỉ rà soát chứng chỉ, doanh nghiệp nên kiểm tra đồng thời tình trạng pháp lý của từng nhân viên và thời điểm áp dụng quy định chuyển tiếp. Có thể rà soát theo bốn nhóm:
Thứ nhất, chứng chỉ hành nghề: xác định chứng chỉ được cấp theo Thông tư 117/2012/TT-BTC hay Thông tư 10/2021/TT-BTC để đối chiếu với quy định công nhận tại Điều 17.
Thứ hai, kết quả thi và phúc khảo: kiểm tra tháng công bố kết quả để xác định thời hạn bảo lưu 36 tháng.
Thứ ba, tình trạng hành nghề trong năm 2026: xác định nhân viên có thuộc nhóm đang hoạt động trước ngày Thông tư 109 có hiệu lực hay không.
Thứ tư, kế hoạch cập nhật kiến thức từ năm 2027: chủ động theo dõi chương trình và thời lượng cập nhật kiến thức theo Chương III để tránh phát sinh khoảng trống về điều kiện hành nghề.
Ngoài ra, doanh nghiệp nên chủ động rà soát và lưu trữ đầy đủ hồ sơ của từng nhân viên, bao gồm chứng chỉ hành nghề, giấy chứng nhận điểm thi hoặc phúc khảo và giấy xác nhận cập nhật kiến thức. Việc kiểm tra thời điểm cấp và tình trạng hiệu lực của từng loại giấy tờ sẽ giúp xác định chính xác trường hợp nào được áp dụng quy định chuyển tiếp.
Việc rà soát nên được thực hiện trước khi kết thúc năm 2026 thay vì chờ đến thời điểm quy định mới bắt đầu áp dụng. Qua đó, doanh nghiệp có thể kịp thời bổ sung hồ sơ còn thiếu, xây dựng kế hoạch cập nhật kiến thức và hạn chế nguy cơ gián đoạn hoạt động cung cấp dịch vụ làm thủ tục về thuế từ năm 2027.
Kết luận
Nhìn chung, Thông tư 109/2026/TT-BTC đã thiết lập cơ chế chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi của người đã có kết quả thi, chứng chỉ hành nghề hoặc giấy xác nhận cập nhật kiến thức theo quy định cũ. Tuy nhiên, việc được chuyển tiếp không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua các yêu cầu mới trong giai đoạn tiếp theo.
Doanh nghiệp và người hành nghề nên chủ động rà soát hồ sơ, xác định thời hạn áp dụng và chuẩn bị kế hoạch cập nhật kiến thức từ năm 2027 để bảo đảm việc cung cấp dịch vụ làm thủ tục về thuế được thực hiện liên tục và đúng quy định.
Công ty AGS cảm ơn bạn đã đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé!
Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Thong-tu-109-2026-TT-BTC-quan-ly-hoat-dong-kinh-doanh-dich-vu-lam-thu-tuc-ve-thue-717380.aspx
