Kỹ năng quản lý thời gian cho người vừa học vừa làm
Vừa đi làm vừa học là lựa chọn của nhiều người muốn nâng cao chuyên môn, học thêm ngoại ngữ hoặc chuẩn bị cho một bước tiến mới trong công việc. Tuy nhiên, khi công việc đã chiếm phần lớn thời gian trong ngày, việc duy trì lịch học đều đặn không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có những ngày kế hoạch được thực hiện đầy đủ, nhưng cũng có lúc công việc phát sinh khiến việc học phải tạm gác lại.
Vì vậy, kỹ năng quản lý thời gian không chỉ là biết lập thời gian biểu mà còn là khả năng xác định ưu tiên, phân bổ thời gian hợp lý và điều chỉnh kế hoạch khi thực tế thay đổi. Với người vừa học vừa làm, một kế hoạch phù hợp cần đủ rõ ràng để tạo thói quen nhưng cũng đủ linh hoạt để có thể duy trì lâu dài.
1. Xác định mục tiêu và sắp xếp công việc
Khi có cả công việc và học tập cùng lúc, vấn đề đầu tiên không phải là tìm thêm thời gian mà là xác định thời gian hiện có nên được sử dụng cho việc gì. Nếu không có mục tiêu cụ thể, người học rất dễ lập một danh sách dài nhưng cuối cùng lại không hoàn thành được những nhiệm vụ quan trọng.
Mục tiêu và thứ tự ưu tiên
Một mục tiêu học tập rõ ràng sẽ giúp việc phân bổ thời gian dễ dàng hơn. Thay vì đặt mục tiêu chung chung như “học thêm kiến thức” hoặc “cải thiện ngoại ngữ”, có thể chuyển thành những mục tiêu cụ thể hơn.
Chẳng hạn:
- Hoàn thành một khóa học trong ba tháng.
- Học 20 từ mới mỗi tuần.
- Hoàn thành một chương tài liệu mỗi tuần.
- Luyện nghe 30 phút vào ba buổi cố định trong tuần.
- Chuẩn bị cho một kỳ thi hoặc chứng chỉ vào một thời điểm cụ thể.
Khi mục tiêu đã rõ, bước tiếp theo là xác định mức độ ưu tiên.
Không phải tất cả công việc đều cần được xử lý ngay. Có thể chia nhiệm vụ thành ba nhóm:
Nhóm 1 – Quan trọng và có thời hạn:
Bài tập sắp đến hạn, bài kiểm tra, công việc cần hoàn thành trong ngày hoặc nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến mục tiêu hiện tại.
Nhóm 2 – Quan trọng nhưng chưa gấp:
Đọc tài liệu, ôn lại kiến thức, học ngoại ngữ hoặc chuẩn bị cho một chứng chỉ còn vài tháng nữa mới thi.
Nhóm 3 – Có thể giảm hoặc sắp xếp lại:
Những hoạt động không mang lại nhiều giá trị nhưng đang chiếm một phần đáng kể trong quỹ thời gian.
Việc phân loại này giúp người vừa học vừa làm tránh tình trạng bận cả ngày nhưng cuối ngày vẫn cảm thấy chưa hoàn thành được việc quan trọng.
Một nguyên tắc đơn giản là mỗi ngày chỉ nên xác định một vài nhiệm vụ quan trọng nhất. Nếu danh sách việc cần làm quá dài, khả năng hoàn thành toàn bộ sẽ thấp và dễ tạo cảm giác quá tải.
Không ôm quá nhiều mục tiêu cùng lúc
Một người vừa đi làm có thể có rất nhiều điều muốn học. Tuy nhiên, thời gian và năng lượng đều có giới hạn.
Ví dụ: Một người có thể đồng thời muốn học tiếng Anh, Excel, kỹ năng thuyết trình, đọc sách chuyên ngành và tập thể thao. Mỗi mục tiêu đều có ích, nhưng nếu cố thực hiện tất cả với cường độ cao ngay từ đầu, lịch sinh hoạt sẽ nhanh chóng trở nên quá tải.
Thay vì vậy, có thể chọn một mục tiêu chính và một mục tiêu phụ trong từng giai đoạn.
Ví dụ:
Mục tiêu chính: hoàn thành khóa học chuyên môn trong ba tháng.
Mục tiêu phụ: duy trì tiếng Anh 20–30 phút mỗi ngày.
Sau khi hoàn thành khóa học chính, có thể chuyển trọng tâm sang mục tiêu khác.
Cách này giúp thời gian được tập trung hơn và quan trọng là tạo cảm giác tiến bộ. Khi nhìn thấy một mục tiêu được hoàn thành, người học cũng dễ duy trì động lực cho những mục tiêu tiếp theo.
2. Phân bổ thời gian học khi vừa đi làm
Sau khi xác định được mục tiêu, bước tiếp theo là xây dựng lịch học phù hợp với lịch làm việc thực tế. Đây là phần nhiều người gặp khó khăn nhất, bởi lịch làm việc có thể thay đổi và năng lượng sau một ngày làm việc cũng không giống nhau.
Lập lịch học và chia nhỏ thời gian
Một sai lầm thường gặp là cho rằng muốn học hiệu quả thì phải dành một khoảng thời gian rất dài.
Ví dụ: Một người đi làm từ 8 giờ sáng đến 17 giờ chiều có thể đặt mục tiêu học từ 19 giờ đến 22 giờ mỗi ngày. Trên lý thuyết, kế hoạch này tạo ra rất nhiều thời gian học.
Nhưng sau một ngày làm việc, còn có thời gian di chuyển, ăn uống, nghỉ ngơi và các công việc cá nhân. Nếu ngày nào cũng học ba tiếng, kế hoạch có thể khó duy trì.
Thay vào đó, có thể chia nhỏ thời gian.
Ví dụ một buổi học 60 phút:
- 10 phút ôn lại nội dung cũ.
- 30 phút học nội dung mới.
- 15 phút thực hành.
- 5 phút ghi lại nội dung cần tiếp tục vào buổi sau.
Hoặc nếu chỉ có 30 phút:
- 5 phút ôn tập.
- 20 phút học hoặc thực hành.
- 5 phút tổng kết.
Điều quan trọng không phải là mỗi buổi học kéo dài bao lâu mà là thời gian đó được sử dụng có chủ đích.
Đặc biệt, người vừa học vừa làm nên tránh suy nghĩ rằng nếu hôm nay không có hai tiếng thì không cần học. Một buổi học 30 phút vẫn có giá trị nếu giúp duy trì tiến độ.
Tận dụng khoảng thời gian ngắn và thời gian dự phòng
Ngoài thời gian học chính, trong ngày thường xuất hiện những khoảng thời gian ngắn có thể sử dụng cho các nhiệm vụ đơn giản.
Ví dụ:
- 10–15 phút buổi sáng để ôn từ vựng.
- Thời gian chờ phương tiện để nghe nội dung học tập.
- 15 phút nghỉ giữa các công việc để xem lại ghi chú.
- 20 phút trước khi ngủ để đọc tài liệu.
- Một khoảng thời gian cuối tuần để tổng hợp lại kiến thức trong tuần.
Tuy nhiên, không nên biến mọi khoảng trống thành thời gian học. Nếu cơ thể đang mệt hoặc cần nghỉ, việc nghỉ ngơi có thể quan trọng hơn.
Quản lý thời gian không có nghĩa là sử dụng từng phút trong ngày cho công việc.
Một lịch học bền vững cần có cả thời gian phục hồi.
Bên cạnh đó, nên tạo một khoảng thời gian dự phòng.
Ví dụ: Nếu dự kiến học bốn buổi mỗi tuần, không nhất thiết phải cố định cả bốn buổi ở những thời điểm hoàn toàn không thể thay đổi. Có thể dành một buổi linh hoạt để bù lại khi một buổi học bị bỏ lỡ.
Cách này đặc biệt hữu ích với người có công việc thường xuyên phát sinh nhiệm vụ ngoài kế hoạch.
Một lịch học thực tế cho người đi làm
Có thể tham khảo cách phân bổ đơn giản như sau:
- Thứ hai - 30–45 phút học nội dung mới
- Thứ ba - 30 phút ôn tập
- Thứ tư - Nghỉ hoặc xử lý việc phát sinh
- Thứ năm - 45 phút học và thực hành
- Thứ sáu - 30 phút ôn lại
- Thứ bảy - 60–90 phút học sâu
- Chủ nhật - Tổng kết và chuẩn bị tuần mới
Đây chỉ là ví dụ. Không nhất thiết phải áp dụng nguyên mẫu cho mọi người.
Người làm việc theo ca có thể chọn lịch khác. Người có con nhỏ hoặc nhiều trách nhiệm gia đình cũng cần một cách phân bổ riêng. Điều quan trọng là lịch học phải phù hợp với cuộc sống thực tế của người sử dụng, thay vì chỉ đẹp trên giấy.
3. Duy trì việc học mà không bị quá tải
Lập được lịch học mới chỉ là bước đầu. Khó khăn lớn hơn là duy trì lịch đó trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Nếu kế hoạch quá nghiêm khắc, chỉ một vài ngày bận rộn cũng có thể khiến toàn bộ lịch bị gián đoạn.
3.1. Sai lầm thường gặp và cách xử lý
Chờ có thời gian rảnh mới học
Đây là một trong những lý do phổ biến khiến việc học bị trì hoãn. Sau khi hoàn thành công việc, người học thường còn nhiều việc cá nhân khác và cuối cùng không còn thời gian.
Thay vì chờ thời gian rảnh, nên đưa việc học vào lịch trước.
Đặt mục tiêu quá cao
Học ba tiếng mỗi tối nghe có vẻ hiệu quả, nhưng nếu chỉ duy trì được vài ngày thì chưa chắc tốt hơn việc học 30–60 phút đều đặn.
Mục tiêu ban đầu nên vừa sức. Khi đã quen với lịch học, có thể tăng thời lượng.
Làm nhiều việc cùng lúc
Vừa học vừa kiểm tra điện thoại, trả lời tin nhắn hoặc xem mạng xã hội khiến sự tập trung bị chia nhỏ.
Nếu có 45 phút để học, nên dành khoảng thời gian đó cho một nhiệm vụ cụ thể thay vì liên tục chuyển đổi giữa nhiều việc.
Không có thời gian nghỉ
Một số người muốn tận dụng tối đa thời gian nên cắt giảm cả thời gian nghỉ ngơi. Cách này có thể khiến việc học trở thành áp lực và khó duy trì.
Một kế hoạch hợp lý cần phân biệt giữa thời gian chưa được sử dụng hiệu quả và thời gian thực sự cần để nghỉ ngơi.
3.2. Theo dõi, điều chỉnh và duy trì thói quen
Mỗi cuối tuần, người vừa học vừa làm có thể dành khoảng 10–15 phút để xem lại lịch của mình.
Có thể tự hỏi:
- Tuần này đã hoàn thành những gì?
- Nhiệm vụ nào chưa hoàn thành?
- Nguyên nhân là thiếu thời gian hay kế hoạch chưa phù hợp?
- Khung giờ nào mình tập trung tốt nhất?
- Có nhiệm vụ nào có thể giảm bớt?
- Tuần tới cần điều chỉnh điều gì?
Ví dụ: Nếu thường xuyên không thể học vào buổi tối vì công việc kéo dài, có thể chuyển một phần thời gian học sang buổi sáng hoặc cuối tuần.
Nếu thường xuyên bỏ qua những buổi học kéo dài một tiếng, có thể giảm xuống còn 30 phút.
Nếu lịch học khiến bản thân quá mệt, có thể giảm số buổi nhưng tập trung hơn trong từng buổi.
Điều này cho thấy quản lý thời gian là một quá trình điều chỉnh, chứ không phải lập một thời gian biểu rồi giữ nguyên trong mọi hoàn cảnh.
Quan trọng nhất là đừng coi một ngày không hoàn thành kế hoạch là lý do để bỏ luôn cả tuần.
Có thể có những ngày công việc quá nhiều, sức khỏe không tốt hoặc xuất hiện một việc ngoài dự kiến. Khi đó, chỉ cần quay lại lịch học vào ngày tiếp theo.
Thói quen được xây dựng từ sự lặp lại trong thời gian dài, không phải từ một vài ngày hoàn hảo.
Kết luận
Đối với người vừa học vừa làm, kỹ năng quản lý thời gian không đơn giản là tìm cách nhồi thêm nhiều việc vào một ngày. Điều quan trọng hơn là biết lựa chọn việc cần ưu tiên, xác định thời gian học phù hợp và xây dựng một lịch có thể duy trì trong điều kiện thực tế.
Thay vì cố gắng học thật nhiều trong một vài ngày, người học có thể bắt đầu với những khoảng thời gian vừa sức, chẳng hạn 30–60 phút mỗi ngày hoặc một số buổi cố định trong tuần. Khi lịch học đã trở thành thói quen, thời lượng có thể được điều chỉnh tùy theo mục tiêu.
Bên cạnh đó, nên dành một khoảng thời gian dự phòng cho những ngày công việc phát sinh và không quên đưa nghỉ ngơi vào kế hoạch. Một lịch học tốt không phải là lịch không bao giờ thay đổi, mà là lịch có thể điều chỉnh khi cuộc sống thay đổi nhưng vẫn giúp người học tiếp tục tiến về mục tiêu của mình.
Nguồn: Tổng hợp
.jfif)