Toàn cảnh thị trường kiểm toán Việt Nam: Ngoài Big4 có gì?

Mỗi mùa tuyển dụng, Big4 (Deloitte, EY, KPMG và PwC) luôn là lựa chọn được nhiều sinh viên kế toán - kiểm toán hướng tới nhờ thương hiệu toàn cầu, môi trường làm việc chuyên nghiệp và cơ hội tiếp cận các doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, thị trường kiểm toán Việt Nam không chỉ có Big4. Theo Bộ Tài chính, tính đến ngày 08/7/2025, cả nước có 223 doanh nghiệp kiểm toán đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán, tạo nên hệ sinh thái đa dạng với nhiều cơ hội nghề nghiệp cho người mới vào ngành. Vậy ngoài Big4 còn có những nhóm doanh nghiệp nào và đâu là lựa chọn phù hợp với định hướng của bạn?

1. Big4 có phải là con đường duy nhất?

Đối với nhiều sinh viên, việc nhận được thư mời làm việc từ Big4 thường được xem là một cột mốc đáng nhớ khi bắt đầu sự nghiệp. Điều này hoàn toàn dễ hiểu bởi Big4 sở hữu mạng lưới hoạt động toàn cầu, quy trình quản lý chuyên nghiệp, hệ thống đào tạo bài bản và danh mục khách hàng đa dạng. Môi trường này tạo điều kiện để nhân sự trẻ được tiếp cận các chuẩn mực nghề nghiệp quốc tế cũng như làm việc cùng nhiều chuyên gia giàu kinh nghiệm.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào bức tranh chung của ngành kiểm toán tại Việt Nam, Big4 chỉ là một phần của thị trường. Theo quy định của pháp luật về kiểm toán độc lập, dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính được thực hiện bởi các doanh nghiệp kiểm toán đáp ứng đầy đủ điều kiện kinh doanh theo quy định. Điều đó đồng nghĩa với việc ngoài Big4 còn có nhiều doanh nghiệp kiểm toán khác đang hoạt động hợp pháp, cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp thuộc nhiều quy mô và lĩnh vực khác nhau.

Trong số đó có những doanh nghiệp là thành viên của các mạng lưới kiểm toán quốc tế với hệ thống phương pháp luận, quy trình kiểm soát chất lượng và chương trình đào tạo được áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn cầu. Bên cạnh đó là nhiều công ty kiểm toán trong nước đã có lịch sử hoạt động lâu năm, từng bước xây dựng uy tín và đồng hành cùng sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Điều này cho thấy con đường phát triển trong ngành kiểm toán không chỉ gắn với một thương hiệu cụ thể. Mỗi doanh nghiệp đều có thế mạnh riêng về nhóm khách hàng, lĩnh vực chuyên môn, quy mô hoạt động và môi trường làm việc. Đối với người mới vào nghề, việc lựa chọn một doanh nghiệp phù hợp với mục tiêu học hỏi và định hướng phát triển có thể quan trọng hơn việc chỉ tập trung vào tên tuổi của doanh nghiệp.

2. Thị trường kiểm toán Việt Nam hiện nay gồm những nhóm nào?

Để có cái nhìn đầy đủ hơn về cơ hội nghề nghiệp trong ngành, trước hết cần hiểu cách thị trường kiểm toán Việt Nam được hình thành. Hiện nay, các doanh nghiệp kiểm toán có thể được chia thành ba nhóm chính dựa trên quy mô hoạt động và phạm vi kết nối quốc tế.

Nhóm Big4

Big4 gồm bốn doanh nghiệp kiểm toán lớn nhất thế giới:
  • Deloitte
  • EY
  • KPMG
  • PwC

Tại Việt Nam, các doanh nghiệp này cung cấp nhiều dịch vụ như kiểm toán báo cáo tài chính, tư vấn thuế, tư vấn doanh nghiệp, quản trị rủi ro, chuyển đổi số và các dịch vụ đảm bảo khác. Khách hàng chủ yếu là các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp niêm yết, ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nhờ mạng lưới toàn cầu và hệ thống quản lý được chuẩn hóa, Big4 đóng vai trò quan trọng trong thị trường dịch vụ kiểm toán và luôn là một trong những nhà tuyển dụng lớn của ngành.

Nhóm công ty kiểm toán quốc tế ngoài Big4

Bên cạnh Big4, Việt Nam còn có nhiều doanh nghiệp là thành viên của các mạng lưới kiểm toán quốc tế như:
  • BDO
  • Grant Thornton
  • Forvis Mazars
  • RSM
  • Crowe
  • Nexia
  • Moore
  • HLB International
Các doanh nghiệp này hoạt động theo mô hình mạng lưới toàn cầu, áp dụng hệ thống phương pháp kiểm toán, tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng và chương trình đào tạo thống nhất của từng tổ chức quốc tế.

Tại Việt Nam, nhiều công ty trong nhóm này cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp niêm yết, doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn cũng như các dự án có yếu tố nước ngoài. Mặc dù quy mô nhân sự tại Việt Nam có thể nhỏ hơn Big4, đây vẫn là những doanh nghiệp có kinh nghiệm chuyên môn và mạng lưới khách hàng đa dạng.

Nhóm công ty kiểm toán trong nước

Song song với các doanh nghiệp thuộc mạng lưới quốc tế là hệ thống các công ty kiểm toán được thành lập và phát triển tại Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp đã có nhiều năm hoạt động trên thị trường, xây dựng được uy tín và cung cấp dịch vụ cho đa dạng khách hàng. Một số doanh nghiệp được biết đến rộng rãi có thể kể đến như:
  • AASC
  • A&C
  • CPA Vietnam
  • UHY
  • DTL
  • AFC
Ngoài các doanh nghiệp có quy mô lớn, còn có nhiều công ty kiểm toán vừa và nhỏ đang hoạt động tại các tỉnh, thành phố trên cả nước, góp phần đáp ứng nhu cầu kiểm toán, kế toán và tư vấn tài chính của cộng đồng doanh nghiệp.

Thị trường kiểm toán ngoài Big4 tại Việt Nam ngày càng đa dạng

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch thông tin tài chính, thị trường dịch vụ kiểm toán tại Việt Nam cũng không ngừng mở rộng. Theo Danh sách doanh nghiệp kiểm toán đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán cập nhật đến ngày 08/7/2025 do Bộ Tài chính công bố, hiện có 223 doanh nghiệp kiểm toán đủ điều kiện hoạt động trên thị trường. Điều này cho thấy bên cạnh Big4 còn có nhiều doanh nghiệp thuộc các mạng lưới kiểm toán quốc tế và các công ty kiểm toán trong nước, tạo nên hệ sinh thái đa dạng về quy mô, lĩnh vực chuyên môn và nhóm khách hàng.

Sự đa dạng của thị trường mang đến nhiều lựa chọn nghề nghiệp hơn cho sinh viên và người mới tốt nghiệp. Thay vì chỉ tập trung vào Big4, ứng viên nên tìm hiểu từng doanh nghiệp dựa trên định hướng phát triển, nhóm khách hàng, chương trình đào tạo và cơ hội học hỏi để lựa chọn môi trường phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp của bản thân.

Các công ty nonbig

Non-Big không đồng nghĩa với công ty nhỏ

Trong cộng đồng kế toán - kiểm toán, thuật ngữ "non-Big" thường được sử dụng để chỉ các công ty kiểm toán không thuộc nhóm Big4. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc tất cả đều có quy mô nhỏ. Nhiều doanh nghiệp như BDO, Grant Thornton, Forvis Mazars, RSM hay Crowe đều là thành viên của các mạng lưới kiểm toán quốc tế với hàng trăm văn phòng và hàng chục nghìn nhân sự trên toàn cầu. Vì vậy, khi tìm hiểu về cơ hội nghề nghiệp, ứng viên nên đánh giá từng doanh nghiệp dựa trên quy mô hoạt động tại Việt Nam, nhóm khách hàng, chương trình đào tạo và định hướng phát triển thay vì chỉ dựa vào khái niệm "Big4" hay "non-Big".

3. Vì sao các công ty kiểm toán ngoài Big4 ngày càng trở thành lựa chọn đáng cân nhắc?

Đối với nhiều sinh viên, Big4 vẫn là mục tiêu nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa các công ty kiểm toán ngoài Big4 chỉ là "lựa chọn thay thế". Trong bối cảnh thị trường kiểm toán ngày càng đa dạng, nhiều doanh nghiệp ngoài Big4 đã đầu tư mạnh vào chất lượng dịch vụ, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng mạng lưới khách hàng. Nhờ đó, nhóm doanh nghiệp này đang trở thành lựa chọn đáng cân nhắc đối với nhiều người mới vào nghề.

Tất nhiên, mỗi công ty sẽ có quy mô, định hướng và văn hóa riêng. Tuy nhiên, xét trên góc độ nghề nghiệp, các công ty kiểm toán ngoài Big4 thường mang đến những cơ hội sau.

Cơ hội tiếp cận đa dạng khách hàng và lĩnh vực kinh doanh

Một trong những đặc thù của nghề kiểm toán là kiểm toán viên không chỉ làm việc với số liệu mà còn phải tìm hiểu cách doanh nghiệp vận hành. Mỗi khách hàng đều có mô hình kinh doanh, quy trình quản lý và hệ thống kiểm soát nội bộ khác nhau. Chính sự đa dạng này giúp kiểm toán viên tích lũy kinh nghiệm thực tế và mở rộng góc nhìn về hoạt động của doanh nghiệp.

Tại nhiều công ty kiểm toán ngoài Big4, danh mục khách hàng thường trải rộng ở nhiều lĩnh vực như sản xuất, thương mại, xây dựng, logistics, giáo dục, y tế, công nghệ, bất động sản, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hay doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc tham gia kiểm toán cho nhiều loại hình doanh nghiệp giúp kiểm toán viên từng bước làm quen với các đặc điểm kế toán, quy định pháp lý và rủi ro đặc thù của từng ngành nghề.

Đây cũng là lợi thế đối với những người chưa xác định rõ sẽ phát triển lâu dài trong lĩnh vực nào. Trải nghiệm đa dạng ở giai đoạn đầu sự nghiệp có thể giúp họ hiểu rõ hơn về từng ngành và có thêm cơ sở để định hướng công việc trong tương lai.

Môi trường thuận lợi để tích lũy kinh nghiệm thực tế

Đối với người mới tốt nghiệp, điều quan trọng nhất không chỉ là làm việc ở đâu mà còn là học được gì sau mỗi mùa kiểm toán. Tại nhiều doanh nghiệp ngoài Big4, quy mô nhóm kiểm toán có thể gọn hơn so với các doanh nghiệp lớn. Điều này có thể tạo điều kiện để nhân sự mới được tham gia nhiều giai đoạn của cuộc kiểm toán dưới sự hướng dẫn của cấp quản lý, từ việc tìm hiểu khách hàng, thực hiện các thủ tục kiểm toán, lập giấy tờ làm việc đến tổng hợp kết quả.

Tuy nhiên, phạm vi công việc của mỗi nhân sự sẽ phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp, tính chất của từng hợp đồng kiểm toán và cách phân công công việc của từng đơn vị. Vì vậy, ứng viên không nên mặc định rằng mọi công ty ngoài Big4 đều có cách tổ chức giống nhau mà cần tìm hiểu kỹ trong quá trình ứng tuyển.

Điểm quan trọng là người mới vào nghề nên chủ động quan sát, đặt câu hỏi và học hỏi từ các đồng nghiệp giàu kinh nghiệm. Chính thái độ cầu thị và tinh thần học hỏi mới là yếu tố quyết định tốc độ phát triển nghề nghiệp, bất kể bạn bắt đầu tại doanh nghiệp nào.

Môi trường làm việc gần gũi, thuận lợi cho việc học hỏi

Ngoài chuyên môn, cách tổ chức công việc và văn hóa doanh nghiệp cũng là yếu tố được nhiều ứng viên quan tâm. Ở nhiều công ty kiểm toán ngoài Big4, quy mô nhân sự không quá lớn nên khoảng cách giữa nhân viên mới với Senior, Manager hoặc Partner thường gần gũi hơn. Điều này có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi chuyên môn, nhận phản hồi trực tiếp và học hỏi từ những người có nhiều kinh nghiệm.

Đối với người mới vào nghề, việc được hướng dẫn kịp thời khi gặp khó khăn sẽ giúp rút ngắn thời gian làm quen với công việc, đồng thời hình thành tư duy nghề nghiệp ngay từ những năm đầu. Tất nhiên, văn hóa doanh nghiệp là yếu tố mang tính đặc thù của từng công ty. Có doanh nghiệp đề cao tính kỷ luật và quy trình, có doanh nghiệp khuyến khích sự chủ động và trao đổi cởi mở. Vì vậy, ứng viên nên tìm hiểu từ nhiều nguồn thông tin khác nhau thay vì chỉ dựa vào những đánh giá cá nhân trên mạng xã hội.

Chú trọng đào tạo và phát triển chuyên môn

Kiểm toán là lĩnh vực đòi hỏi người làm nghề phải liên tục cập nhật kiến thức về kế toán, kiểm toán, thuế và các quy định pháp luật có liên quan. Vì vậy, hoạt động đào tạo nội bộ luôn được nhiều doanh nghiệp quan tâm.

Nhiều công ty kiểm toán ngoài Big4 xây dựng chương trình đào tạo dành cho nhân viên mới, tổ chức các buổi chia sẻ chuyên môn hoặc hướng dẫn thực hành thông qua các hồ sơ kiểm toán thực tế. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp cũng có chính sách hỗ trợ nhân viên theo đuổi các chứng chỉ nghề nghiệp như ACCA, CPA Australia hoặc CPA Việt Nam.

Mặc dù mức độ hỗ trợ sẽ khác nhau giữa các doanh nghiệp, việc lựa chọn một môi trường coi trọng đào tạo sẽ giúp người mới có nền tảng chuyên môn vững chắc hơn trong những năm đầu sự nghiệp.

Mở ra nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp trong tương lai

Một trong những giá trị lớn nhất của nghề kiểm toán là nền tảng kiến thức và kỹ năng mà công việc mang lại. Trong quá trình làm việc, kiểm toán viên không chỉ rèn luyện chuyên môn kế toán - kiểm toán mà còn phát triển kỹ năng phân tích, giao tiếp với khách hàng, làm việc nhóm, quản lý thời gian và giải quyết vấn đề. Đây đều là những kỹ năng có giá trị ở nhiều vị trí khác nhau trong lĩnh vực tài chính.

Sau một thời gian tích lũy kinh nghiệm, nhiều kiểm toán viên tiếp tục phát triển theo các hướng như kế toán trưởng, kiểm toán nội bộ, tư vấn thuế, tư vấn tài chính, quản trị rủi ro hoặc đảm nhiệm các vị trí quản lý tài chính trong doanh nghiệp.

Điều này cho thấy, dù bắt đầu tại Big4 hay các công ty kiểm toán ngoài Big4, giá trị lớn nhất vẫn nằm ở kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng mà mỗi người tích lũy được trong quá trình làm nghề.

Góc nhìn dành cho người mới vào nghề

Nếu mục tiêu của bạn là trở thành một kiểm toán viên giỏi, điều quan trọng không phải là cố gắng tìm kiếm một doanh nghiệp "hoàn hảo", mà là lựa chọn môi trường phù hợp với giai đoạn phát triển của bản thân. Một doanh nghiệp có chương trình đào tạo rõ ràng, tạo điều kiện tiếp cận nhiều khách hàng, khuyến khích học hỏi và có đội ngũ sẵn sàng hướng dẫn sẽ giúp người mới xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc. Đây cũng là yếu tố có ảnh hưởng lâu dài hơn so với việc chỉ đánh giá doanh nghiệp dựa trên mức độ nổi tiếng của thương hiệu.

4. Những điểm cần cân nhắc trước khi lựa chọn

Mỗi công ty kiểm toán đều có định hướng phát triển, quy mô hoạt động và thế mạnh riêng. Vì vậy, việc lựa chọn nơi làm việc không nên chỉ dựa trên mức độ nổi tiếng của doanh nghiệp hay lời giới thiệu từ người khác, mà cần xuất phát từ mục tiêu nghề nghiệp của chính bạn. Trước khi nộp đơn ứng tuyển, bạn có thể cân nhắc một số tiêu chí sau.

Tìm hiểu nhóm khách hàng và lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp

Khách hàng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm làm việc của kiểm toán viên. Mỗi nhóm khách hàng sẽ mang đến những yêu cầu chuyên môn và cơ hội học hỏi khác nhau.

Có doanh nghiệp tập trung vào khách hàng là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), trong khi doanh nghiệp khác lại có thế mạnh ở lĩnh vực sản xuất, thương mại, xây dựng, bất động sản hoặc các đơn vị có lợi ích công chúng. Bên cạnh dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính, nhiều công ty còn cung cấp dịch vụ kế toán, tư vấn thuế, tư vấn quản trị rủi ro hay tư vấn tài chính doanh nghiệp.

Việc tìm hiểu trước về cơ cấu khách hàng và phạm vi dịch vụ sẽ giúp ứng viên hình dung rõ hơn về môi trường làm việc cũng như loại kinh nghiệm mình có thể tích lũy trong tương lai.

Quan tâm đến chương trình đào tạo và phát triển nhân sự

Đối với sinh viên mới tốt nghiệp, kiến thức chuyên môn trên giảng đường chỉ là nền tảng ban đầu. Quá trình học hỏi trong công việc mới là yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển nghề nghiệp.

Khi tìm hiểu về doanh nghiệp, bạn nên xem xét liệu công ty có chương trình đào tạo dành cho nhân viên mới hay không, có tổ chức các khóa học chuyên môn định kỳ, có cơ chế hướng dẫn từ Senior hoặc Manager và có chính sách hỗ trợ nhân viên theo đuổi các chứng chỉ nghề nghiệp hay không.

Một môi trường coi trọng đào tạo sẽ giúp người mới rút ngắn thời gian thích nghi, nâng cao kỹ năng chuyên môn và xây dựng nền tảng nghề nghiệp vững chắc hơn.
Xem xét lộ trình phát triển nghề nghiệp

Lộ trình nghề nghiệp là yếu tố không nên bỏ qua khi lựa chọn nơi làm việc.

Mỗi doanh nghiệp sẽ có cơ cấu tổ chức, tiêu chí đánh giá và cơ hội thăng tiến khác nhau. Việc tìm hiểu trước về các cấp bậc công việc, tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả làm việc, cơ hội tham gia các dự án lớn hoặc khả năng phát triển lên các vị trí quản lý sẽ giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về con đường phát triển lâu dài.

Bên cạnh đó, ứng viên cũng có thể tìm hiểu xem doanh nghiệp có tạo điều kiện để nhân viên tham gia nhiều lĩnh vực dịch vụ hoặc tiếp cận đa dạng khách hàng hay không. Đây là những trải nghiệm có giá trị trong quá trình phát triển chuyên môn.

Tìm hiểu văn hóa doanh nghiệp

Môi trường làm việc không chỉ được quyết định bởi quy trình hay khối lượng công việc mà còn chịu ảnh hưởng từ văn hóa doanh nghiệp.

Một số công ty đề cao tính kỷ luật và quy trình, trong khi một số doanh nghiệp khác khuyến khích sự chủ động, trao đổi cởi mở và tinh thần học hỏi. Không có mô hình nào tốt hơn mô hình nào, điều quan trọng là mức độ phù hợp với phong cách làm việc của mỗi cá nhân.

Ứng viên có thể tham khảo thông tin từ website doanh nghiệp, các buổi giới thiệu nghề nghiệp tại trường đại học, ngày hội việc làm hoặc trao đổi với những người đã từng làm việc tại công ty. Tuy nhiên, các đánh giá cá nhân trên diễn đàn hoặc mạng xã hội chỉ nên được xem là nguồn thông tin tham khảo và cần được đối chiếu từ nhiều nguồn khác nhau.

Xác định mục tiêu nghề nghiệp của bản thân

Cuối cùng, yếu tố quan trọng nhất vẫn là mục tiêu nghề nghiệp của chính bạn.

Có người mong muốn làm việc trong môi trường quốc tế với quy mô lớn ngay từ đầu. Có người lại ưu tiên môi trường có quy mô vừa phải để tích lũy kinh nghiệm thực tế và từng bước phát triển chuyên môn. Cũng có những người lựa chọn doanh nghiệp dựa trên định hướng phát triển trong tương lai như theo đuổi kiểm toán nội bộ, tư vấn thuế hay quản trị tài chính doanh nghiệp.

Mỗi lựa chọn đều có những giá trị riêng và không có đáp án đúng cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là hiểu rõ bản thân đang mong muốn điều gì và lựa chọn môi trường có thể hỗ trợ tốt nhất cho mục tiêu đó.

Kết luận

Big4 luôn là một trong những lựa chọn hấp dẫn đối với sinh viên và người mới tốt nghiệp nhờ uy tín thương hiệu, môi trường làm việc chuyên nghiệp và cơ hội tiếp cận các dự án quy mô lớn. Tuy nhiên, đó không phải là con đường duy nhất để xây dựng sự nghiệp trong lĩnh vực kiểm toán.

Bên cạnh Big4, thị trường kiểm toán Việt Nam còn có sự hiện diện của nhiều công ty kiểm toán quốc tế và trong nước với định hướng phát triển, nhóm khách hàng và thế mạnh chuyên môn khác nhau. Sự đa dạng này mang đến nhiều cơ hội để người mới vào nghề lựa chọn môi trường phù hợp với năng lực, sở thích và mục tiêu phát triển của bản thân.

Thay vì chỉ tập trung vào tên tuổi của doanh nghiệp, ứng viên nên dành thời gian tìm hiểu về lĩnh vực hoạt động, chương trình đào tạo, văn hóa doanh nghiệp và lộ trình phát triển nghề nghiệp. Một môi trường phù hợp sẽ tạo điều kiện để bạn tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng và từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho chặng đường phía trước.

Cuối cùng, không có doanh nghiệp nào là lựa chọn phù hợp với tất cả mọi người. Big4 mang đến nhiều cơ hội học hỏi trong môi trường toàn cầu, trong khi các công ty kiểm toán quốc tế ngoài Big4 và các doanh nghiệp trong nước cũng sở hữu những lợi thế riêng về đào tạo, phạm vi khách hàng và lộ trình phát triển. Điều quan trọng không nằm ở việc bắt đầu tại đâu, mà ở việc lựa chọn môi trường phù hợp để không ngừng học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và phát triển năng lực nghề nghiệp trong dài hạn.
Nguồn: Tổng hợp

Thông tin khác

Previous Post