Không nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân bị phạt bao nhiêu?

AGS Minh Thư

21 thg 6, 2024

Trong quản trị tài chính, sự tuân thủ (compliance) là nền tảng của sự phát triển. Tuy nhiên, do nhiều lý do khách quan và chủ quan, việc chậm nộp hoặc quên nộp tờ khai thuế TNCN vẫn thường xuyên xảy ra. Kể từ khi Nghị định 125/2020/NĐ-CP có hiệu lực, mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế đã tăng lên rất cao, đòi hỏi người nộp thuế phải cực kỳ cẩn trọng.

Không nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân bị phạt bao nhiêu?

1. Trường hợp nào không phải nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân?

Theo khoản 3 Điều 7 Nghị định 126/2020/NĐ-CP được bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Nghị định 91/2022/NĐ-CP, các trường hợp không phải nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân bao gồm:

1. Cá nhân sở hữu các khoản thu nhập được miễn thuế theo quy định

Trường hợp này áp dụng cho các cá nhân có thu nhập thuộc danh mục miễn thuế theo Luật Thuế thu nhập cá nhân và các văn bản hướng dẫn thi hành. Cụ thể, những người có số thuế phải nộp thêm sau quyết toán từ 50.000 đồng trở xuống cũng được miễn kê khai và nộp thuế.

Lưu ý quan trọng: Quy định này không áp dụng đối với các cá nhân nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản hoặc có hoạt động chuyển nhượng bất động sản; các trường hợp này vẫn phải thực hiện kê khai theo quy trình riêng.

2. Người nộp thuế đang trong thời gian tạm ngừng hoạt động, kinh doanh

Khi doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh đã làm thủ tục thông báo và được cơ quan quản lý chấp thuận tạm ngừng hoạt động, kinh doanh trong một khoảng thời gian nhất định, họ sẽ không phải nộp hồ sơ khai thuế cho thời gian tạm ngừng đó. Quy định này giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho những đơn vị đang gặp khó khăn hoặc đang trong giai đoạn điều chỉnh chiến lược.

3. Người nộp thuế đã nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế

Đối với các cá nhân hoặc tổ chức đã thực hiện đầy đủ thủ tục khóa mã số thuế (chấm dứt hiệu lực mã số thuế), nghĩa vụ kê khai thuế sẽ kết thúc kể từ thời điểm hồ sơ được chấp thuận.

Ngoại trừ: Các trường hợp chấm dứt hoạt động, giải thể, hoặc tổ chức lại doanh nghiệp (sáp nhập, chia tách) vẫn phải thực hiện quyết toán và kê khai đầy đủ theo quy định tại Khoản 4 Điều 44 Luật Quản lý thuế để hoàn tất nghĩa vụ thuế trước khi đóng mã số.

4. Tổ chức, cá nhân trả thu nhập không phát sinh khấu trừ thuế

Đây là trường hợp phổ biến đối với các doanh nghiệp (bên trả thu nhập) thực hiện khai thuế TNCN theo tháng hoặc theo quý. Nếu trong kỳ tính thuế đó (tháng hoặc quý), tổ chức không thực hiện khấu trừ thuế TNCN của bất kỳ nhân viên hay đối tượng nhận thu nhập nào (ví dụ: thu nhập của nhân viên chưa đến mức phải nộp thuế), thì tổ chức đó không bắt buộc phải nộp tờ khai thuế TNCN cho kỳ đó. Tuy nhiên, đơn vị vẫn phải lưu trữ hồ sơ để phục vụ công tác quyết toán cuối năm.

Đặc biệt lưu ý, không phải nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân nếu tháng/quý đó không chi trả thu nhập/không phát sinh khấu trừ thuế TNCN.

Tuy nhiên, thực tế, kế toán vẫn thường nộp tờ khai trắng để tránh phải giải trình về việc không nộp Tờ khai thuế thu nhập cá nhân.

2. Thời hạn nộp tờ khai thuế TNCN bạn cần nhớ

Trước khi bàn về mức phạt, chúng ta cần xác định rõ "cột mốc" để biết mình có đang vi phạm hay không. Theo Luật Quản lý thuế số 38, thời hạn được quy định như sau:

Kê khai theo tháng: Chậm nhất là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ thuế.

Kê khai theo quý: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý tiếp theo.

Quyết toán thuế năm:

- Đối với tổ chức trả thu nhập: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ khi kết thúc năm dương lịch.

- Đối với cá nhân trực tiếp quyết toán: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 4 kể từ khi kết thúc năm dương lịch.

3. Không nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân bị phạt bao nhiêu?

Hành vi chậm nộp, không nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 02 - 25 triệu đồng, tùy vào mức độ vi phạm theo quy định tại Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Cụ thể như sau:

Hành vi vi phạm	Mức phạt	Biện pháp khắc phục hậu quả
Quá thời hạn từ 01 - 05 ngày, có tình tiết giảm nhẹ	Cảnh cáo	Buộc nộp đủ số tiền chậm nộp tiền thuế vào ngân sách trong trường hợp người nộp thuế chậm nộp tờ khai thuế dẫn đến chậm nộp tiền thuế.
Quá thời hạn từ 01 - 30 ngày, trừ trường hợp trên	Từ 02 - 05 triệu đồng
Quá thời hạn từ 31 - 60 ngày	Từ 05 - 08 triệu đồng
Quá thời hạn từ 61 - 90 ngày	Từ 08 - 15 triệu đồng	Buộc nộp đủ số tiền chậm nộp tiền thuế vào ngân sách trong trường hợp người nộp thuế chậm nộp tờ khai thuế dẫn đến chậm nộp tiền thuế. Buộc nộp hồ sơ khai thuế đối với trường hợp không nộp tờ khai.
Quá thời hạn từ 91 ngày trở lên, không phát sinh số thuế phải nộp.
Không nộp tờ khai thuế, không phát sinh số thuế phải nộp.
Quá thời hạn > 90 ngày, có phát sinh số thuế phải nộp, người nộp thuế đã nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra thuế, thanh tra thuế hoặc lập biên bản về hành vi chậm nộp tờ khai thuế.	Từ 15 - 25 triệu đồng Nếu số tiền phạt lớn hơn số tiền thuế phát sinh trên tờ khai thuế thì số tiền phạt tối đa bằng số tiền thuế phát sinh phải nộp trên tờ khai thuế nhưng không thấp hơn 11.5 triệu đồng.	Buộc nộp đủ số tiền chậm nộp tiền thuế vào ngân sách trong trường hợp người nộp thuế chậm nộp tờ khai thuế dẫn đến chậm nộp tiền thuế.

Lưu ý: Đây là mức phạt tiền đối với tổ chức, mức phạt đối với cá nhân bằng 1/2 mức phạt đối với tổ chức.

Khi xử phạt vi phạm hành chính về thuế, cơ quan thuế không chỉ áp dụng máy móc khung hình phạt mà còn xem xét đến các yếu tố tác động:

Tình tiết giảm nhẹ: Người nộp thuế đã tự nguyện khắc phục hậu quả, tự giác nộp đủ số tiền thuế thiếu vào ngân sách trước khi bị phát hiện; vi phạm do trình độ hiểu biết pháp luật hạn chế hoặc do bị ép buộc. Những yếu tố này có thể giúp doanh nghiệp được áp dụng mức phạt ở biên độ thấp nhất của khung hình phạt.

Tình tiết tăng nặng: Vi phạm nhiều lần hoặc có hành vi trốn tránh, tiêu hủy chứng từ, tang vật vi phạm. Nếu doanh nghiệp liên tục chậm nộp tờ khai trong nhiều kỳ liên tiếp, mức phạt sẽ bị đẩy lên kịch khung và rơi vào danh sách "đen" về rủi ro thuế.

4. Cách tính tiền chậm nộp tiền thuế (Lãi chậm nộp)

Ngoài tiền phạt hành chính cho việc chậm nộp tờ khai, nếu bạn có phát sinh số thuế phải nộp, bạn còn phải trả thêm "lãi" cho số tiền thuế chậm nộp đó.

Công thức tính như sau:

Số tiền chậm nộp = Số tiền thuế chậm nộp x 0,03% x Số ngày chậm nộp

Việc chậm nộp càng lâu, con số này càng tích tụ lại thành một khoản gánh nặng tài chính không nhỏ cho doanh nghiệp.

Không phải lúc nào chậm nộp cũng bị phạt. Pháp luật quy định một số trường hợp được miễn trừ:

Sự kiện bất khả kháng: Thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc dịch bệnh (có xác nhận của cơ quan thẩm quyền).

Lỗi từ phía cơ quan quản lý: Nếu hệ thống cổng thông tin của Tổng cục Thuế bị lỗi và có thông báo xác nhận, người nộp thuế sẽ được gia hạn mà không bị phạt.

Cá nhân có số thuế nộp thừa: Các cá nhân tự quyết toán thuế TNCN nếu có số thuế nộp thừa và yêu cầu hoàn thuế thì dù có nộp hồ sơ muộn sau thời hạn 30/4 cũng không bị xử phạt hành chính.

5. Quy trình xử lý khi phát hiện chậm nộp tờ khai

Một trong những hiểu lầm phổ biến là cá nhân phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn cho tờ khai của mình. Tuy nhiên, theo Luật Quản lý thuế, các tổ chức, doanh nghiệp chi trả thu nhập có trách nhiệm khấu trừ thuế và nộp tờ khai thay cho người lao động. Nếu doanh nghiệp có phát sinh chi trả thu nhập nhưng không thực hiện khấu trừ hoặc không nộp tờ khai đúng hạn, doanh nghiệp sẽ là đối tượng trực tiếp chịu các mức phạt hành chính nêu trên. Điều này gây ra rủi ro kép: vừa mất uy tín với cơ quan thuế, vừa gây ảnh hưởng đến quyền lợi quyết toán thuế của người lao động tại đơn vị.

Nếu bạn hoặc doanh nghiệp phát hiện mình đã quá hạn nộp tờ khai, hãy thực hiện các bước sau để giảm thiểu thiệt hại:

Nộp tờ khai ngay lập tức: Càng sớm ngày nào, mức phạt càng nhẹ ngày đó.

Nộp đủ số tiền thuế phát sinh: Việc chủ động nộp thuế trước khi bị thanh tra là một tình tiết giảm nhẹ quan trọng và giúp bạn tránh bị áp mức phạt trốn thuế.

Giải trình (nếu có): Nếu có các lý do chính đáng hoặc tình tiết giảm nhẹ, hãy chuẩn bị văn bản giải trình kèm theo các minh chứng để gửi lên cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

6. Lời khuyên từ chuyên gia AGS để tối ưu hóa quản lý thuế

Việc để xảy ra chậm nộp thường là hệ quả của công tác quản lý tài chính chưa chặt chẽ. Để khắc phục, bạn có thể áp dụng các giải pháp sau:

Thiết lập hệ thống cảnh báo: Sử dụng các phần mềm quản lý công việc (như Trello hoặc lịch Google) để cài đặt thông báo trước thời hạn nộp thuế ít nhất 7 ngày.

Kiểm soát dòng tiền: Đảm bảo luôn có sẵn nguồn tài chính dự phòng cho các kỳ nộp thuế để tránh tình trạng "có tờ khai nhưng không có tiền nộp", dẫn đến tâm lý trì hoãn.

Sử dụng dịch vụ kế toán chuyên nghiệp: Nếu khối lượng nghiệp vụ quá lớn, việc thuê một đơn vị dịch vụ kế toán uy tín sẽ giúp bạn hoàn toàn an tâm. Họ sẽ chịu trách nhiệm theo dõi thời hạn và tính toán số liệu chính xác, giúp bạn tập trung hoàn toàn vào việc phát triển kinh doanh.

Việc chậm nộp tờ khai thuế TNCN không chỉ là vấn đề về tiền bạc mà còn ảnh hưởng đến chỉ số tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trên hệ thống của ngành Thuế. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về mức phạt và cách xử lý hiệu quả nhất.

Công ty TNHH Kế toán AGS luôn sẵn sàng đồng hành cùng quý khách hàng trong việc giải quyết các vướng mắc về thuế và tối ưu hóa quản trị tài chính. Đừng để những sai sót nhỏ dẫn đến những án phạt lớn!