DỰ THẢO LUẬT THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN (SỬA ĐỔI): NHỮNG ĐIỂM MỚI VÀ TÁC ĐỘNG THỰC TIỄN

Một điểm nổi bật trong dự thảo là việc mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế để bao quát đầy đủ các nguồn thu nhập mới trong nền kinh tế số. Ngoài các khoản truyền thống như tiền lương, kinh doanh hay đầu tư vốn, dự thảo bổ sung thêm nhiều loại thu nhập, bao gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số, tín chỉ các-bon, vàng miếng và tên miền quốc gia “.vn”;
• Thu nhập từ chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính;
• Thu nhập phát sinh từ nền tảng số, thương mại điện tử, và dịch vụ nội dung số.

Theo Bộ Tài chính (2024), việc mở rộng này giúp “tăng tính bao quát và công bằng giữa các nhóm thu nhập”, đảm bảo người có cùng mức thu nhập từ các nguồn khác nhau phải chịu thuế tương tự nhau. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức về kiểm soát giao dịch phi truyền thống, yêu cầu hạ tầng dữ liệu và cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan thuế, ngân hàng và các nền tảng số.

Một thay đổi quan trọng khác là việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế và người phụ thuộc. Dự thảo đề xuất nâng mức giảm trừ để phù hợp với biến động giá cả, chi phí sinh hoạt và mục tiêu an sinh xã hội.
Đồng thời, dự thảo bổ sung một số khoản thu nhập được miễn thuế, bao gồm:

• Thu nhập của nông dân và hợp tác xã nông nghiệp trong mô hình “cánh đồng lớn”;
• Thu nhập từ chuyển nhượng tín chỉ các-bon và các hoạt động khởi nghiệp sáng tạo;
• Một số khoản lợi tức được tái đầu tư vào sản xuất, đổi mới công nghệ.

Những điều chỉnh này thể hiện định hướng của Nhà nước trong việc khuyến khích đầu tư xanh, sáng tạo và sản xuất nông nghiệp bền vững. 

c. Cải tiến phương pháp tính thuế và cơ chế kê khai

Dự thảo sửa đổi cách tính thuế đối với chuyển nhượng bất động sản. Thay vì áp dụng thuế suất cố định 2% trên tổng giá trị chuyển nhượng, cá nhân được phép trừ giá mua và chi phí hợp lý để xác định thu nhập tính thuế thực tế, áp dụng thuế suất dự kiến 20%.
Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập tiền lương, tiền công, đồng thời yêu cầu các tổ chức chi trả thu nhập thực hiện đầy đủ nghĩa vụ khấu trừ và kê khai thuế điện tử. Việc cải tiến phương pháp tính thuế này được đánh giá là bước chuyển hướng quan trọng từ đánh thuế theo doanh thu sang đánh thuế theo thu nhập thực, phù hợp với thông lệ quốc tế.

d. Tác động và những vấn đề đặt ra

• Đối với người nộp thuế

Dự thảo sẽ giúp tạo ra một hệ thống thuế công bằng và linh hoạt hơn, phản ánh đúng khả năng nộp thuế của từng cá nhân. Người lao động thu nhập trung bình được hưởng lợi từ mức giảm trừ tăng, trong khi nhóm thu nhập cao hoặc có nhiều nguồn thu sẽ phải kê khai chi tiết hơn.
Tuy nhiên, việc mở rộng đối tượng chịu thuế cũng đòi hỏi nâng cao ý thức tuân thủ và minh bạch hóa thông tin thu nhập, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại điện tử và tài sản số.

• Đối với doanh nghiệp, kế toán và kiểm toán

Các doanh nghiệp phải rà soát quy trình chi trả và khấu trừ thuế TNCN để phù hợp với quy định mới. Bộ phận kế toán cần cập nhật mức giảm trừ, cách xác định chi phí hợp lý và các trường hợp miễn giảm theo luật mới.
Với kiểm toán viên, việc xác minh chứng từ thu nhập, hồ sơ miễn giảm và bằng chứng giao dịch số sẽ trở thành một phần quan trọng trong kiểm toán thuế, yêu cầu hiểu biết sâu về quy định mới và công nghệ quản lý thuế điện tử.

• Đối với cơ quan quản lý

Cơ quan thuế phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong thu thập, phân tích thông tin thu nhập cá nhân. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện khung pháp lý cho việc chia sẻ dữ liệu giữa các bên liên quan nhằm hạn chế thất thu và trốn thuế trong môi trường số (Vietnamplus, 2025).

Kết luận  

Dự thảo Luật Thuế Thu nhập Cá nhân (sửa đổi) là bước tiến lớn trong quá trình hiện đại hóa hệ thống thuế Việt Nam, hướng đến sự công bằng, minh bạch và thích ứng với nền kinh tế số. Việc mở rộng đối tượng chịu thuế, điều chỉnh mức giảm trừ và cải tiến phương pháp tính thuế sẽ tạo ra khuôn khổ pháp lý phù hợp hơn với thực tiễn phát triển. Tuy nhiên, để dự thảo phát huy hiệu quả, cần có sự chuẩn bị đồng bộ từ cả ba phía: cơ quan quản lý (về hạ tầng và dữ liệu), doanh nghiệp (về hệ thống kế toán – khấu trừ) và người dân (về nhận thức và tuân thủ). Chỉ khi các yếu tố này được phối hợp chặt chẽ, chính sách thuế TNCN mới thực sự trở thành công cụ điều tiết công bằng và thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn hội nhập toàn cầu.

Thông tin khác

Thông tin tuyển dụng và hướng dẫn

Nguồn: Tổng hợp