Sự Khác Biệt Giữa IFRS Và VAS: Tư Duy Quản Lý Tài Chính Và Cơ Hội Chuyển Đổi Tại Việt Nam

HCM MANH ADI

31 thg 12, 2025

Bạn đang là kế toán viên hay lãnh đạo doanh nghiệp quan tâm đến sự chuyển đổi chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam? Liệu sự khác biệt giữa IFRS và VAS có chỉ dừng ở kỹ thuật kế toán, hay còn phản ánh sâu sắc hơn về tư duy quản lý tài chính?Sự khác biệt giữa IFRS và VAS không chỉ nằm ở các quy định kỹ thuật, mà còn thể hiện sự khác nhau cơ bản trong cách tiếp cận: IFRS hướng đến phản ánh trung thực bản chất kinh tế để phục vụ nhà đầu tư toàn cầu, trong khi VAS ưu tiên tính an toàn, tuân thủ và phù hợp với môi trường pháp lý trong nước. Trong bối cảnh Việt Nam bắt buộc áp dụng IFRS từ năm 2025 theo Quyết định 345/QĐ-BTC, việc nâng cao năng lực phán đoán kế toán sẽ là thách thức lớn nhất – nhưng cũng là cơ hội quý giá – cho kế toán viên và doanh nghiệp.

Tổng Quan Về IFRS Và VAS

IFRS (International Financial Reporting Standards) là bộ chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, do IASB ban hành và áp dụng tại hơn 140 quốc gia, nhấn mạnh tính minh bạch và so sánh toàn cầu.
VAS (Vietnamese Accounting Standards) gồm 26 chuẩn mực được ban hành từ 2001-2005, dựa trên phiên bản cũ của IAS/IFRS nhưng điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam, chưa được cập nhật lớn kể từ đó.
Từ năm 2025, các doanh nghiệp niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn và một số tập đoàn nhà nước phải lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS.

Các Khác Biệt Chính Giữa IFRS Và VAS

Sự khác biệt không chỉ kỹ thuật mà còn phản ánh tư duy quản lý: IFRS principle-based (dựa trên nguyên tắc, khuyến khích phán đoán), VAS rule-based (dựa trên quy tắc, ưu tiên tuân thủ nghiêm ngặt).

Cách tiếp cận và đo lường:
IFRS ưu tiên giá trị hợp lý (fair value), phản ánh giá trị thị trường thực tế.
VAS chủ yếu dùng giá gốc (historical cost), đảm bảo tính an toàn nhưng có thể không cập nhật biến động kinh tế.

Phản ánh bản chất kinh tế:

IFRS nhấn mạnh "substance over form" (bản chất vượt hình thức), phục vụ nhà đầu tư toàn cầu.
VAS tập trung tuân thủ pháp lý trong nước, hình thức hơn.

Các khoản mục cụ thể:

IFRS có quy định chi tiết về công cụ tài chính, hợp nhất kinh doanh, thuê tài sản (IFRS 16).
VAS thiếu hoặc khác biệt lớn (ví dụ: không áp dụng đầy đủ fair value cho bất động sản đầu tư).
Thách Thức Và Cơ Hội Khi Việt Nam Áp Dụng IFRS

Thách thức lớn nhất:

Nâng cao năng lực phán đoán: Kế toán viên quen VAS rule-based phải chuyển sang principle-based, đòi hỏi ước tính chủ quan và kiến thức sâu.
Thiếu nguồn lực: Đào tạo, hệ thống phần mềm song song VAS-IFRS, chi phí chuyển đổi cao.

Cơ hội:

Tăng minh bạch, thu hút đầu tư nước ngoài.
Nâng cao chất lượng quản lý tài chính, giúp doanh nghiệp cạnh tranh toàn cầu.

Công ty AGS xin chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian đọc bài viết. Hy vọng những thông tin trên đã mang lại giá trị hữu ích cho bạn.
Hãy tiếp tục theo dõi website ketoan.ags-vina.com để nhận thêm nhiều kiến thức chuyên sâu về kế toán, thuế, luật doanh nghiệp cũng như các cơ hội việc làm hấp dẫn tại AGS nhé!