Chủ doanh nghiệp có cần hiểu kế toán không? Góc nhìn thực tế từ quản trị doanh nghiệp

HAN HIEN ACC

22 thg 2, 2026

Trong quá trình điều hành doanh nghiệp, nhiều chủ doanh nghiệp cho rằng chỉ cần thuê một kế toán giỏi hoặc sử dụng dịch vụ kế toán là đủ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc chủ doanh nghiệp hiểu kế toán là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát tài chính, giảm rủi ro và đưa ra quyết định chính xác. Kế toán không chỉ đơn thuần là ghi chép sổ sách hay kê khai thuế. Đó là hệ thống phản ánh toàn bộ tình hình tài chính và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, nếu muốn phát triển bền vững, chủ doanh nghiệp không thể đứng ngoài các con số.

1. Vì sao chủ doanh nghiệp cần hiểu kế toán?

Kế toán là “ngôn ngữ của kinh doanh”. Mọi hoạt động như bán hàng, mua hàng, đầu tư, vay vốn hay mở rộng quy mô đều được phản ánh qua số liệu kế toán. Nếu không hiểu các báo cáo tài chính, chủ doanh nghiệp sẽ khó nắm bắt được tình hình thực sự của công ty mình.

Khi có kiến thức kế toán cơ bản, chủ doanh nghiệp có thể đọc và hiểu được các báo cáo quan trọng gồm: Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Bản thuyết minh Báo cáo tài chính. Nhờ đó, chủ doanh nghiệp biết được đang có bao nhiêu tài sản, nợ bao nhiêu, lợi nhuận thực tế là bao nhiêu và dòng tiền có đang ổn định hay không.

Ngoài ra, hiểu kế toán giúp chủ doanh nghiệp không bị “mù số liệu”. Thay vì chỉ nghe báo cáo tổng quát như “tháng này lãi tốt”, chủ doanh nghiệp có thể đặt câu hỏi cụ thể: lợi nhuận đến từ đâu, chi phí tăng ở khoản nào, tỷ suất lợi nhuận có đang giảm không... Việc này giúp nâng cao năng lực quản trị và tránh phụ thuộc hoàn toàn vào nhân sự kế toán.

Quan trọng hơn, khi hiểu bản chất của doanh thu và chi phí, chủ doanh nghiệp sẽ nhận ra rằng tăng doanh thu chưa chắc đã tốt nếu chi phí tăng nhanh hơn. Đây là sai lầm phổ biến khiến nhiều doanh nghiệp mở rộng quá nhanh nhưng lợi nhuận lại giảm.

2. Hiểu kế toán giúp kiểm soát dòng tiền hiệu quả

Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến doanh nghiệp gặp khó khăn là mất kiểm soát dòng tiền. Nhiều công ty báo lãi nhưng vẫn thiếu tiền để trả lương, trả nhà cung cấp hoặc thanh toán ngân hàng. Khi hiểu kế toán, chủ doanh nghiệp sẽ phân biệt rõ giữa lợi nhuận và dòng tiền. Lợi nhuận được ghi nhận theo nguyên tắc kế toán, nhưng tiền mặt chỉ thực sự có khi khách hàng thanh toán. Nếu công nợ phải thu quá lớn, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng “lãi trên giấy”.

Bên cạnh đó, hiểu về công nợ phải trả giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược thanh toán hợp lý, tận dụng thời gian thanh toán với nhà cung cấp mà vẫn đảm bảo uy tín. Việc quản lý tốt tồn kho cũng giúp tránh tình trạng bị chiếm dụng vốn trong hàng hóa.

Ngoài ra, kiến thức kế toán giúp người đứng đầu doanh nghiệp lập kế hoạch ngân sách và dự báo dòng tiền theo tháng, quý hoặc năm. Nhờ đó, chủ doanh nghiệp có thể chủ động chuẩn bị nguồn vốn khi cần mở rộng hoặc khi thị trường biến động. Kiểm soát tốt dòng tiền đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có khả năng chống chịu tốt hơn trước rủi ro kinh tế và biến động thị trường.

3. Hỗ trợ ra quyết định kinh doanh chính xác

Mọi quyết định kinh doanh đều liên quan trực tiếp đến tài chính. Nếu không hiểu kế toán, chủ doanh nghiệp sẽ khó đánh giá được hiệu quả thực sự của từng hoạt động. Khi nắm rõ các chỉ số tài chính như biên lợi nhuận gộp, lợi nhuận ròng, tỷ suất sinh lời trên vốn, vòng quay hàng tồn kho hay vòng quay công nợ,... chủ doanh nghiệp có thể xác định được sản phẩm nào đang mang lại lợi nhuận cao nhất, bộ phận nào hoạt động kém hiệu quả và cần cải thiện ở đâu. Hiểu kế toán cũng giúp xác định điểm hòa vốn – tức mức doanh thu tối thiểu để không bị lỗ. Đây là cơ sở quan trọng trước khi quyết định mở thêm chi nhánh, đầu tư máy móc hoặc tăng chi phí marketing.

Bên cạnh đó, khi cần vay vốn ngân hàng hoặc gọi vốn đầu tư, chủ doanh nghiệp hiểu rõ số liệu tài chính sẽ dễ dàng thuyết phục đối tác hơn. Nhà đầu tư luôn quan tâm đến tính minh bạch và khả năng sinh lời, vì vậy việc hiểu và giải thích được các con số một cách hợp lý là một lợi thế lớn. Quản trị dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính là xu hướng tất yếu trong môi trường kinh doanh hiện đại, và kế toán chính là nền tảng của dữ liệu đó.

4. Giảm rủi ro về thuế và pháp lý

Thuế là lĩnh vực phức tạp và thường xuyên thay đổi. Nếu chủ doanh nghiệp không có kiến thức cơ bản về kế toán và thuế, nguy cơ sai sót là rất cao. Hiểu về thuế GTGT giúp doanh nghiệp kê khai đúng và tận dụng được các khoản khấu trừ hợp lệ. Hiểu về thuế thu nhập doanh nghiệp giúp tối ưu chi phí được trừ và tránh loại chi phí khi quyết toán. Đối với thuế thu nhập cá nhân, việc nắm rõ quy định giúp đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tránh vi phạm pháp luật.

Ngoài vấn đề thuế, kế toán còn liên quan đến các quy định về hóa đơn, chứng từ, hợp đồng và lưu trữ sổ sách. Việc thiếu hiểu biết có thể dẫn đến sai sót nghiêm trọng, bị xử phạt hành chính hoặc truy thu thuế.

Khi chủ doanh nghiệp có kiến thức nền tảng, bạn sẽ biết cách kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ, theo dõi thời hạn nộp báo cáo và chủ động làm việc với cơ quan thuế. Điều này giúp giảm đáng kể rủi ro pháp lý và bảo vệ doanh nghiệp trước các tình huống kiểm tra, thanh tra.

5. Chủ doanh nghiệp cần hiểu kế toán ở mức độ nào?

Chủ doanh nghiệp không cần trực tiếp hạch toán hay lập báo cáo tài chính chi tiết. Tuy nhiên, bạn cần nắm vững những kiến thức cốt lõi để kiểm soát và đánh giá hoạt động tài chính.

Cụ thể, chủ doanh nghiệp nên hiểu cách đọc các báo cáo tài chính cơ bản, nắm được cơ cấu doanh thu - chi phí, theo dõi lợi nhuận thực tế, kiểm soát công nợ và tồn kho. Đồng thời, cần biết đặt câu hỏi đúng khi xem báo cáo: vì sao chi phí tăng, vì sao lợi nhuận giảm, vì sao dòng tiền âm... Ngoài ra, việc hiểu nguyên tắc ghi nhận doanh thu và chi phí sẽ giúp đánh giá đúng hiệu quả kinh doanh theo từng giai đoạn. Điều này đặc biệt quan trọng khi doanh nghiệp tăng trưởng nhanh hoặc có nhiều dự án song song.

Khi chủ doanh nghiệp có tư duy tài chính rõ ràng, bộ phận kế toán cũng sẽ làm việc hiệu quả hơn vì có sự phối hợp chặt chẽ trong việc cung cấp thông tin và phân tích số liệu.

6. Kết luận

Trong môi trường kinh doanh cạnh tranh và biến động liên tục, việc hiểu kế toán không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cần thiết đối với chủ doanh nghiệp. Bạn không cần trở thành chuyên gia kế toán, nhưng cần hiểu đủ để đọc được các con số, kiểm soát tài chính và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Khi làm chủ được bức tranh tài chính, bạn sẽ làm chủ được tương lai của doanh nghiệp mình.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé!