Kế toán các khoản nợ phải trả của doanh nghiệp.

HCM-HANG-ACC

22 thg 2, 2026

Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, bên cạnh các khoản phải thu thì các khoản nợ phải trả cũng giữ vai trò vô cùng quan trọng, phản ánh nghĩa vụ tài chính mà doanh nghiệp phải thực hiện đối với nhà cung cấp, người lao động và Nhà nước. Việc ghi nhận, theo dõi và quản lý nợ phải trả không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình tài chính mà còn quyết định uy tín và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít doanh nghiệp vẫn còn gặp khó khăn trong việc hạch toán và kiểm soát hiệu quả các khoản nợ này. Tìm hiểu về các khoản nợ phải trả là nội dung quan trọng đối với cả người làm kế toán lẫn những ai quan tâm đến tình hình tài chính doanh nghiệp.

Nợ phải trả là gì?

Các khoản nợ phải trả trong doanh nghiệp là những nghĩa vụ tài chính hiện tại phát sinh từ các giao dịch kinh tế đã xảy ra, mà doanh nghiệp có trách nhiệm thanh toán cho các đối tượng liên quan trong tương lai, mà việc thực hiện nghĩa vụ đó sẽ làm giảm nguồn lực kinh tế trong tương lai.

Bản chất 3 điểm cốt lõi của nợ phải trả:

Có nghĩa vụ hiện tại: nghĩa vụ đã hình thành và doanh nghiệp không thể tránh một cách hợp lý (do hợp đồng, quy định pháp luật, hay cam kết công bố).
Phát sinh từ quá khứ: một sự kiện đã xảy ra (ký hợp đồng mua hàng, nhận tiền đặt cọc, sử dụng dịch vụ…).
Dẫn tới dòng tiền/nguồn lực giảm sút: khi đến hạn, doanh nghiệp phải chi tiền hoặc cung cấp hàng/dịch vụ để hoàn thành nghĩa vụ.

Phân loại nợ phải trả

Căn cứ vào thời hạn thanh toán và tính chất nghĩa vụ, nợ phải trả thường được phân loại thành:

Nợ ngắn hạn (≤ 12 tháng hoặc 1 chu kỳ) là các khoản nợ doanh nghiệp phải thanh toán trong một năm hoặc 1 chu kỳ kinh doanh.
Nợ phải trả dài hạn (>12 tháng): Là các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính có thời hạn thanh toán trên một năm.

Vai trò của các khoản nợ phải trả trong hoạt động doanh nghiệp

Nợ phải trả không chỉ đơn thuần là nghĩa vụ thanh toán mà còn đóng vai trò như một nguồn tài trợ vốn cho hoạt động kinh doanh. Việc tận dụng hợp lý các khoản nợ phải trả, đặc biệt là nợ phải trả người bán, giúp doanh nghiệp giảm áp lực vốn lưu động và cải thiện dòng tiền trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, nếu quản lý không hiệu quả, nợ phải trả có thể trở thành gánh nặng tài chính, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và uy tín của doanh nghiệp đối với đối tác, ngân hàng và cơ quan quản lý Nhà nước. Do đó, doanh nghiệp cần cân đối giữa việc tận dụng nợ phải trả và đảm bảo khả năng thanh toán đúng hạn để duy trì hoạt động ổn định và bền vững.

Các khoản nợ phải trả của doanh nghiệp

Theo mẫu bảng cân đối kế toán Ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC Ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính. Các khoản nợ phải trả của doanh nghiệp bao gồm:

Điều kiện ghi nhận nợ phải trả

Một khoản nợ phải trả được ghi nhận trên báo cáo tài chính khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau:

Thứ nhất, doanh nghiệp có nghĩa vụ hiện tại phát sinh từ các sự kiện đã xảy ra trong quá khứ. Nghĩa vụ này có thể là nghĩa vụ pháp lý (theo hợp đồng, quy định của pháp luật) hoặc nghĩa vụ mang tính cam kết trong hoạt động kinh doanh.
Thứ hai, việc thanh toán nghĩa vụ đó chắc chắn làm giảm lợi ích kinh tế của doanh nghiệp trong tương lai. Điều này thể hiện qua việc doanh nghiệp phải chi tiền, chuyển giao tài sản hoặc cung cấp dịch vụ để thanh toán khoản nợ.
Thứ ba, giá trị của khoản nợ phải trả được xác định một cách đáng tin cậy. Doanh nghiệp cần có đầy đủ căn cứ như hợp đồng, hóa đơn, chứng từ liên quan hoặc cơ sở ước tính hợp lý để xác định giá trị ghi nhận.

Có thể thấy rằng, các khoản nợ phải trả là một bộ phận không thể thiếu trong cơ cấu tài chính của doanh nghiệp, phản ánh trực tiếp nghĩa vụ thanh toán và mức độ an toàn tài chính trong quá trình hoạt động. Việc hiểu rõ khái niệm, phân loại cũng như các điều kiện ghi nhận nợ phải trả giúp doanh nghiệp và người làm kế toán ghi nhận đúng bản chất các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.