Kế toán cho mô hình kinh tế sáng tạo: Quy định thuế đối với Influencer, Creator và Tiktok Shop

HCM HÂN ACC

15 thg 3, 2026

Trong bối cảnh kinh tế sáng tạo (creator economy) bùng nổ, các hoạt động như quảng cáo trực tuyến, sáng tạo nội dung, affiliate, livestream bán hàng, TikTok Shop… tạo ra nguồn thu lớn và đa dạng. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật Việt Nam, tất cả các khoản thu nhập này đều phải thực hiện kê khai và nộp thuế theo đúng bản chất phát sinh. Bài viết sau tổng hợp khung pháp lý, nghĩa vụ thuế và các yêu cầu kế toán đối với cá nhân và doanh nghiệp hoạt động trong mô hình kinh tế sáng tạo.

1. Cơ sở pháp lý áp dụng

Các văn bản pháp luật điều chỉnh trực tiếp:

Luật Quản lý thuế 2019

Luật Thuế giá trị gia tăng

Luật Thuế thu nhập cá nhân

Thông tư 40/2021/TT-BTC – hướng dẫn thuế đối với hộ kinh doanh/cá nhân kinh doanh.

Nghị định 119/2018/NĐ-CP & Nghị định 123/2020/NĐ-CP – quy định về hóa đơn điện tử.

Thông tư 78/2021/TT-BTC

2. Đặc điểm thu nhập của ngành sáng tạo

2.1. Thu nhập từ Influencer/Creator

Gồm:

Thu nhập quảng cáo, booking KOL

Thu nhập từ nền tảng (TikTok Creator Fund, YouTube Adsense)

Hoa hồng affiliate

Thu nhập livestream thuê

Doanh thu bán merchandise

Đặc điểm pháp lý:

Khoản thu nhập này được xếp vào dịch vụ quảng cáo, tiếp thị, truyền thông, thuộc diện cá nhân kinh doanh theo Điều 3 Thông tư 40/2021/TT-BTC.

2.2. Thu nhập từ TikTok Shop

Bao gồm:

Doanh thu bán hàng

Phí nền tảng (platform fee)

Chiết khấu, mã giảm giá

Hoa hồng cho creator/affiliate

Theo Điều 4 Thông tư 40/2021/TT-BTC, thương nhân kinh doanh qua sàn thương mại điện tử vẫn phải kê khai thuế theo đúng bản chất doanh thu.

3. Nghĩa vụ thuế đối với cá nhân (Creator, Influencer, TikTok Shop)

3.1. Cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo – tiếp thị

Theo Phụ lục I Thông tư 40/2021/TT-BTC, nhóm ngành “Quảng cáo, tiếp thị, truyền thông” áp dụng thuế:

Thuế GTGT: 5%

Thuế TNCN: 2%

Tổng thuế phải nộp: 7% trên doanh thu.

Điều kiện nộp: doanh thu trên 100 triệu đồng/năm (Khoản 2 Điều 4 Thông tư 40).

3.2. Cá nhân kinh doanh TikTok Shop – bán hàng hóa

Theo Phụ lục I Thông tư 40:

Thuế GTGT: 1%

Thuế TNCN: 0,5%

Tổng: 1,5% doanh thu.

Ghi chú pháp lý quan trọng:

Khoản 3 Điều 7 Thông tư 40 quy định doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng người mua trả, không phải số tiền TikTok chuyển (đã trừ phí).

4. Trường hợp thành lập doanh nghiệp

Nhiều creator hoặc chủ shop quy mô lớn chọn thành lập doanh nghiệp để:

xuất hóa đơn điện tử (theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP)
ký hợp đồng minh bạch
ghi nhận chi phí hợp lệ
tối ưu thuế theo quy định doanh nghiệp

Khi đó doanh nghiệp phải thực hiện:

Thuế GTGT: 8% hoặc 10% tùy loại hình dịch vụ

Thuế TNDN: 20% theo Luật Thuế TNDN

Kê khai theo tháng/quý, quyết toán cuối năm theo Luật Quản lý thuế 2019

5. Yêu cầu kế toán đối với hoạt động Creator – TikTok Shop

5.1. Ghi nhận doanh thu

Theo Điều 4 Luật Kế toán, doanh thu phải ghi nhận theo bản chất giao dịch, không theo số tiền thực nhận.

Do đó:

Creator phải ghi nhận tất cả khoản thu từ brand, affiliate, nền tảng trả.

TikTok Shop phải ghi nhận doanh thu trước khi trừ phí nền tảng, đúng theo Điều 7 Thông tư 40.

5.2. Chứng từ – hồ sơ kế toán

Creator cần lưu trữ:

Hợp đồng booking

Bảng kê thanh toán từ TikTok, YouTube

Sao kê ngân hàng

Biên bản nghiệm thu nội dung

Chi phí liên quan (quay dựng, thiết bị, đạo cụ, thuê nhân sự,…)

TikTok Shop cần:

Đối soát doanh thu theo ngày/từng kỳ với nền tảng

Hóa đơn chi phí: mua hàng, logistic, quảng cáo

Theo dõi tồn kho, công nợ, phí phát sinh

Lưu ý:

Điều 16 Nghị định 123/2020/NĐ-CP yêu cầu khi bán hàng hóa – dịch vụ, doanh nghiệp phải lập hóa đơn điện tử, kể cả khi bán online.

6. Rủi ro pháp lý phổ biến

Không kê khai thuế dù doanh thu từ nền tảng được cơ quan thuế thu thập qua dữ liệu ngân hàng (Khoản 3 Điều 27 Luật Quản lý thuế 2019).

Không lưu chứng từ chi phí → không được khấu trừ khi tính thuế TNDN.

Ghi nhận doanh thu theo tiền thực nhận → sai cơ sở tính thuế.

TikTok Shop không xuất hóa đơn → vi phạm Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (xử phạt hóa đơn).

Nhận thanh toán qua tài khoản cá nhân → khó chứng minh nguồn thu khi đối chiếu dữ liệu.

7. Khuyến nghị cho cá nhân và doanh nghiệp hoạt động trong kinh tế sáng tạo

7.1. Với cá nhân (Creator/Influencer)

Đăng ký hộ kinh doanh khi doanh thu ổn định.

Theo dõi doanh thu bằng file quản lý hoặc phần mềm.

Lưu toàn bộ chứng từ điện tử theo quy định Luật Kế toán.

Thực hiện kê khai thuế đầy đủ để tránh truy thu và xử phạt.

7.2. Với chủ shop bán hàng TikTok Shop

Thiết lập hệ thống đối soát doanh thu – phí minh bạch.

Sử dụng phần mềm quản lý đơn hàng để giảm sai sót số liệu.

Áp dụng hóa đơn điện tử theo đúng Nghị định 123.

Theo dõi đầy đủ chi phí để tối ưu thuế TNDN nếu là doanh nghiệp.

8. Kết luận

Hy vọng qua bài viết trên, bạn đọc có thể hiểu rõ hơn về các quy định thuế và yêu cầu kế toán đối với hoạt động sáng tạo nội dung, quảng cáo và kinh doanh trên các nền tảng số. Việc nắm vững cơ sở pháp lý, cách tính thuế và quy trình quản lý doanh thu – chứng từ sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp trong lĩnh vực này vận hành minh bạch, tuân thủ và bền vững hơn. Nếu bạn thấy nội dung hữu ích, đừng quên theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm các phân tích chuyên môn, thay đổi pháp lý mới nhất và cơ hội nghề nghiệp tại AGS.