Tổng quan lịch sử hình thành và phát triển ngành Kế toán
1. Lịch sử hình thành và phát triển của ngành kế toán
Có thể chia lịch sử hình thành thành 4 mốc thời gian khác nhau tương ứng với từng thời kì.
1.1. Thời nguyên thủy - Khởi nguồn cho kế toán thế giới
Trong thời kì này, hoạt động trao đổi mua bán diễn ra sôi nổi và nhanh chóng tại vùng đất Mesopotamia vùng thung lũng màu mỡ với dân cư đông đúc và thịnh vượng. Ngày ngày giao thương giữa các vùng thượng lưu và hạ lưu hai bên dòng sông, những người kinh doanh tại đây đã liệt kê thứ tự các khoản chi phí, hàng hóa bằng hiện vật tượng trưng như là đất sét hay các vật nhỏ để dễ dàng cho việc ghi nhớ. Vào khoảng 3300 đến 3200 TCN, tại vùng đất Ai Cập cổ đại, con người phát minh ra các con số và chữ viết, các ghi chép về kế toán cũng từ đó phát triển rộng rãi. Người ta ghi chép lại tất cả những gì phát sinh như tiền công đã trả cho thợ, số lượng hàng hóa nhập vào, số lượng gia súc nhằm quản lí một cách chặt chẽ nhất.
1.2. Dấu mốc quan trọng "Kế toán kép ra đời"
Vào cuối thế kỉ thứ 14, đây được xem là dấu mốc đánh dấu cho sự ra đời và phát triển của kế toán kép. Năm 1494, Luca Pacioli nhà toán học người Ý đầu tiên cho xuất bản tài liệu chi tiết về hệ thống kế toán kép. Trong cuốn tài liệu ông ghi chép về sổ cái, nhật kí và cách ghi chép nợ có trong kế toán. Hầu hết toàn bộ những nguyên tắc của ông đều được sử dụng cho đến ngày nay. Có thể nói Luca Pacioli là cha đẻ của ngành kế toán với câu nói huyền thoại "A person should not go to sleep at night untill the debits equal the credits."
1.3. Sự bùng nổ của công nghệ
Cuối thế kỷ 19, sự vươn mình về sản xuất ở các nước phát triển đã ở quy mô rất lớn, ngày càng có nhiều tài sản được đưa vào sản xuất, chính vì thế mà cần được quản lí, phản ánh một cách hợp lí. Thời kì này bắt đầu xuất hiện nhiều hình thái kinh doanh vô cùng đa dạng và phong phú, có thể lấy ví dụ như cơ sở kinh doanh sỡ hữu cá nhận, công ty có hai thành viên, công ty liên doanh, liên kết, ....Kế toán cũng vì thế mà phát triển để có thể đáp ứng được những yêu cầu để ghi nhận cho các loại hình doanh nghiệp. Việc hình thành nhiều loại hình doanh nghiệp đã kiến cho Chính phủ phải có những chính sách và hệ thống kế toán mới áp dụng đối với từng loại hình kinh doanh cụ thể.
Những năm 1960, sự phát triển mạnh mẽ của những công ty cổ phần bắt nguồn từ nước Anh đã kiến cho ngành kế toán được phát triển vượt bậc, các nhà đầu tư yêu cầu minh bạch thông tin và muốn có thể nắm bắt được tình hình tài chính cũng như các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đã đưa kế toán trở thành hoặc động chủ chốt và không thể thiếu trong các bộ phận của công ty. Bắt nguồn từ đây mà ngành kế toán được cụ thể hơn và phân chia thành hai mảng chính là kế toán quản trị và kế toán tài chính.
Tới những năm 1988, Bill Gates đã nghiên cứu và giới thiệu bộ phần mềm văn phòng Microsoft Office. Hai năm sau đó, vào năm 1990 thì bộ phần mềm này được đưa vào sử dụng và chính thức đánh dấu bước chuyển mình của ngành kế toán trong việc hội nhập với sự phát triển về công nghệ. Nhờ có bộ phần mềm này mà công tác ghi chép tính toán sổ sách diễn ra nhanh chóng và chuẩn xác hơn. Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh đều được ghi nhận lại trên ứng dụng Excel, sử dụng hàm có sẵn trong công cụ này để tính toán vô cùng tiện lợi, nhanh chóng và cho ra kết quả chuẩn xác.
Có thể thấy đến cho tận ngày nay, ngành kế toán đã chứng kiến biết bao cuộc cách mạng cải tiến mới khi các công ty liên tục cho ra nhiều phần mềm kế toán, thay thế cho việc nhập liệu thủ công kiến cho mọi hoạt động kế toán ghi chép và tính toán trở nên nhanh chóng và chuẩn xác hơn bao giờ hết. Người kế toán chỉ việc nhập liệu và phần mềm, không cần phải tính toán và nhập các hàm thao tác như trên công cụ excel như trước.
1.4. Hội nhập quốc tế ngành Kế toán, sự ra đời của IAS và IFRS
Vào cuối thể kỉ thứ 19, sự hội nhập giao thương giữa các nước diễn ra vô cùng náo nhiệt và mạnh mẽ. Kế toán không còn là giới hạn biên giới của một quốc gia mà còn là của chung cho toàn thế giới, cần có một ngôn ngữ chung về ngành kế toán. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự ra đời của các Chuẩn mực kế toán quốc tế và Chuẩn mực về báo cáo tài chính quốc tế. Chuẩn mực kế toán được hiểu nôm na là tập hợp các nguyên tắc, tiêu chuẩn và các yêu cầu cơ bản về chính sách và thông lệ kế toán tài chính. Việc xây dựng một bộ chuẩn mực chung IAS, IFRS là hết sức cần thiết để tiết kiệm nguồn lực của xã hội và tăng tính minh bạch về thông tin.
2. Lịch sử hình thành Kế toán Nhật Bản
Nhật Bản là quốc gia phát triển có lịch sử nền kinh tế đầy ấn tượng và bản sắc văn hóa độc đáo. Từ khởi nguồn là một đất nước nhiều bất lợi: tài nguyên thiên nhiên khan hiếm, thiên tai triền miền và hơn hết là sự tổn thất nặng nề sau Chiến tranh thế giới thứ 2, Nhật Bản đã có cú trở mình mạnh mẽ vươn lên vị trí top những quốc gia phát triển hàng đầu thế giới. Song hành cùng sự vươn mình ngoạn mục đó, hệ thống Kế toán của Nhật Bản cũng từng bước được hình thành và phát triển thành một hệ thống chặt chẽ và tiêu biểu.
Gắn liền với dấu mốc chuyển dịch nền kinh tế từ chế độ phong kiến hơn 100 năm sang chế độ tư bản chủ nghĩa, phương pháp và nguyên tắc kế toán của hình thức ghi sổ kép bắt đầu được du nhập và sử dụng rộng rãi tại đất nước này, và đó cũng chính là nền móng khởi nguồn cho hệ thống kế toán hiện nay của Nhật Bản.
Nhắc đến lịch sử hệ thống kế toán Nhật Bản, chúng ta không thể nào bỏ qua 2 sự kiện quan trọng mang tính cách mạng sau:
- Sự kiện thứ nhất: (diễn ra trong nửa sau năm 1800) Thay đổi từ phương pháp ghi sổ kép trong nhật ký sổ sách kế toán truyền thống sang hiện đại.
- Sự kiện thứ hai: (diễn ra ngay sau chiến tranh thế giới thứ 2) Thay đổi hầu như toàn bộ từ định hướng sử dụng quản lý truyền thống của Nhật Bản sang sử dụng các báo cáo tài chính theo chuẩn mực của thế giới.
Từ nửa sau thế kỉ XIX cho đến nay, nền kinh tế Nhật Bản cũng như các phương pháp kế toán đã bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các lực lượng bên ngoài, đặc biệt là từ Hoa Kỳ và Châu Âu, với những mốc sự kiện tiêu biểu như sau:
| Mốc thời gian (năm) | Sự kiện |
|---|---|
| 1948 | Luật Kế toán công chứng (Certificated Public Accountants Law) |
| 1949 | Chuẩn mực kế toán tài chính cho các doanh nghiệp.Viện Kế toán viên công chứng Nhật Bản (JICPA) |
| 1951 | Luật kế toán thuế cấp phép |
| 1960 | Phát hành tạp chí JICPA |
| 1973 | Ủy ban Tiêu chuẩn Kế toán Quốc tế được thành lập (JICPA nằm trong số thành viên sáng lập) |
| 1975 | Chuẩn mực Kế toán Báo cáo tài chính hợp nhất |
| 1977 | Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC) được thành lập (JICPA là thành viên hội đồng sáng lập) |
| 1979 | Chuẩn mực Kế toán cho các giao dịch ngoại tệ được ban hành |
| 1987 | Đại hội kế toán thế giới lần thứ 13 tổ chức tại Tokyo |
| 1991 | Sửa đổi Chuẩn mực kiểm toán và quy định liên quan |
| 1999 | Luật thương mại đã được sửa đổi |
| 2003 | Luật Kế toán viên Công chứng đã được sửa đổi |
| 2005 | Luật Thương mại cùng các VB liên quan, các quy định khác được sửa đổi và tổ chức lại vào Luật công ty |
| 2006 | Luật Giao dịch chứng khoán và các quy định khác được sửa đổi, tổ chức lại vào Luật giao dịch các công cụ tài chính |
| 2009 | BAC ban hành " Ý kiến về việc áp dụng các chuẩn mực BCTC quốc tế (IFRS) tại Nhật Bản |
| 2010 | Liên nhóm Ấn - Nhật được tạo lập, nền tảng trao đổi gữa 2 nước liên quan đến IFRS |
| 2011 | Ủy ban Châu Âu công nhận sự tương đương của các hệ thống giám sát kiểm toán tại 10 quốc gia trong đó có Nhật Bản |
3. Lịch sử hình thành kế toán tại Việt Nam
Từ những năm 1954 trở về trước: Tại Việt Nam thì giai đoạn này kế toán đang còn ghi chép đơn giản về liệt kê các tài sản, giúp cho người sỡ hữu tài sản nắm được tình hình tài sản của mình. Pháp vào thời kì này đã cho xây dựng các đồn điền, nhà máy và có sử dụng đến kế toán, khi đó thì ngành kế toán mới được du nhập vào Việt Nam.
Từ 1954- 1975: Đất nước ta bị chia cắt thành hai miền Nam- Bắc và cả hai miền đều sử dụng hai nền móng hệ thống kế toán khác nhau từ hai nước Liên Xô và Mỹ.
Từ 1976- 1994: Sau khi hai miền Nam- Bắc đã thống nhất, hệ thống kế toán của Liên Xô theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung là hệ thống kế toán được lựa chọn và áp dụng ở Việt Nam. Năm 1988 lần đầu tiên các tư tưởng, quan điểm và nguyên tắc của kế toán Việt Nam được Luật hóa một cách cơ bản trong "Pháp lệnh kế toán và thống kê", là tiền đề cho sự ra đời của Luật kế toán đầu tiên tại Việt Nam.
Năm 1995 đến ngày nay: Vào năm 1995 đánh dấu cho điểm khởi đầu của thời kì đổi mới, mở cửa nền kinh tế đất nước. Chính vì cơ chế kinh tế mới của nền kinh tế thị trường đòi hỏi hệ thống kế toán của Việt Nam phải cải cách toàn bộ cả về doanh nghiệp lẫn Nhà nước. Đảm bảo dựa trên các nguyên tắc sau:
- Thỏa mãn yêu cầu của kinh tế thị trường.
- Vận dụng có chọn lọc chuẩn mực kế toán quốc tế.
- Đảm bảo phù hợp các nguyên tắc, thông lệ kế toán phổ biến của các nước có nền kinh tế đang phát triển.
Qua hơn 60 năm kể từ ngày ban hành chế độ kế toán đầu tiên thì hiện nay, Việt Nam đã có đầy đủ các thành tố của hệ thống pháp lí kế toán của một quốc gia gồm Luật kế toán, Chuẩn mực kế toán và Chế độ kế toán.
3. Vai trò chủ chốt của ngành kế toán
Kế toán giữ vai trò chủ chốt trong hoạt động của mỗi doanh nghiệp, không chỉ đơn thuần là ghi chép số liệu mà còn là công cụ quản lý và định hướng phát triển.
Trước hết, kế toán cung cấp thông tin tài chính chính xác về doanh thu, chi phí và lợi nhuận, từ đó giúp nhà quản lý nắm rõ tình hình hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, kế toán còn hỗ trợ ra quyết định thông qua việc phân tích dữ liệu, giúp doanh nghiệp lựa chọn phương án kinh doanh hiệu quả. Ngoài ra, kế toán đóng vai trò kiểm soát và bảo vệ tài sản, phát hiện kịp thời các sai sót hoặc gian lận. Đồng thời, việc đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật về thuế và báo cáo tài chính cũng là một nhiệm vụ quan trọng của kế toán, giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý. Không chỉ vậy, kế toán còn góp phần đánh giá hiệu quả hoạt động, nâng cao uy tín với đối tác và nhà đầu tư, cũng như hỗ trợ lập kế hoạch và dự báo tài chính trong tương lai.
Tóm lại, kế toán chính là bộ phận trung tâm giúp doanh nghiệp vận hành minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững.
Công ty AGS xin chân thành cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích cho cuộc sống và công việc, cũng như khai thác thêm góc nhìn mới về lĩnh vực mà bạn đang quan tâm. Đội ngũ AGS sẽ luôn nỗ lực để mang đến những thông tin mới mẻ và hữu ích đến bạn trong thời gian tới. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.
Nguồn:https://doc.edu.vn/tai-lieu/de-tai-ke-toan-quoc-te-nhat-ban-138114/
Thông tin khác
【実績No.1】AGSベトナム税務会計事務所｜日系企業の進出・会計税務支援AGSベトナム税務会計事務所は、進出支援実績No.1の会計事務所。日本人税理士・会計士が常駐し、法人設立・月次会計・税務申告・給与計算・社会保険・監査対応まで日本語でサポート。税務調査やM&A、移転価格など特殊業務も対応。ハノイ・ホーチミン・ダナン・ゲアンの5拠点で全国対応。
