Những tài khoản kế toán bị loại bỏ theo Thông tư 99 – Doanh nghiệp cần điều chỉnh thế nào?

HCM Minh Thi ACC

15 thg 3, 2026

Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực và thay thế hoàn toàn Thông tư 200/2014/TT-BTC trong quy định chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Một trong những điểm thay đổi quan trọng là cơ cấu hệ thống tài khoản kế toán — trong đó có nhiều tài khoản bị loại bỏ, gộp lại hoặc không được liệt kê chi tiết cấp 2 như trước.

1. Tại sao Thông tư 99 loại bỏ một số tài khoản?

Điểm cốt lõi của Thông tư 99 là tinh gọn, hiện đại hóa hệ thống tài khoản kế toán, đồng thời tăng tính linh hoạt cho doanh nghiệp trong việc thiết kế biểu mẫu, hệ thống chi tiết theo đặc thù hoạt động. Thay vì quy định chi tiết tất cả các tài khoản cấp 2 như trước, Thông tư 99 chỉ quy định tài khoản cấp 1 và một số tài khoản phổ biến, còn lại doanh nghiệp có quyền mở chi tiết theo nhu cầu quản trị nội bộ.

2. Một số tài khoản bị loại bỏ theo Thông tư 99

Dưới đây là các tài khoản kế toán không còn xuất hiện trong hệ thống theo Thông tư 99 so với Thông tư 200 — doanh nghiệp cần rà soát khi chuyển đổi dữ liệu kế toán cũ sang mới:

Các tài khoản chi tiết (cấp 2) về tiền và chứng khoán:

1111 – Tiền Việt Nam

1112 – Ngoại tệ

1113 – Vàng tiền tệ

1121 – Tiền gửi ngân hàng (VND)

1122 – Tiền gửi ngân hàng (Ngoại tệ)

1123 – Tiền gửi ngân hàng (Vàng tiền tệ)

1212 – Trái phiếu

1218 – Chứng khoán & công cụ tài chính khác

Các tài khoản tài sản lưu động khác:

1385 – Phải thu về cổ phần hóa

1531 – Công cụ, dụng cụ

1532 – Bao bì luân chuyển

1533 – Đồ dùng cho thuê

1534 – Thiết bị, phụ tùng thay thế

Các tài khoản tài sản cố định hoặc quyền sử dụng:

2121 – TSCĐ hữu hình thuê tài chính

2122 – TSCĐ vô hình thuê tài chính

2131–2136, 2138 – Các tài khoản quyền sử dụng đất, phần mềm, nhãn hiệu... (theo chi tiết cũ)

Các tài khoản vốn – nguồn vốn đặc thù:

4211 & 4212 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

441 – Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản

461 & 466 – Nguồn kinh phí sự nghiệp và nguồn kinh phí hình thành TSCĐ

Các tài khoản kết quả hoạt động:

611 – Mua nguyên liệu

6111, 6112 – Mua hàng hóa

631 – Giá thành sản xuất

Các tài khoản này có thể không “biến mất” trong thực tế kế toán doanh nghiệp, nhưng sẽ được hợp nhất, quy đổi hoặc doanh nghiệp tự thiết kế chi tiết tài khoản con theo quy định nội bộ chứ không áp dụng danh mục cố định như trước.

3. Doanh nghiệp cần điều chỉnh thế nào?

3.1. Rà soát toàn bộ hệ thống tài khoản cũ

So sánh với Phụ lục 2 của Thông tư 99 để xác định tài khoản nào không còn sử dụng theo danh mục bắt buộc.

3.2. Chuyển đổi dữ liệu kế toán sang hệ thống mới

Khách hàng, hàng tồn, cố định, nợ phải trả… cần lập quy tắc chuyển đổi cho từng tài khoản bị loại bỏ sang tài khoản cấp 1 tương ứng hoặc tài khoản chi tiết mới phù hợp.

Ví dụ:

Các khoản tiền mặt/tiền gửi ngân hàng trước đây phân theo chi tiết ngoại tệ/VND nay tập trung vào 111 – Tiền mặt và 112 – Tiền gửi không kỳ hạn theo Thông tư 99.

3.3. Cập nhật Sổ tay/Tài liệu hướng dẫn nội bộ

Doanh nghiệp cần ban hành Quy định mở, sử dụng tài khoản kế toán, trình bày rõ cơ sở rà soát, thiết kế chi tiết tài khoản theo nội bộ quản trị — điều được Thông tư 99 cho phép.

3.4. Điều chỉnh phần mềm kế toán/ERP

Hãy làm việc với nhà cung cấp phần mềm để đưa cấu trúc Thông tư 99 vào hệ thống, đảm bảo dữ liệu lịch sử được chuyển đổi đúng chuẩn và hạch toán tiếp tục trơn tru.

Kết luận

Việc Thông tư 99 loại bỏ, gộp nhiều tài khoản hoặc không quy định chi tiết như trước là bước tiến giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong quản lý kế toán, nhưng đồng thời đòi hỏi quy trình chuyển đổi dữ liệu, cập nhật hướng dẫn nội bộ và đào tạo nhân sự. Nếu doanh nghiệp chủ động chuẩn bị từ sớm, quá trình thay đổi sẽ suôn sẻ và giúp hệ thống kế toán phản ánh đúng hơn bản chất hoạt động thực tế.