Thuế thừa kế có nên áp dụng tại Việt Nam? Bài học từ Nhật Bản và Hàn Quốc

VCA Yến ACC

15 thg 3, 2026

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, khái niệm thuế thừa kế bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn như một công cụ thúc đẩy công bằng tài chính và minh bạch tài sản cá nhân.

Nhiều chuyên gia cho rằng, đây là thời điểm phù hợp để nghiên cứu và thử nghiệm loại thuế này, dựa trên kinh nghiệm của các quốc gia châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc – nơi thuế thừa kế đã tồn tại và mang lại hiệu quả rõ rệt.

1. Thuế thừa kế là gì?

Thuế thừa kế (Inheritance Tax) là khoản thuế đánh vào giá trị tài sản mà người thừa kế nhận được từ người đã qua đời.

Tài sản chịu thuế có thể gồm: Bất động sản (nhà, đất); Tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu, trái phiếu; Xe, trang sức, hoặc tài sản số (nếu có giá trị xác định được)...

Khác với thuế di sản (Estate Tax) – đánh vào tổng tài sản trước khi chia – thì thuế thừa kế tập trung vào phần mỗi người thừa kế thực nhận.

2. Thực trạng thuế thừa kế tại Việt Nam hiện nay

Hiện Việt Nam chưa có thuế thừa kế riêng biệt, nhưng có thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 10% áp dụng với thu nhập từ thừa kế hoặc quà tặng là: Bất động sản, cổ phiếu, phần vốn góp, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu (ô tô, tàu thuyền...).

Các trường hợp được miễn thuế: Theo Luật Thuế TNCN và Thông tư 111/2013/TT-BTC, người nhận thừa kế được miễn thuế nếu thuộc các quan hệ:

Vợ chồng;
Cha mẹ – con (kể cả nuôi);
Ông bà – cháu;
Anh, chị, em ruột.

Như vậy, phần lớn thừa kế trong phạm vi gia đình trực hệ được miễn thuế, chỉ khi nhận từ người ngoài thì mới chịu 10% TNCN.

Phân biệt:

Thuế TNCN 10% chỉ đánh trên thu nhập phát sinh.
Thuế thừa kế trong tương lai (nếu có) sẽ đánh trên toàn bộ giá trị tài sản, mang tính điều tiết tài sản lớn.

3. Case study Nhật Bản và Hàn Quốc

Nhật Bản

Nhật Bản áp dụng thuế thừa kế từ năm 1950, hiện là một trong những nước có mức thuế cao nhất thế giới, lên đến 55% cho phần di sản vượt ngưỡng miễn trừ.

Cách tính thuế:

Tổng giá trị tài sản – phần miễn trừ (30 triệu yên + 6 triệu yên/người thừa kế).
Phần còn lại tính theo thuế suất lũy tiến 10–55%.

Hiệu quả:

Góp phần tăng nguồn thu ngân sách, chiếm ~1,5% tổng thu nội địa.
Khuyến khích người dân chuyển tài sản sớm bằng tặng cho hợp pháp, giúp minh bạch dòng tiền.
Tuy nhiên, cũng tạo áp lực cho các hộ gia đình có bất động sản lớn nhưng thu nhập thấp.

Hàn Quốc

Hàn Quốc nổi tiếng với các vụ thuế thừa kế doanh nghiệp lớn, như trường hợp Tập đoàn Samsung:

Ví dụ thực tế: Sau khi Chủ tịch Samsung Lee Kun-hee qua đời (2020), gia đình phải nộp gần 11 nghìn tỷ won (~9,7 tỷ USD) tiền thuế thừa kế – tương đương 50% tổng giá trị di sản.

Kết quả:

Chính phủ thu được nguồn thu khổng lồ.
Dư luận ủng hộ vì thể hiện tính công bằng thuế và trách nhiệm xã hội của người giàu.
Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng thuế cao khiến doanh nghiệp gia đình khó duy trì quyền kiểm soát.

4. Hướng đi cho Việt Nam

Xây dựng cơ sở dữ liệu tài sản quốc gia, kết nối đất đai – ngân hàng – chứng khoán.
Thiết lập ngưỡng miễn trừ hợp lý, ví dụ chỉ áp dụng với tài sản trên 10 tỷ đồng.
Truyền thông minh bạch, nhấn mạnh thuế thừa kế nhằm đảm bảo công bằng, không phải “đánh vào tình thân”.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng đến hệ thống thuế công bằng và minh bạch hơn, việc nghiên cứu thuế thừa kế là bước đi cần thiết. Nếu được thiết kế hợp lý, loại thuế này không chỉ giúp điều tiết tài sản mà còn góp phần xây dựng nền tài chính bền vững và minh bạch cho tương lai.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.