Những thay đổi lớn về chính sách Thuế thu nhập cá nhân 2026

Luật thuế thu nhập cá nhân 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, nhưng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 (tức bắt đầu 01/01/2026). Việc áp dụng sớm này nhằm mục tiêu đảm bảo tính nhất quán trong công tác quyết toán thuế cho cả năm tài chính, tránh việc phải chia tách biểu thuế phức tạp trong cùng một năm.

Tăng mức giảm trừ gia cảnh từ 01/01/2026

Sự điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) trong năm 2026 là một trong những thay đổi mang tính nhân văn và thiết thực nhất, trực tiếp nâng cao sức mua và cải thiện đời sống cho người lao động. Mức tăng gần 41% so với quy định hiện hành được tính toán dựa trên biến động của chỉ số tiêu dùng (CPI) và sự gia tăng mức sống trung bình.

Đối tượng giảm trừ	Mức áp dụng cũ	Mức áp dụng mới	Chênh lệch tăng
Bản thân người nộp thuế	11.000.000 đồng/tháng	15.500.000 đồng/tháng	+ 4.500.000 đồng
Mỗi người phụ thuộc	4.400.000 đồng/tháng	6.200.000 đồng/tháng	+ 1.800.00 đồng/người

Phân tích sâu hơn cho thấy, việc nâng ngưỡng giảm trừ cho bản thân lên 15,5 triệu động đồng nghĩa với việc những cá nhân có mức thu nhập dưới ngưỡng này (sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc) sẽ hoàn toàn không phải nộp thuế TNCN. Điều này giúp giải phóng gánh nặng thuế cho nhóm lao động thu nhập thấp và trung bình, tạo động lực thúc đẩy tiêu dùng nội địa. Đối với các doanh nghiệp FDI Nhật Bản, vốn thường có mức lương cao hơn mặt bằng chung, sự thay đổi này giúp thu hẹp khoảng cách giữa lương danh nghĩa (Gross) và lương thực nhận (Net), tăng cường sức hấp dẫn khi tuyển dụng nhân sự.

Thay đổi Biểu thuế luỹ tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền công, tiền lương

Luật mới thực hiện một cuộc cách mạng trong cấu trúc tính thuế bằng cách tinh giản biểu thuế từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là toán học mà là một chiến lược điều tiết thu nhập thông minh, tập trung giảm áp lực cho nhóm thu nhập trung bình – nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất từ lạm phát và chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn.

Bậc thuế	Thu nhập tính thuế/năm (triệu đồng)	Thu nhập tính thuế/tháng (triệu đồng)	Thuế suất (%)
1	Đến 120	Đến 10	5
2	Trên 120 đến 360	Trên 10 đến 30	10
3	Trên 360 đến 720	Trên 30 đến 60	20
4	Trên 720 đến 1.200	Trên 60 đến 100	30
5	Trên 1.200	Trên 100	35

Sự chuyển dịch thuế suất tại các bậc trung gian là điểm đáng chú ý nhất: thuế suất 15% tại bậc 2 trước đây giảm xuống 10%, và mức 25% tại bậc 3 giảm xuống 20%. Việc nới rộng khoảng thu nhập ở các bậc này giúp người lao động nới rộng “hầu bao”, không bị nhảy bậc thuế quá nhanh. Từ đó giúp người lao động giữ lại phần lớn thành quả lao động.

"Nới lỏng" gánh nặng cho kinh tế hộ gia đình

Đối với khu vực kinh doanh cá thể, dự thảo đưa ra một thay đổi mang tính đột phá khi nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên mức 500 triệu đồng/năm, tăng gấp 5 lần so với mức 100 triệu đồng hiện hành. Sự điều chỉnh này mang ý nghĩa thực tiễn rất lớn, giúp hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ bớt đi gánh nặng kê khai, quyết toán thuế phức tạp.
Việc nâng ngưỡng miễn thuế không chỉ giúp các hộ kinh doanh có thêm nguồn lực tài chính để tái đầu tư mà còn phản ánh sát thực tế biến động của giá cả và chi phí đầu vào trong những năm qua. Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, đây là minh chứng cho tinh thần đồng hành của Chính phủ đối với khu vực kinh tế tư nhân, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tự doanh và ổn định sinh kế bền vững.

Người làm công ăn lương hưởng lợi lớn

Điểm gây bất ngờ và nhận được sự đồng thuận cao nhất chính là sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong cách tính thuế đối với thu nhập từ làm thêm. Điều này được phân tích chi tiết: "Nếu như trước đây, luật chỉ cho phép miễn thuế đối với phần thu nhập chênh lệch vượt mức lương ngày bình thường, thì tại Dự thảo mới, toàn bộ tiền lương làm ban đêm và làm thêm giờ sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế".
Đây là một thay đổi có tác động trực tiếp đến hàng triệu công nhân và người lao động tại các khu công nghiệp, những người thường xuyên phải tăng ca để cải thiện thu nhập. Quy định mới này đồng nghĩa với việc thành quả lao động từ sự nỗ lực ngoài giờ của người dân sẽ được bảo toàn trọn vẹn, không bị khấu trừ thuế, từ đó tạo động lực mạnh mẽ để tăng năng suất lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống cho những đối tượng có thu nhập trung bình thấp.
Bên cạnh đó, các khoản trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm cũng được nới lỏng tối đa về chính sách. Theo Dự thảo, toàn bộ các khoản này sẽ được miễn thuế TNCN, ngay cả khi mức chi thực tế vượt quá quy định của pháp luật lao động hiện hành, giúp người lao động giảm bớt gánh nặng trong giai đoạn chuyển đổi công việc hoặc đối mặt với các rủi ro mất việc làm do biến động kinh tế.
Đặc biệt, nhằm khuyến khích doanh nghiệp chăm lo dài hạn cho người lao động, mức khống chế chi phí bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ do người sử dụng lao động đóng thay cho nhân viên đã được đề xuất nâng lên 3 triệu đồng/người/năm. Con số này cao gấp 3 lần so với mức 1 triệu đồng hiện nay, tạo dư địa cực lớn cho các doanh nghiệp xây dựng chính sách phúc lợi vượt trội để giữ chân nhân tài.
Ngoài ra, cũng cần lưu ý thêm về các nhóm đối tượng khác trong xã hội. Dự thảo đã nâng ngưỡng tính thuế một lần đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng, trúng thưởng và tiền bản quyền từ 10 triệu đồng lên mức 20 triệu đồng. Với các cá nhân kinh doanh, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế cũng được nâng mạnh từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. Những điều chỉnh này không chỉ giúp giảm nghĩa vụ thuế thực tế mà còn góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thiểu chi phí tuân thủ cho người dân và hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Lao động có nhiều nguồn thu nhập quyết toán thuế ở nơi có thu nhập cao nhất

Cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công thuộc diện tổ chức chi trả khấu trừ tại nguồn từ hai nơi trở lên thì nộp hồ sơ khai quyết toán thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập lớn nhất trong năm.
(Trước đây khai quyết toán thuế tại cơ quan thuế quản lý tổ chức, cá nhân trả thu nhập cuối cùng).
Trường hợp có nhiều nguồn thu nhập lớn nhất trong năm mà các nguồn thu nhập đó bằng nhau thì cá nhân nộp hồ sơ quyết toán tại một trong những cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả các nguồn thu nhập lớn nhất trên.
Trường hợp cá nhân nộp hồ sơ khai quyết toán thuế TNCN không đúng quy định nêu trên thì cơ quan thuế nơi đã tiếp nhận hồ sơ của cá nhân đó căn cứ thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế hỗ trợ chuyển hồ sơ đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập để thực hiện quyết toán thuế TNCN theo quy định pháp luật.

Chính sách Miễn thuế TNCN hướng tới Nền kinh tế Tri thức

Không chỉ dừng lại ở nhóm làm công ăn lương, Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân còn thể hiện tầm nhìn chiến lược vĩ mô trong việc thúc đẩy kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tạo ra "cú hích" định hình lại dòng vốn và nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ.
Nhằm cụ thể hóa chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ cao và chip bán dẫn, Chính phủ đề xuất bổ sung 5 nhóm thu nhập được miễn thuế TNCN từ năm 2026, tập trung vào nhân lực chất lượng cao. Các chuyên gia, nhà khoa học thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo hoặc làm việc trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, chip bán dẫn sẽ được miễn thuế TNCN trong thời hạn 5 năm. Đây là cơ chế "trải thảm đỏ" cho các dự án FDI công nghệ cao từ Nhật Bản khi họ cần điều động chuyên gia nước ngoài hoặc thu hút kỹ sư giỏi tại địa phương.
Trong bối cảnh cuộc đua thu hút nhân tài toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, việc sử dụng "đòn bẩy" thuế không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp trong việc giữ chân chuyên gia mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ sinh thái công nghệ Việt Nam.
Chính sách này tạo ra một thông điệp mạnh mẽ rằng, Việt Nam sẵn sàng tạo ra môi trường đãi ngộ vượt trội cho những cá nhân trực tiếp đóng góp vào công cuộc hiện đại hóa đất nước và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Thuế đối với Hoạt động Đầu tư và Chuyển nhượng Tài sản mới

Hệ thống thuế năm 2026 cũng siết chặt quản lý đối với các nguồn thu nhập ngoài tiền lương nhằm đảm bảo tính công bằng và chống thất thu:

• Chuyển nhượng Bất động sản: Áp dụng mức thuế suất 2% tính trên giá chuyển nhượng. Điều này loại bỏ các cách tính phức tạp dựa trên giá vốn, giúp minh bạch hóa các giao dịch dân sự.
•  Chuyển nhượng Vàng miếng: Lần đầu tiên quy định rõ mức thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng từng giao dịch. Chính phủ sẽ linh hoạt điều chỉnh ngưỡng phải nộp thuế theo lộ trình quản lý thị trường vàng.
• Tài sản mã hóa và Chứng khoán: Có các đề xuất bãi bỏ mức thuế suất 20% áp dụng cho đầu tư chứng khoán để thay bằng các cơ chế tính thuế đơn giản hơn, đồng thời dự kiến áp thuế 0,1% đối với giao dịch tài sản mã hóa (crypto).

Kết luận và Định hướng Chiến lược

Hệ thống chính sách thuế và kế toán năm 2026 tại Việt Nam không chỉ là những con số thay đổi trên giấy tờ, mà là một sự chuyển dịch toàn diện về chất. Cơ chế giảm thuế TNCN mạnh mẽ, và sự linh hoạt trong chế độ kế toán mới tạo ra một hệ sinh thái thuận lợi cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt. Đối với các doanh nghiệp FDI, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản, lộ trình hành động được khuyến nghị bao gồm:

• Rà soát chuỗi cung ứng là hộ kinh doanh để đảm bảo tính hợp lệ của hóa đơn đầu vào.
• Xây dựng phương án nhân sự và tiền lương tối ưu dựa trên biểu thuế TNCN 5 bậc mới.
• Theo dõi sát sao các nghị định hướng dẫn về ưu đãi cho ngành công nghệ cao và chip bán dẫn để không bỏ lỡ các cơ hội đầu tư chiến lược.

Việc chuẩn bị sớm từ hôm nay sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn biến những thay đổi chính sách này thành lợi thế cạnh tranh, khẳng định vị thế bền vững tại thị trường Việt Nam trong thập kỷ tới.

Nguồn: Tổng hợp.

Thông tin khác