Hành vi Tránh thuế và Trốn thuế là gì? Phân biệt Tránh thuế và Trốn thuế?

AGS NhuHoa ACC
9 thg 4, 2025
Trong quản trị tài chính, việc tối ưu hóa chi phí thuế là một nhu cầu chính đáng. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc "tối ưu hóa hợp pháp" và "vi phạm pháp luật" thường rất mong manh. Công ty TNNH Kế toán AGS nhận thấy nhiều doanh nghiệp và kế toán viên vẫn còn nhầm lẫn giữa Tránh thuế (Tax Avoidance) và Trốn thuế (Tax Evasion).

Việc phân biệt rõ hai khái niệm này không chỉ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định tài chính đúng đắn mà còn hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý và án phạt không đáng có.

1. Tránh thuế (Tax Avoidance) là gì?

Tránh thuế hay tối ưu chi phí thuế là việc sử dụng các phương thức hợp pháp để giảm thiểu nghĩa vụ thuế. Hành vi này dựa trên việc tận dụng các lỗ hổng pháp lý, các chính sách ưu đãi và chiến lược thuế có sẵn trong hệ thống pháp luật mà không vi phạm bất kỳ quy định nào.

Các hành vi tránh thuế phổ biến

  • Tận dụng ưu đãi và miễn trừ: Sử dụng các khoản khấu trừ thu nhập cá nhân hoặc các chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế đặc biệt, công nghệ cao.
  • Chuyển giá (Transfer Pricing): Chuyển thu nhập sang các chi nhánh hoặc công ty con ở những quốc gia/khu vực có thuế suất thấp hoặc có hiệp định tránh đánh thuế hai lần.
  • Vốn mỏng (Thin Capitalization): Sử dụng tỷ lệ vốn vay cao hơn vốn chủ sở hữu để tăng chi phí lãi vay được trừ, từ đó giảm thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Chuyển hóa thu nhập: Chuyển đổi loại hình thu nhập (ví dụ: từ thu nhập thông thường sang lợi tức vốn) để hưởng mức thuế suất thấp hơn.
  • Sử dụng "Thiên đường thuế": Thành lập công ty liên kết tại các quốc gia có mức thuế gần bằng không để tối ưu hóa lợi nhuận tập đoàn.

2. Những tác động của hành vi tránh thuế

Dù là hành vi hợp pháp, tránh thuế mang lại cả những tác động tích cực lẫn tiêu cực cho nền kinh tế:

Tác động tích cực:

  • Tối ưu hóa tài chính: Giúp doanh nghiệp giữ lại nguồn vốn để tái đầu tư, mở rộng sản xuất và kinh doanh hiệu quả hơn.
  • Thúc đẩy đầu tư và sáng tạo: Các chính sách ưu đãi thuế khuyến khích doanh nghiệp tập trung vào các ngành công nghiệp mới, năng lượng tái tạo và bảo vệ môi trường.
  • Tăng cạnh tranh quốc gia: Một hệ thống thuế linh hoạt giúp thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tạo ra việc làm và kích thích tăng trưởng.

Tác động tiêu cực:

  • Gây mất cân đối hệ thống thuế: Có thể tạo ra sự bất công khi các doanh nghiệp lớn có khả năng thuê chuyên gia tư vấn để giảm thuế, trong khi doanh nghiệp nhỏ phải chịu gánh nặng thuế cao hơn.
  • Thiếu hụt nguồn thu ngân sách: Làm giảm mức thu thuế mà chính phủ có thể thu được, gây ảnh hưởng đến việc cung cấp các dịch vụ công như y tế, giáo dục.
  • Mất lòng tin công chúng: Nếu hành vi tránh thuế diễn ra thiếu minh bạch, nó có thể gây ra phản ứng tiêu cực từ xã hội về tính công bằng.

3. Trốn thuế (Tax Evasion) là gì?

Ngược lại với tránh thuế, Trốn thuế là hoạt động bất hợp pháp nhằm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc trốn tránh hoàn toàn nghĩa vụ thuế. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có chứa yếu tố lừa đảo hoặc gian lận.

Các hành vi được xác định là trốn thuế (Theo Luật Quản lý thuế 2019):

  1. Sai phạm về hồ sơ: Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp chậm so với quy định.
  2. Gian lận doanh thu: Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số thuế phải nộp; không xuất hóa đơn khi bán hàng hoặc ghi giá trên hóa đơn thấp hơn thực tế.
  3. Hóa đơn "khống": Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán chi phí đầu vào nhằm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn.
  4. Sai phạm xuất nhập khẩu: Khai sai thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu nhưng không khai bổ sung sau khi thông quan; cấu kết với người gửi hàng để nhập lậu.
  5. Sai mục đích sử dụng: Sử dụng hàng hóa thuộc diện miễn thuế không đúng mục đích mà không khai báo với cơ quan quản lý thuế.

4. Phân biệt rõ rệt giữa Tránh thuế và Trốn thuế

Để giúp các kế toán viên và chủ doanh nghiệp có cái nhìn trực quan, AGS tổng hợp bảng so sánh sau:

Tiêu chí Tránh thuế (Tax Avoidance) Trốn thuế (Tax Evasion)
Tính pháp lý Hợp pháp Bất hợp pháp
Bản chất Tối ưu hóa dựa trên kẽ hở hoặc ưu đãi của luật Gian lận, che giấu thông tin để nộp ít thuế hơn
Hồ sơ chứng từ Minh bạch, đầy đủ chứng từ hợp pháp. Giả mạo chứng từ, hóa đơn hoặc để ngoài sổ sách.
Hệ quả pháp lý Không bị phạt (có thể bị cơ quan thuế điều chỉnh lại cách tính). Xử phạt nặng: Truy thu thuế, phạt tiền từ 1-3 lần hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

5. Kết luận

Việc nắm vững kiến thức về tránh thuế và trốn thuế là "tấm khiên" bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý. Trong bối cảnh các quy định về thuế (như Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt hành chính) ngày càng chặt chẽ, doanh nghiệp cần chú trọng vào việc:
  • Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và sổ sách kế toán minh bạch.
  • Thường xuyên cập nhật các chính sách ưu đãi thuế mới nhất để tối ưu hóa chi phí một cách hợp lệ.
  • Sử dụng dịch vụ tư vấn thuế chuyên nghiệp khi thực hiện các giao dịch liên kết hoặc tái cấu trúc.
Công ty AGS luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tháo gỡ các vướng mắc về thuế và kế toán. Hy vọng bài viết này đã mang lại giá trị hữu ích cho công tác quản trị của bạn.

Thông tin khác


 

Thông tin tuyển dụng và hướng dẫn


 

 

 
Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/hoi-dap-phap-luat/83A44A0-hd-hanh-vi-tron-thue-la-gi-tranh-thue-la-gi-phan-biet-tron-thue-va-tranh-thue-chi-tiet-nhat-2024.html
Next Post Previous Post