Từ Vựng Tiếng Nhật Kế Toán Cần Có Trong Một Bảng Cân Đối Kế Toán

HN ACC Huyen
10 thg 12, 2025
Bạn đang học tiếng Nhật chuyên ngành kế toán và gặp khó khăn khi đọc hiểu bảng cân đối kế toán? Hay bạn là kế toán viên, sinh viên tài chính đang chuẩn bị làm việc với doanh nghiệp Nhật Bản?

Việc nắm vững 75 từ vựng tiếng Nhật kế toán quan trọng trong bảng cân đối kế toán sẽ giúp bạn hiểu đúng số liệu, tránh sai sót nghiệp vụ và nâng cao cơ hội nghề nghiệp. Trong bài viết này, AGS sẽ giúp bạn học nhanh – nhớ lâu – áp dụng hiệu quả.
Tìm hiểu về từ vựng tiếng Nhật chuyên ngành kế toán

ĐẠI CẨM NANG: CHIẾN THUẬT ĐỌC HIỂU VÀ QUẢN TRỊ BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN TIẾNG NHẬT (貸借対照表)

Trong quản trị doanh nghiệp Nhật Bản, Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet - BS) được coi là "hồ sơ sức khỏe" của doanh nghiệp. Một kế toán viên giỏi không chỉ là người biết nhập liệu, mà phải là người biết "đọc" được những câu chuyện đằng sau các con số thông qua hệ thống thuật ngữ chuyên ngành.

PHẦN I: TÀI SẢN LƯU ĐỘNG (流動資産 - RYUUDOU SHISAN)

Nguyên tắc: Quản trị tính thanh khoản (Liquidity Management)

1. Nhóm Tiền mặt và Tiền gửi (現金及び預金)

Đây là nhóm tài sản có tính thanh khoản cao nhất, đồng thời cũng là nơi dễ xảy ra gian lận nhất.

  • 現金 (Genkin - Tiền mặt): Bao gồm tiền giấy và tiền xu. Trong quy trình kiểm soát nội bộ của Nhật, việc kiểm quỹ (小口現金実査 - Koguchi genkin jissa) thường được thực hiện hàng ngày.

  • 預金 (Yokin - Tiền gửi):

    • 当座預金 (Touza yokin): Tiền gửi thanh toán. Đây là tài khoản gắn liền với việc phát hành séc (小切手 - Kogitte) và hối phiếu (手形 - Tegata).

    • 定期預金 (Teiki yokin): Tiền gửi có kỳ hạn. Nếu kỳ hạn trên 1 năm, nó sẽ được chuyển sang nhóm 投資その他の資産 (Đầu tư và tài sản khác).

  • 現金過不足 (Genkin kabusoku): Tiền mặt thừa thiếu. Tài khoản này chỉ được tồn tại trong kỳ. Cuối kỳ, nếu không tìm ra nguyên nhân, kế toán phải chuyển vào 雑損失 (Zatsonshitsu - Chi phí khác) hoặc 雑収入 (Zatshuunyuu - Thu nhập khác).

2. Nhóm Khoản phải thu và Thương phiếu (受取手形及び売掛金)

Người Nhật rất trọng chữ tín, nhưng quy trình quản lý công nợ lại cực kỳ khắt khe.

  • 受取手形 (Uketori tegata): Thương phiếu phải thu. Một đặc trưng của kinh doanh tại Nhật là thanh toán bằng hối phiếu có kỳ hạn (thường là 90-120 ngày).

  • 売掛金 (Urikakekin): Phải thu khách hàng. Đây là khoản phải thu "mở", phát sinh từ hóa đơn bán hàng.

  • 電子記録債権 (Denshi kiroku saiken): Quyền đòi nợ được ghi nhận điện tử. Đây là hình thức hiện đại hóa của thương phiếu giấy.

  • 貸倒引当金 (Kashidaore hikiatekin): Dự phòng nợ khó đòi.

    • Nghiệp vụ thực tế: J-GAAP cho phép trích lập dự phòng theo tỷ lệ kinh nghiệm lịch sử hoặc theo đánh giá từng đối tượng khách hàng đang gặp khó khăn tài chính (破産更生債権 - Hasan kousei saiken).

3. Nhóm Hàng tồn kho (棚卸資産 - Tanaoroshi Shisan)

Quản trị hàng tồn kho trong doanh nghiệp Nhật thường gắn liền với triết lý Just-In-Time (JIT).

  • 商品 (Shouhin): Hàng hóa (mua đi bán lại).

  • 製品 (Seihin): Thành phẩm (do doanh nghiệp tự sản xuất).

  • 仕掛品 (Shikakuhin): Sản phẩm dở dang. Con số này phản ánh hiệu quả của dây chuyền sản xuất.

  • 原材料 (Genzairyou): Nguyên vật liệu.

  • 貯蔵品 (Chozouhin): Vật tư rẻ tiền, mau hỏng (như văn phòng phẩm, phụ tùng thay thế).

PHẦN II: TÀI SẢN CỐ ĐỊNH (固定資産 - KOTEI SHISAN)

Nguyên tắc: Quản trị giá trị dài hạn và Khấu hao

1. Tài sản cố định hữu hình (有形固定資産)

  • 建物 (Tatemono): Nhà cửa. Lưu ý: Nhật Bản phân tách rõ giá trị nhà và giá trị đất.

  • 機械装置 (Kikai souchi): Máy móc thiết bị.

  • 車両運搬具 (Sharyou unpangu): Phương tiện vận tải.

  • 工具器具備品 (Kougu kigu bihin): Công cụ dụng cụ. Thường là các tài sản có giá trị trên 100.000 Yên (theo luật thuế Nhật).

  • 建設仮勘定 (Kensetsu karikanjou): Chi phí XDCB dở dang.

  • 減価償却累計額 (Genka shoukyaku ruikeigaku): Hao mòn lũy kế. J-GAAP thường ưu tiên phương pháp số dư giảm dần (定率法 - Teiritsuhou) hơn là phương pháp đường thẳng (定額法 - Teigakuhou) để thu hồi vốn nhanh.

2. Tài sản cố định vô hình (無形固定資産)

  • のれん (Noren): Lợi thế thương mại. Điểm khác biệt lớn: J-GAAP bắt buộc phân bổ Noren trong vòng tối đa 20 năm, trong khi IFRS không phân bổ mà chỉ đánh giá giảm giá trị (Impairment).

  • ソフトウェア (Software): Phần mềm. Phân loại rõ phần mềm dùng nội bộ và phần mềm để bán.

3. Đầu tư và tài sản khác (投資その他の資産)

  • 投資有価証券 (Toushi yuuka shouken): Chứng khoán đầu tư dài hạn.

  • 敷金・保証金 (Shikikin/Hoshoukin): Tiền đặt cọc thuê văn phòng/ký quỹ. Đây là khoản tài sản bị "chôn vốn" lâu dài.

PHẦN III: NỢ PHẢI TRẢ (負債 - FUSAI)

Nguyên tắc: Quản trị đòn bẩy tài chính và Nghĩa vụ thanh toán

1. Nợ ngắn hạn (流動負債)

  • 支払手形 (Shiharai tegata): Thương phiếu phải trả.

  • 買掛金 (Kaikakekin): Phải trả người bán.

  • 短期借入金 (Tanki kariirekin): Vay ngắn hạn ngân hàng.

  • 未払金 (Mibaraikin): Phải trả khác (không phải hàng hóa dịch vụ chính).

  • 未払費用 (Mibarai hiyou): Chi phí phải trả (đã phát sinh nhưng chưa có hóa đơn hoặc chưa đến hạn thanh toán, như tiền điện, tiền lương).

  • 預り金 (Azakarikin): Tiền tạm giữ. Đây là "linh hồn" của kế toán tiền lương Nhật.

    • 源泉所得税 (Gensen shotokuzei): Thuế TNCN khấu trừ tại nguồn.

    • 社会保険料 (Shakai hokenryou): Bảo hiểm xã hội.

2. Nợ dài hạn (固定負債)

  • 長期借入金 (Chouki kariirekin): Vay dài hạn.

  • 退職給付引当金 (Taishoku kyuufu hikiatekin): Dự phòng trợ cấp thôi việc. Khoản này cực kỳ lớn trong các công ty Nhật lâu đời do chế độ làm việc suốt đời.

  • 資産除去債務 (Shisan jokyo saimu): Nghĩa vụ hoàn trả mặt bằng (Auro). Kế toán phải tính toán giá trị hiện tại của chi phí tháo dỡ nhà xưởng trong tương lai.

PHẦN IV: VỐN CHỦ SỞ HỮU (純資産 - JUNSHISAN)

Nguyên tắc: Bảo toàn vốn và Quyền lợi cổ đông

  • 資本金 (Shihonkin): Vốn góp của chủ sở hữu.

  • 資本準備金 (Shihon junbikin): Thặng dư vốn cổ phần.

  • 利益準備金 (Riaki junbikin): Quỹ dự trữ lợi nhuận (trích lập theo luật định).

  • 繰越利益剰余金 (Kurikoshi riaki jouyokin): Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tích lũy. Con số này cho thấy khả năng tự chủ tài chính của công ty.

  • 自己株式 (Jiko kabushiki): Cổ phiếu quỹ. Được ghi nhận là số âm để giảm vốn chủ sở hữu.

PHẦN V: CASE STUDY - QUY TRÌNH KẾ TOÁN CUỐI KỲ (決算整理 - KESSAN SEIRI)

Để hiểu rõ 75 từ vựng trên, chúng ta hãy đi qua các bước hạch toán thực tế:

  1. Kiểm kê hàng tồn kho (棚卸 - Tanaoroshi):

    • Xác định chênh lệch giữa sổ sách và thực tế. Hạch toán 棚卸減耗損 (Tanaoroshi genmouson - Hao hụt kiểm kê).

  2. Trích lập khấu hao (減価償却 - Genka shoukyaku):

    • Sử dụng tài khoản 減価償却費 (Chi phí khấu hao) trên PL và 減価償却累計額 trên BS.

  3. Đánh giá lại ngoại tệ (外貨換算 - Gaika kansan):

    • Các khoản 売掛金 bằng USD phải được quy đổi theo tỷ giá ngày 31/12 (ví dụ). Chênh lệch đưa vào 為替差損益.

  4. Phân bổ chi phí trả trước (前払費用分担):

    • Chuyển từ 前払費用 (BS) sang 支払利息 hoặc 支払家賃 (PL).

PHẦN VI: PHÂN TÍCH CHỈ SỐ TÀI CHÍNH TỪ THUẬT NGỮ TIẾNG NHẬT

Một kế toán cấp cao tại các công ty Nhật như AGS sẽ dùng BS để phân tích:

  • 流動比率 (Ryuudou hiritsu - Tỷ lệ thanh toán ngắn hạn): 流動資産 / 流動負債. Nếu > 200% là an toàn.

  • 自己資本比率 (Jiko shihon hiritsu - Tỷ lệ vốn chủ sở hữu): 純資産 / 総資産. Con số này thể hiện mức độ độc lập về tài chính, người Nhật cực kỳ coi trọng chỉ số này (thường kỳ vọng > 40%).

  • 固定比率 (Kotei hiritsu - Tỷ lệ vốn cố định): 固定資産 / 純資産. Chỉ số này giúp kiểm tra xem công ty có dùng nợ ngắn hạn để đầu tư tài sản dài hạn (rủi ro cao) hay không.

PHẦN VII: TỔNG KẾT VÀ LỜI KHUYÊN DÀNH CHO KẾ TOÁN VIÊN

Việc làm chủ 75 thuật ngữ này là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Để thăng tiến trong môi trường Nhật Bản, bạn cần:

  1. Thấu hiểu văn hóa "Horenso" trong báo cáo: Khi thấy số dư 仮払金 (Karibaraikin - Tạm ứng) quá lớn, phải chủ động báo cáo và tìm cách tất toán.

  2. Sử dụng phần mềm kế toán (Accounting Software): Làm quen với các phần mềm như Yayoi, PCA để thấy cách các tài khoản này vận hành tự động.

  3. Học Kanji chuyên ngành: Đừng chỉ học vẹt hiragana. Hãy học cách viết và nhận diện Kanji vì các báo cáo chính thức hoàn toàn dùng chữ Hán.

Bảng cân đối kế toán không phải là những con số tĩnh, nó là dòng chảy của tài chính doanh nghiệp. Hy vọng bộ từ vựng và bài phân tích sâu này sẽ là hành trang vững chắc cho bạn trên con đường sự nghiệp kế toán tiếng Nhật!

Lời khuyên để viết đủ 3000 từ:

  • Mở rộng ví dụ: Với mỗi từ vựng (như 売掛金), hãy viết một ví dụ về bút toán hạch toán (Journal Entry - 仕訳).

  • Thêm phần giải thích các chỉ số tài chính: Ví dụ như tỷ lệ nợ (負債比率), tỷ lệ thanh toán nhanh (当座比率).

  • Phân tích sâu về Thuế: Cách hạch toán thuế tiêu thụ (消費税 - Shouhizei) - một mảng rất phức tạp trong kế toán Nhật.

PHẦN VIII: CHIẾN THUẬT QUẢN TRỊ THUẾ TIÊU THỤ (消費税) TRÊN BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

Thuế tiêu thụ (Shouhizei) là mảng phức tạp nhất trong kế toán Nhật. Việc quản trị tài khoản này trên BS đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối vì nó liên quan trực tiếp đến dòng tiền.

  • 仮受消費税 (Kariuke Shouhizei): Thuế tiêu thụ đầu ra. Đây là số tiền thuế doanh nghiệp thu hộ chính phủ từ khách hàng khi bán hàng. Trên BS, nó được coi là một khoản nợ phải trả.

  • 仮払消費税 (Karibarai Shouhizei): Thuế tiêu thụ đầu vào. Đây là số tiền thuế doanh nghiệp đã trả cho nhà cung cấp. Trên BS, nó được ghi nhận như một tài sản ngắn hạn (quyền được khấu trừ).

  • 控除対象外消費税 (Koujo Taishougai Shouhizei): Thuế tiêu thụ không được khấu trừ. Trường hợp này xảy ra khi doanh nghiệp có các giao dịch không chịu thuế hoặc dùng cho mục đích phi sản xuất kinh doanh. Khoản này phải được phân bổ vào chi phí hoặc tài sản tương ứng.

  • Nghiệp vụ cuối kỳ (決算整理): Kế toán thực hiện bút toán đối trừ:

    (Nợ) 仮受消費税 / (Có) 仮払消費税.
    Số chênh lệch sẽ được đưa vào tài khoản 未払消費税 (Mibarai Shouhizei) nếu là số phải nộp, hoặc 未収消費税 (Mishuu Shouhizei) nếu là số được hoàn.

PHẦN IX: KIỂM SOÁT NỘI BỘ (J-SOX) VÀ TÍNH TRUNG THỰC CỦA BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN

Tại Nhật, Đạo luật J-SOX yêu cầu các doanh nghiệp phải đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính thông qua kiểm soát nội bộ. Các thuật ngữ liên quan đến BS trong ngữ cảnh này bao gồm:

  • 職務分掌 (Shokumu Bunshou): Phân nhiệm công việc. Ví dụ: Người giữ tiền (現金) không được là người ghi sổ (記帳).

  • 承認 (Shounin): Phê duyệt. Mọi khoản chi phát sinh ảnh hưởng đến số dư 未払金 đều phải có chữ ký của người có thẩm quyền.

  • 実査 (Jissa): Kiểm kê thực tế.

    • 棚卸立会 (Tanaoroshi Tachiai): Chứng kiến kiểm kê hàng tồn kho bởi kiểm toán viên.

    • 残高確認状 (Zandaka Kakuninjou): Thư xác nhận số dư công nợ gửi cho đối tác để xác minh tài khoản 売掛金 và 買掛金.

  • 重要性の原則 (Juuyousei no Gensoku): Nguyên tắc trọng yếu. Các khoản mục nhỏ trên BS có thể được gộp vào 雑資産 (Zatshisan - Tài sản khác) hoặc 雑負債 (Zatfusai - Nợ khác) để đơn giản hóa báo cáo.

PHẦN X: CÁC THUẬT NGỮ TRONG THUYẾT MINH BÁO CÁO TÀI CHÍNH (財務諸表注記)

Bảng cân đối kế toán sẽ "vô hồn" nếu thiếu phần Thuyết minh (Note). Đây là nơi giải thích các chính sách kế toán (会計方針 - Kaikei Houshin).

  • 評価基準 (Hyouka Kijun): Cơ sở đánh giá (ví dụ: giá gốc, giá thị trường).

  • 償却方法 (Shoukyaku Houhou): Phương pháp khấu hao.

  • 引当金の計上基準 (Hikiatekin no Keijou Kijun): Căn cứ trích lập dự phòng.

  • 関連当事者との取引 (Kanren Toujisha to no Torihiki): Giao dịch với bên liên quan. Các khoản 長期貸付金 (Cho vay dài hạn) cho công ty mẹ hoặc công ty con phải được bóc tách rõ ràng để tránh chuyển giá.

  • 後発事象 (Kouhatsu Jishou): Sự kiện phát sinh sau ngày khóa sổ nhưng trước ngày phát hành báo cáo (ví dụ: một khách hàng lớn phá sản làm ảnh hưởng đến số dư 売掛金 đã báo cáo).

PHẦN XI: TÌNH HUỐNG THỰC TẾ (ADVANCED CASE STUDIES)

Case 1: Xử lý tài sản cũ không còn sử dụng (除却 - Jokyo)

Khi một máy móc (機械装置) hỏng hoàn toàn, kế toán thực hiện bút toán "Phế duyệt":
  • (Nợ) 減価償却累計額 (Hao mòn đã trích)
  • (Nợ) 固定資産除却損 (Lỗ do thanh lý tài sản)
  • (Có) 機械装置 (Nguyên giá)
    Kết quả: Tài sản này biến mất hoàn toàn khỏi Bảng cân đối kế toán.

Case 2: Tất toán tạm ứng (仮払金の精算)

Nhân viên đi công tác về nộp hóa đơn. Kế toán chuyển từ 仮払金 (BS) sang các tài khoản chi phí như 旅費交通費 (Ryohi Koutsuuhi - Phí đi lại) trên PL. Nếu con số 仮払金 trên BS của bạn luôn cao, điều đó cho thấy quản trị nội bộ của công ty đang lỏng lẻo.

PHẦN XII: BẢNG TRA CỨU MỞ RỘNG (DÀNH CHO KẾ TOÁN TRƯỞNG)

Thuật ngữ NhậtGiải thích bản chất tài chính
流動比率 (Ryuudou Hiritsu)Khả năng trả nợ trong 1 năm của doanh nghiệp.
固定比率 (Kotei Hiritsu)Mức độ vốn chủ sở hữu trang trải cho tài sản dài hạn.
自己資本比率 (Jiko Shihon Hiritsu)Tỷ lệ tự chủ tài chính (Càng cao càng ít phụ thuộc nợ vay).
流動性配列法 (Ryuudousei Hairetsuhou)Nguyên tắc sắp xếp tài sản từ dễ bán nhất đến khó bán nhất.
連結調整勘定 (Renketsu Chousei Kanjou)Chênh lệch hợp nhất (Lợi thế thương mại trong báo cáo tập đoàn).

PHẦN XIII: TỔNG KẾT VÀ TẦM NHÌN NGHỀ NGHIỆP

Để thực sự nắm giữ và vận hành được 75 từ vựng (và hàng trăm từ phát sinh) trong Bảng cân đối kế toán tiếng Nhật, bạn cần một tư duy "Tổng thể và Chi tiết" (Macro & Micro).

  1. Macro: Nhìn vào tổng tài sản (資産合計) để thấy quy mô doanh nghiệp.

  2. Micro: Nhìn vào từng khoản 未払費用 để biết doanh nghiệp có đang "nợ" lương hay tiền điện nước của kỳ trước hay không.

Trên đây là tất cả các từ vựng tiếng Nhật chuyên ngành kế toán có đầy đủ trong một bảng cân đối kế toán!
Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này.

Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.
Nguồn: Dichthuatso1

Thông tin khác

Next Post Previous Post