Nghị định 128/2020/NĐ-CP là gì? Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan

HCM NHUNG JP

24 thg 1, 2026

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, mức độ tuân thủ pháp luật ngày càng được siết chặt. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến doanh nghiệp nhận các mức phạt không mong muốn. Chính vì vậy, việc hiểu rõ Nghị định 128/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hảo quan, là điểu cần thiết với mọi doanh nghiệp, cá nhân đang tham gia chuỗi xuất nhập khẩu.

Hãy cùng AGS tìm hiểu thêm trong bài viết dưới đây nhé.

1. Phạm vi điều chỉnh

Nghị định 128/2020/NĐ-CP được ban hành ngày 19/10/2020 và có hiệu lực từ 10/12/2020. Điểm đáng chú ý là phạm vi điều chỉnh rộng, quy định chi tiết và mức phạt tăng lên đáng kể ở nhiều nhóm hành vi.

Cụ thể, Nghị định 128 quy định về xử phạt hành vi vi phạm hành chính liên quan đến:

Thủ tục hải quan
Kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan
Quản lý thuế đối với hàng xuất nhập khẩu
Hàng quá cảnh, trung chuyển, tạm nhập-tái xuất
Hoạt động kho ngoại quan, địa điểm tập kết
Các nghĩa vụ khai báo, cung cấp hồ sơ cho cơ quan hải quan

Đối tượng áp dụng từ doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp thương mại, logistics, chủ kho, đại lý hải quan đến cá nhân, hộ kinh doanh và cả tổ chức nước ngoài có hoạt động liên quan.

Với phạm vi bao trùm như vậy, gần như mọi doanh nghiệp có liên quan đến hoạt động XNK đều cần hiểu Nghị định này để tránh rủi ro.

2. Hình thức xử phạt

Nghị định đưa ra 2 hình thức xử phạt chính là cảnh báo và phạt tiền. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể chịu các biện pháp bổ sung như:

Tịch thu tang vật, phương tiện
Buộc tái xuất hoặc tái nhập hàng hóa
Buộc đưa hàng về dúng cửa khẩu quy định
Buộc khai bố sung hoặc điều chỉnh hồ sơ
Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp

Như vậy, hậu quả không chỉ dừng lại ở chi phí xử phạt mà còn ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng, chi phí vận chuyển bổ sung và uy tín doanh nghiệp.

3. Một số mức phạt nổi bật mà doanh nghiệp cần chú ý

a. Khai sai hoặc không khai mối quan hệ đặc biệt trên tờ khai hải quan

- Mức phạt từ 1.000.000 - 2.000.000 đồng

Hành vi này thường bị bỏ qua do doanh nghiệp không hiểu rõ khái niệm "mối quan hệ đặc biệt", nhưng điều này lại ảnh hưởng trực tiếp đến phương pháp xác định giá trị hải quan.

b. Khai sai số lượng, chủng loại, xuất xứ hoặc trị giá

- Mức phạt đa dạng, có thể từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng nhưng cũng có thể lên đến 10.000.000 đồng, tùy mức phạt độ sai lệch và tính chất vi phạm

Trường hợp khai sai có thể làm tăng thuế và dẫn đến xử phạt bổ sung.

c. Không tuân thủ quy định về hàng trung chuyển, quá cảnh, tạm nhập - tái xuất

- Vi phạm thời hạn hoặc thủ tục có thể bị phạt 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, thậm chí cao hơn nếu gây hậu quả lớn hoặc có dấu hiệu gian lận.

d. Vi phạm liên quan đến hàng hóa cấm, tạm nhập trái phép, gian lận thương mại

- Mức phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, kèm tịch thu hàng hóa

Một điểm đáng lưu ý: Mức phạt với cá nhân bằng 1/2 mức phạt với tổ chức, nhưng hộ kinh doanh và hộ gia đình sẽ áp dụng như xử lý cá nhân.

4. Doanh nghiệp cần làm gì để hạn chế vi phạm?

Để tuân thủ hiệu quả quy định của Nghị định 128, doanh nghiệp có thể lưu ý:

Xây dựng quy trình kiểm soát hồ sơ hải quan rõ ràng và kiểm tra chéo trước khi nộp
Đào tạo nhân viên về khai báo hải quan, đặc biệt là các mục dễ bị sai như trị giá, mã HS, xuất xứ.
Theo dõi thời hạn lưu giữ hàng hóa, thời hạn tái xuất/tái nhập.
Làm việc chặt chẽ với đại lý hải quan, tránh giao phó hoàn toàn dẫn đến sai sót không đáng có.
Lưu trữ chứng từ đầy đủ, phòng khi bị kiểm tra sau thông quan.

Kết luận

Nghị định 128/2020/NĐ-CP là văn bản quan trọng định hướng toàn bộ hoạt động xử phạt trong lĩnh vực hải quan. Việc nắm rõ quy định giúp doanh nghiệp không chỉ tránh rủi ro pháp lý mà còn tối ưu chi phí, giữ nhịp hàng hóa ổn định và nâng cao uy tín trong chuỗi cung ứng quốc tế. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động và siết chặt quản lý, tuân thủ pháp luật là chìa khóa để doanh nghiệp phát triển bền vững.