Vai trò quan trọng của Thuế Giá trị Gia tăng (VAT)

HCM-HANG-ACC

25 thg 2, 2026

Thuế Giá trị Gia tăng (GTGT) là một trong những sắc thuế quan trọng nhất trong hệ thống thuế hiện đại, được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đây là loại thuế gián thu, đánh trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa và dịch vụ trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Với vai trò là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước và công cụ điều tiết kinh tế, thuế GTGT có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển kinh tế – xã hội.

Thuế GTGT là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước

Một trong những vai trò lớn nhất của thuế GTGT là tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước. Do thuế GTGT được thu trên hầu hết hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, phạm vi đánh thuế rộng nên nguồn thu từ thuế này thường chiếm tỷ trọng cao trong tổng thu ngân sách.

Khoản thu từ thuế GTGT được nhà nước sử dụng để đầu tư vào các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội… Qua đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô

Thuế GTGT còn là công cụ quan trọng giúp Nhà nước điều tiết hoạt động sản xuất và tiêu dùng trong nền kinh tế. Thông qua việc áp dụng các mức thuế suất khác nhau (0%, 5%, 10%), Nhà nước có thể khuyến khích hoặc hạn chế tiêu dùng đối với một số loại hàng hóa và dịch vụ.

Ví dụ, các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh thường được áp dụng thuế suất thấp hoặc không chịu thuế để hỗ trợ người dân. Ngược lại, các mặt hàng không khuyến khích tiêu dùng có thể chịu thuế suất cao hơn nhằm định hướng hành vi tiêu dùng của xã hội.

Tăng tính minh bạch và thúc đẩy quản lý doanh nghiệp

Thuế GTGT được tính dựa trên hóa đơn chứng từ, do đó yêu cầu doanh nghiệp phải ghi chép, kê khai và lưu trữ đầy đủ thông tin kế toán. Điều này giúp nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, hạn chế tình trạng trốn thuế và gian lận thương mại.

Bên cạnh đó, việc áp dụng thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ giúp doanh nghiệp quản lý tốt hơn chi phí, doanh thu và dòng tiền. Qua đó, doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Khuyến khích xuất khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế

Thuế GTGT áp dụng thuế suất 0% đối với hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu. Chính sách này giúp hàng hóa Việt Nam không bị đánh thuế tại thị trường nội địa, qua đó giảm giá thành và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ngoài ra, thuế GTGT phù hợp với thông lệ quốc tế và được áp dụng tại nhiều quốc gia, tạo thuận lợi cho quá trình hội nhập kinh tế, đặc biệt trong hoạt động thương mại và đầu tư xuyên biên giới.
6. Góp phần đảm bảo công bằng xã hội

Mặc dù là thuế gián thu, thuế GTGT vẫn có vai trò nhất định trong việc phân phối lại thu nhập. Việc áp dụng thuế suất thấp hoặc miễn thuế đối với hàng hóa, dịch vụ thiết yếu giúp giảm gánh nặng thuế cho người có thu nhập thấp. Ngược lại, các mặt hàng cao cấp, dịch vụ không thiết yếu thường chịu mức thuế suất cao hơn, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu công bằng xã hội.

Thuế Giá trị Gia tăng không chỉ là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước mà còn là công cụ hiệu quả trong quản lý và điều tiết nền kinh tế. Thông qua việc thúc đẩy minh bạch tài chính, khuyến khích xuất khẩu, định hướng tiêu dùng và đảm bảo công bằng xã hội, thuế GTGT đóng vai trò then chốt trong sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia. Vì vậy, việc hiểu rõ vai trò và cơ chế của thuế GTGT là cần thiết đối với cả doanh nghiệp và người dân trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng.