Chuyển đổi báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang VND – Những kiến thức cần nắm rõ

HCM Na ACC

15 thg 3, 2026

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc doanh nghiệp sở hữu các giao dịch bằng ngoại tệ hay có công ty con tại nước ngoài đã không còn là chuyện hiếm. Tuy nhiên, khi cần hợp nhất báo cáo hoặc trình bày tình hình tài chính tại Việt Nam, câu hỏi đặt ra là: Làm sao để "dịch" những con số từ USD, EUR hay JPY sang VND một cách chính xác nhất mà vẫn tuân thủ chuẩn mực kế toán?

Việc chuyển đổi báo cáo tài chính không đơn thuần là nhân một con số với một tỷ giá. Đó là một quy trình kỹ thuật đòi hỏi sự am hiểu về tỷ giá giao dịch thực tế, tỷ giá ghi sổ và cách xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái. Bài viết này sẽ hệ thống lại toàn bộ những kiến thức trọng tâm giúp bạn thực hiện quy trình này một cách chuẩn xác và tự tin

Chuyển đổi báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang đồng Việt Nam là một công việc phức tạp, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có công ty con ở nước ngoài hoặc doanh nghiệp FDI. Mỗi kỳ lập báo cáo tài chính, bộ phận kế toán phải đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định về tỷ giá, nguyên tắc ghi nhận và trình bày.
Bài viết này tổng hợp toàn bộ những kiến thức cốt lõi cần nắm, từ quy định tại Thông tư 200 đến chuẩn mực VAS 10 – về ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái trong kế toán, giúp doanh nghiệp xử lý chính xác các tình huống chuyển đổi khi lập BCTC hợp nhất.

Nhu cầu chuyển đổi BCTC từ ngoại tệ sang VND

Theo xu thế hội nhập và phát triển, các doanh nghiệp lớn của Việt Nam ngày càng mở rộng nhiều chi nhánh, công ty con, công ty liên kết, hợp tác kinh doanh… mà hoạt động của các đơn vị này được thực hiện ở nước ngoài. Đồng thời các doanh nghiệp này cũng phát sinh ngày càng nhiều các giao dịch kinh tế liên quan đến ngoại tệ.

Mặt khác, chủ trương mở cửa đón dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam cũng được khuyến khích. Trong đó, một số lượng không nhỏ các doanh nghiệp FDI sử dụng ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong ghi chép kế toán và lập BCTC.

Do đó, để đáp ứng với sự thay đổi của môi trường hoạt động, nâng cao năng lực chuyên môn, kế toán viên cần nắm chắc các nội dung kiến thức về cách thức ghi nhận các giao dịch ngoại tệ và chuyển đổi BCTC từ đồng ngoại tệ sang VND để lên BCTC hợp nhất phù hợp với quy định tại VAS 10.

Kiến thức cơ bản về giao dịch phát sinh bằng ngoại tệ

Đơn vị tiền tệ kế toán là gì? Ngoại tệ là gì?

Đơn vị tiền tệ kế toán: là đơn vị tiền tệ được sử dụng chính thức trong việc ghi sổ kế toán và lập BCTC
Ngoại tệ: là đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ kế toán của một doanh nghiệp

Giao dịch bằng ngoại tệ là gì?

Là giao dịch được xác định bằng ngoại tệ hoặc yêu cầu thanh toán bằng ngoại tệ
Phải được ghi nhận ban đầu theo đơn vị tiền tệ kế toán bằng việc áp dụng tỷ giá hối đoái giữa đơn vị tiền tệ kế toán và ngoại tệ tại ngày giao dịch.

Ví dụ 1: Công ty A là doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, sử dụng đồng USD làm đơn vị tiền tệ kế toán để hạch toán và báo cáo. A phát sinh các nghiệp vụ kinh tế bằng đồng GBP (đồng bảng Anh). Công ty A sẽ áp dụng quy định về tỷ giá hối đoái tại Điều 69 Thông tư số 200/2014/TT-BTC để quy đổi đồng GBP sang đồng USD để ghi sổ kế toán.

Tỷ giá hối đoái và chênh lệch tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái: Là tỷ giá trao đổi giữa 2 đơn vị tiền tệ
Chênh lệch tỷ giá hối đoái: Là chênh lệch từ việc trao đổi thực tế hoặc quy đổi của cùng một số lượng ngoại tệ sang đơn vị tiền tệ kế toán theo các tỷ giá hối đoái khác nhau.

Khoản mục tiền tệ, phi tiền tệ

Khoản mục tiền tệ: là tiền và các khoản tương đương tiền hiện có, các khoản phải thu, các khoản phải trả bằng một lượng tiền cố định và có thể xác định được.

Bao gồm:Tiền, tương đương tiền, tiền gửi có kỳ hạn bằng ngoại tệ;
Các khoản nợ phải thu, nợ phải trả có gốc ngoại tệ;
Các khoản đi vay, cho vay được quyền thu hồi và có nghĩa vụ hoàn trả bằng ngoại tệ;
Các khoản đặt cọc, ký cược, ký quỹ được quyền nhận lại bằng ngoại tệ;
Các khoản nhận ký cược, ký quỹ phải hoàn trả bằng ngoại tệ.

Ngoại trừ:Các khoản trả trước cho người bán, các khoản người mua trả tiền trước (nếu tại thời điểm lập BCTC có bằng chứng chắc chắn doanh nghiệp nhận lại các khoản trả trước hoặc phải hoàn trả các khoản nhận trước bằng ngoại tệ thì các khoản này được coi là khoản mục tiền tệ) do các khoản trả trước là khách hàng ứng trước bằng tiền nhưng lúc nhận thì nhận lại bằng hàng hóa hoặc dịch vụ;
Chi phí trả trước;
Doanh thu nhận trước.
Khoản mục phi tiền tệ: là các khoản mục không phải khoản mục tiền tệ.

Ví dụ 2: Xác định khoản mục tiền tệ và phi tiền tệ

a) Công ty X trả trước tiền thuê văn phòng trong 3 năm bằng ngoại tệ.

b) Công ty Y bán hàng hóa chưa thu tiền cho công ty Z, giao dịch bằng ngoại tệ.

Đáp án:

a) Công ty X trả trước tiền thuê văn phòng trong 3 năm được coi là khoản mục phi tiền tệ vì công ty X trả trước bằng tiền tệ nhưng nhận lại là dịch vụ được cung cấp (văn phòng thuê).

b) Công ty Y bán hàng hóa chưa thu tiền cho công ty Z, giao dịch bằng ngoại tệ là khoản mục tiền tệ vì công ty Y thu của công ty Z bằng tiền tệ.

Phương pháp chuyển đổi báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang VND

Các khái niệm cơ bản

Hoạt động ở nước ngoài

Là các chi nhánh, công ty con, công ty liên kết, công ty liên doanh, hợp tác kinh doanh, hoạt động liên kết kinh doanh của doanh nghiệp lập báo cáo mà hoạt động của các đơn vị này được thực hiện ở một nước khác ngoài Việt Nam.

Cơ sở ở nước ngoài

Là một hoạt động ở nước ngoài, mà các hoạt động của nó là một phần độc lập đối với doanh nghiệp lập báo cáo.

Một số đặc điểm nhận biết cơ sở ở nước ngoài như sau:

Hoạt động ở nước ngoài: độc lập cao với doanh nghiệp báo cáo
Giao dịch với doanh nghiệp báo cáo trong các hoạt động ở nước ngoài: chiếm tỷ trọng không lớn
Nguồn tài trợ vốn: chủ yếu tự tài trợ hoặc từ các khoản vay tại nước ngoài
Đồng tiền thanh toán, chi trả chi phí lao động, nguyên vật liệu, chi phí cấu thành khác của sản phẩm/dịch vụ của hoạt động ở nước ngoài: chủ yếu bằng đồng tiền nước sở tại
Đơn vị tiền tệ của doanh thu hoạt động ở nước ngoài: chủ yếu bằng đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ doanh nghiệp báo cáo
Lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp báo cáo: biệt lập, không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các hoạt động hàng ngày của hoạt động ở nước ngoài

Phương pháp chuyển đổi báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang VND

Theo hướng dẫn tại Điều 107 Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính và Công văn số 7902/CCTKV.XVI-QLDN2 của Chi cục thuế Khu vực XVI ban hành ngày 19/05/2025, hướng dẫn đồng tiền sử dụng để lập Báo cáo tài chính khi công bố ra công chúng và nộp các cơ quan chức năng quản lý Nhà nước tại Việt Nam như sau:
Nguyên tắc quy đổi các khoản mục trên BCTCTài sản & nợ phải trả: Quy đổi quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế cuối kỳ (là tỷ giá chuyển khoản của một ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch tại thời điểm báo cáo);
Vốn chủ sở hữu: Quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày góp vốn;
Chênh lệch tỷ giá, đánh giá lại tài sản: Quy đổi theo theo tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày đánh giá;
Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối và các quỹ trích từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối phát sinh sau ngày đầu tư được quy đổi ra Đồng Việt Nam bằng cách tính toán theo các khoản mục của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh;
Lợi nhuận, cổ tức đã trả: Quy đổi theo tỷ giá tại ngày chi trả.
Các khoản mục thuộc Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ được quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh giao dịch. Trường hợp tỷ giá bình quân kỳ kế toán xấp xỉ với tỷ giá thực tế tại thời điểm phát sinh giao dịch (chênh lệch không vượt quá 3%) thì có thể áp dụng theo tỷ giá bình quân (nếu lựa chọn)
Phương pháp kế toán chênh lệch tỷ giá

Chênh lệch tỷ giá phát sinh khi chuyển đổi Báo cáo tài chính được lập bằng đồng ngoại tệ ra Việt Nam Đồng được ghi nhận trên chỉ tiêu “Chênh lệch tỷ giá hối đoái” – Mã số 417 thuộc phần vốn chủ sở hữu của Bảng cân đối kế toán.”

Theo đó, trường hợp Công ty lập Báo cáo tài chính bằng đồng ngoại tệ thì phải chuyển đổi Báo cáo tài chính ra Đồng Việt Nam khi công bố ra công chúng và nộp các cơ quan chức năng quản lý Nhà nước tại Việt Nam. Khi chuyển đổi Báo cáo tài chính được lập bằng đồng ngoại tệ ra Đồng Việt Nam, Công ty thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 107 Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Tóm lại, việc chuyển đổi báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang VND là một bài toán kết hợp giữa tính chính xác của con số và sự nhạy bén về quy định pháp lý (như Thông tư 200/2014/TT-BTC). Một sai sót nhỏ trong việc áp dụng tỷ giá tại ngày lập bảng cân đối kế toán so với ngày phát sinh giao dịch cũng có thể làm sai lệch hoàn toàn bức tranh tài chính của doanh nghiệp.

Hy vọng những kiến thức trên đã giúp bạn nắm vững "luật chơi" để xử lý các báo cáo đa tiền tệ một cách hiệu quả. Đừng quên rằng, sự nhất quán trong phương pháp kế toán chính là chìa khóa để giữ cho sổ sách luôn minh bạch và an toàn trước các kỳ quyết toán thuế.