Thuế GTGT hàng biếu tặng: Vì sao lại phát sinh thuế GTGT?

    

Nếu không nhập kho:

(*): Tùy theo trường hợp thực tế để chọn tài khoản hàng tồn kho hoặc tài khoản chi phí phù hợp

Trong thực tế, một câu hỏi thường được đặt ra là: nếu doanh nghiệp vừa mua một lô hàng trên thị trường rồi gần như ngay lập tức đem biếu tặng, liệu giá mua ghi trên hóa đơn đầu vào có thể được sử dụng làm căn cứ xác định giá tính thuế GTGT đầu ra hay không?

Câu trả lời là có thể, nếu giá mua đó phản ánh một giao dịch mua bán thông thường của chính hàng hóa được đem biếu tặng và thời điểm mua gần với thời điểm biếu tặng. Lý do là pháp luật yêu cầu xác định giá tính thuế dựa trên giá tính thuế của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh hoạt động biếu, tặng. Trong khi đó, một hóa đơn mua hàng được lập ngay trước thời điểm biếu tặng chính là bằng chứng về một giao dịch thực tế của hàng hóa đó trên thị trường.

Chẳng hạn, doanh nghiệp mua bánh từ một nhà cung cấp với giá 1.000.000 đồng chưa có thuế GTGT, thuế GTGT 8% là 80.000 đồng, sau đó ngay trong ngày hoặc ngay sau đó sử dụng chính số bánh này để biếu tặng khách hàng.

Nếu giao dịch mua hàng là giao dịch bình thường, không có mức chiết khấu bất thường, không phải hàng thanh lý hoặc một giao dịch có điều kiện đặc biệt, thì mức giá 1.000.000 đồng có thể là một căn cứ rất phù hợp để chứng minh giá của hàng hóa cùng loại tại thời điểm biếu tặng. Khi đó, doanh nghiệp có cơ sở sử dụng 1.000.000 đồng, tức giá chưa có thuế GTGT, làm giá tính thuế để xác định thuế GTGT đầu ra.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc “giá mua vào là một căn cứ chứng minh giá thị trường” và việc “giá mua vào đương nhiên chính là giá thị trường”. Pháp luật không quy định máy móc rằng cứ lấy giá mua của doanh nghiệp làm giá tính thuế đối với hàng biếu tặng. Nếu giá mua là một mức giá đặc biệt do doanh nghiệp được hưởng chiết khấu số lượng lớn, mua hàng thanh lý, mua hàng xả kho hoặc giao dịch có những điều kiện không phổ biến trên thị trường, thì giá đó có thể không phản ánh đúng mức giá thông thường của hàng hóa cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm biếu tặng.

Ví dụ: Doanh nghiệp mua 1.000 hộp bánh và được nhà cung cấp giảm giá 30% nên giá thực tế chỉ còn 700.000 đồng một hộp, trong khi giá bán thông thường của sản phẩm này trên thị trường là khoảng 1.000.000 đồng.

Trong trường hợp đó, không nên mặc nhiên kết luận rằng 700.000 đồng chính là giá tính thuế chỉ vì đây là giá trên hóa đơn đầu vào. Ngược lại, nếu doanh nghiệp mua hàng với số lượng thông thường, theo mức giá phổ biến và sau đó biếu tặng ngay thì hóa đơn mua vào sẽ trở thành một căn cứ rất có giá trị để xác định giá tính thuế.

Điểm mấu chốt là giá mua vào có thể là bằng chứng về giá thị trường, nhưng mức độ thuyết phục của bằng chứng phụ thuộc vào hoàn cảnh của giao dịch. Kế toán không nhất thiết phải hiểu “giá thị trường” theo nghĩa lúc nào cũng phải đi khảo sát hoặc thu thập hàng loạt bảng báo giá bên ngoài.

Trong một trường hợp đơn giản, khi doanh nghiệp vừa mua chính hàng hóa đó từ một nhà cung cấp độc lập rồi đem biếu tặng ngay, hóa đơn đầu vào đã cung cấp một cơ sở thực tế khá rõ để chứng minh mức giá của hàng hóa tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ.

Điểm cốt lõi nhất khi xử lý thuế GTGT hàng biếu tặng cho nhân viên, khách hàng, đối tác là phải tách ba khái niệm: doanh thu, giá tính thuế và hóa đơn.

Doanh nghiệp tặng hàng hóa không thu tiền thì về bản chất không phải là một giao dịch bán hàng thông thường và không vì thế mà phát sinh doanh thu bán hàng theo giá trị ghi trên hóa đơn. Nhưng hàng hóa vẫn được chuyển giao để người khác sử dụng, trong khi Luật Thuế GTGT xác định hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng tại Việt Nam thuộc phạm vi chịu thuế, trừ các trường hợp không chịu thuế.

Đối với hàng hóa, dịch vụ biếu, tặng, pháp luật đã thiết lập riêng giá tính thuế dựa trên giá của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh.

Vì vậy, thuế GTGT đầu ra của hàng biếu tặng không phát sinh vì doanh nghiệp đã thu được tiền, mà phát sinh vì pháp luật xác định đây là một trường hợp phải tính thuế và quy định một giá tính thuế thay thế cho giá bán thực tế.

Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 ngày 26/11/2024, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 và được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15, Luật số 149/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16.

Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế GTGT; Nghị định số 359/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 181 và Nghị định số 144/2026/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi, bổ sung Nghị định 181.

Nghị định số 254/2026/NĐ-CP ngày 30/06/2026 quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

Nghị định số 174/2025/NĐ-CP quy định chính sách giảm thuế GTGT theo Nghị quyết số 204/2025/QH15, áp dụng trong thời gian từ ngày 01/07/2025 đến hết ngày 31/12/2026 đối với các nhóm hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi chính sách.