Đăng ký người phụ thuộc theo quy định hiện hành.
Điều kiện đăng ký người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh năm 2025
Theo quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN), người nộp thuế có thể đăng ký người phụ thuộc để được tính giảm trừ gia cảnh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật.
Việc đăng ký người phụ thuộc giúp giảm phần thu nhập tính thuế của cá nhân, từ đó có thể làm giảm số thuế TNCN phải nộp trong kỳ tính thuế.
Tuy nhiên, không phải mọi người có quan hệ gia đình với người nộp thuế đều đương nhiên được xác định là người phụ thuộc. Người phụ thuộc phải thuộc đúng nhóm đối tượng và đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, khả năng lao động và thu nhập theo quy định.
1. Các đối tượng được xác định là người phụ thuộc
Theo quy định áp dụng cho năm 2025, người phụ thuộc có thể thuộc một trong các nhóm sau:Trường hợp 1: Con
Người phụ thuộc là con của người nộp thuế, bao gồm:- Con đẻ;
- Con nuôi hợp pháp;
- Con ngoài giá thú;
- Con riêng của vợ hoặc chồng.
Trường hợp 2: Vợ hoặc chồng
Vợ hoặc chồng của người nộp thuế có thể được đăng ký là người phụ thuộc nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Thông thường, cần xem xét tình trạng trong độ tuổi lao động hoặc ngoài độ tuổi lao động, khả năng lao động và mức thu nhập của vợ hoặc chồng. Trường hợp vợ hoặc chồng trong độ tuổi lao động nhưng không có khả năng lao động thì cần có tài liệu chứng minh phù hợp. Nếu có thu nhập, người nộp thuế cũng cần kiểm tra mức thu nhập bình quân tháng trong năm để xác định điều kiện giảm trừ.Trường hợp 3: Cha, mẹ
Cha, mẹ của người nộp thuế cũng thuộc nhóm có thể được đăng ký là người phụ thuộc nếu đáp ứng điều kiện. Nhóm này bao gồm:- Cha đẻ, mẹ đẻ;
- Cha vợ, mẹ vợ;
- Cha chồng, mẹ chồng;
- Cha dượng, mẹ kế;
- Cha mẹ nuôi hợp pháp.
Trường hợp 4: Các cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng
Ngoài con, vợ/chồng và cha mẹ, một số cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng cũng có thể được xác định là người phụ thuộc. Nhóm này có thể bao gồm:- Anh, chị, em ruột;
- Ông, bà nội, ông, bà ngoại;
- Cô, dì, chú, bác ruột;
- Cháu ruột của người nộp thuế;
- Các cá nhân khác theo quy định mà người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng.
2. Điều kiện về thu nhập và khả năng lao động
Một trong những điều kiện quan trọng để xác định người phụ thuộc là tình trạng thu nhập và khả năng lao động. Đối với những người trong độ tuổi lao động, thông thường phải đáp ứng điều kiện về khả năng lao động và thu nhập. Trường hợp người phụ thuộc bị khuyết tật, không có khả năng lao động thì cần có hồ sơ, giấy tờ chứng minh phù hợp.Đối với người trong độ tuổi lao động
Người phụ thuộc trong độ tuổi lao động phải thuộc trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định, chẳng hạn:- Bị khuyết tật, không có khả năng lao động;
- Không có thu nhập;
- Hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định.
Đối với người ngoài độ tuổi lao động
Đối với người ngoài độ tuổi lao động, cần xem xét điều kiện về thu nhập theo quy định. Người phụ thuộc phải:- Không có thu nhập; hoặc
- Có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1.000.000 đồng/tháng.
3. Điều kiện đăng ký cha mẹ là người phụ thuộc năm 2025
Một trong những trường hợp được người nộp thuế quan tâm là đăng ký cha mẹ làm người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh. Theo quy định về tuổi nghỉ hưu, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình. Năm 2025, tuổi nghỉ hưu theo lộ trình là:- Lao động nam: 61 tuổi 3 tháng;
- Lao động nữ: 56 tuổi 8 tháng.
4. Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc
Ngoài việc đáp ứng điều kiện, người nộp thuế cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh người phụ thuộc. Tùy từng trường hợp, hồ sơ có thể bao gồm giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người nộp thuế và người phụ thuộc như:- Giấy khai sinh;
- Giấy chứng nhận kết hôn;
- Giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ, con;
- Giấy tờ chứng minh quan hệ nuôi dưỡng;
- Giấy xác nhận khuyết tật hoặc giấy tờ chứng minh tình trạng không có khả năng lao động;
- Các giấy tờ khác theo từng trường hợp cụ thể.
Lưu ý: Từ ngày 01/07/2026, hồ sơ xác định người phụ thuộc được thực hiện theo quy định mới tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC. Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định chi tiết về hồ sơ xác định người phụ thuộc, trong đó có những yêu cầu cụ thể đối với con từ đủ 18 tuổi, người mất năng lực hành vi dân sự và người khuyết tật.
5. Một người phụ thuộc có thể đăng ký cho nhiều người không?
Một người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ gia cảnh một lần cho một người nộp thuế trong cùng kỳ tính thuế. Ví dụ, nếu cả hai vợ chồng cùng có thu nhập chịu thuế và cùng có trách nhiệm nuôi dưỡng cha mẹ, hai người không thể cùng tính giảm trừ cho cùng một người phụ thuộc trong cùng một thời gian. Trong trường hợp nhiều người nộp thuế cùng có trách nhiệm nuôi dưỡng một người phụ thuộc, các bên cần thống nhất để đăng ký giảm trừ cho một người nộp thuế. Quy định này nhằm tránh việc một người phụ thuộc được tính giảm trừ trùng lặp và giúp cơ quan thuế xác định chính xác số lượng người phụ thuộc được giảm trừ.6. Thời điểm tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc
Người nộp thuế cần phân biệt giữa thời điểm đăng ký người phụ thuộc và thời điểm được tính giảm trừ. Đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, người phụ thuộc có thể được đăng ký thông qua tổ chức trả thu nhập. Sau khi hồ sơ được tiếp nhận và đáp ứng điều kiện, khoản giảm trừ được xác định theo quy định về thời điểm phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Khi quyết toán thuế TNCN, người nộp thuế cần kiểm tra lại toàn bộ thông tin người phụ thuộc trong năm, bao gồm thời điểm bắt đầu và kết thúc điều kiện phụ thuộc. Nếu trong năm có thay đổi như người phụ thuộc bắt đầu có thu nhập, không còn đáp ứng điều kiện hoặc phát sinh người phụ thuộc mới, người nộp thuế cần thực hiện điều chỉnh thông tin phù hợp.7. Một số lưu ý khi đăng ký người phụ thuộc
Khi đăng ký người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh, người nộp thuế nên lưu ý các vấn đề sau:Thứ nhất, xác định đúng đối tượng. Không phải tất cả người thân trong gia đình đều mặc nhiên được đăng ký làm người phụ thuộc. Cần kiểm tra người đó có thuộc nhóm đối tượng được pháp luật quy định hay không.
Thứ hai, kiểm tra điều kiện thu nhập. Nếu người phụ thuộc có thu nhập, cần xác định tổng thu nhập từ tất cả các nguồn và tính mức bình quân tháng trong năm để đối chiếu với mức quy định.
Thứ ba, kiểm tra khả năng lao động. Đối với người trong độ tuổi lao động, cần đặc biệt lưu ý điều kiện về khả năng lao động. Nếu thuộc trường hợp không có khả năng lao động, cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh.
Thứ tư, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ. Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc nên được lưu giữ đầy đủ để phục vụ việc quyết toán thuế hoặc xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu.
Thứ năm, tránh đăng ký trùng. Một người phụ thuộc không được đồng thời tính giảm trừ cho nhiều người nộp thuế trong cùng kỳ tính thuế.
- Mục tham khảo
Quy định mới về người phụ thuộc từ ngày 01/07/2026
Đối với các kỳ tính thuế thuộc phạm vi áp dụng quy định mới, người nộp thuế cần lưu ý rằng hệ thống pháp luật về thuế TNCN đã được thay đổi. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Đồng thời, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC được ban hành để hướng dẫn chi tiết việc thực hiện. Vì vậy, nếu người nộp thuế đang thực hiện đăng ký người phụ thuộc cho thời kỳ từ ngày 01/07/2026 trở đi, không nên tiếp tục áp dụng máy móc các quy định của Thông tư 111/2013/TT-BTC. Đặc biệt, hồ sơ chứng minh người phụ thuộc đã có hướng dẫn mới. Ví dụ, đối với con từ đủ 18 tuổi là người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người khuyết tật, hồ sơ có thể cần bổ sung giấy xác nhận phù hợp theo quy định mới. Do đó, khi cập nhật hoặc sử dụng nội dung của bài viết này cho năm 2026 trở đi, người nộp thuế cần kiểm tra căn cứ pháp lý và điều kiện áp dụng tại thời điểm thực hiện.Kết luận
Việc xác định đúng người phụ thuộc là bước quan trọng khi tính giảm trừ gia cảnh và quyết toán thuế TNCN. Đối với năm 2025, người nộp thuế cần căn cứ vào nhóm đối tượng, độ tuổi, khả năng lao động, thu nhập và quan hệ với người phụ thuộc để xác định điều kiện đăng ký. Đặc biệt đối với cha mẹ và các cá nhân khác không nơi nương tựa, cần kiểm tra kỹ điều kiện về thu nhập và hồ sơ chứng minh. Người nộp thuế cũng nên lưu giữ đầy đủ các giấy tờ liên quan đến người phụ thuộc để có thể giải trình khi cần thiết. Từ ngày 01/07/2026, quy định mới về thuế TNCN được áp dụng theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC. Vì vậy, đối với việc đăng ký người phụ thuộc cho thời kỳ áp dụng quy định mới, cần sử dụng đúng căn cứ pháp lý mới thay vì tiếp tục áp dụng Thông tư 111/2013/TT-BTC. Việc thường xuyên cập nhật quy định mới và kiểm tra điều kiện thực tế của từng người phụ thuộc sẽ giúp người nộp thuế thực hiện đăng ký, kê khai và quyết toán thuế TNCN chính xác hơn.Tham khảo tại đây nha.
