Doanh nghiệp không gian lận nhưng vẫn bị đưa vào diện rủi ro cao – lý do ít ai ngờ tới

HCM DIEU ACC

9 thg 1, 2026

Nhiều doanh nghiệp cho rằng chỉ cần không gian lận, không trốn thuế thì sẽ “an toàn” khi làm việc với cơ quan quản lý. Tuy nhiên, thực tế những năm gần đây cho thấy không ít doanh nghiệp không vi phạm rõ ràng nhưng vẫn bị xếp vào diện rủi ro cao, thường xuyên bị kiểm tra, yêu cầu giải trình hoặc thanh tra thuế. Nguyên nhân không nằm ở việc doanh nghiệp làm sai luật, mà ở cách cơ quan quản lý đánh giá rủi ro dựa trên dữ liệu – một xu hướng ngày càng rõ nét từ 2025–2026.

1. Rủi ro không chỉ đến từ gian lận, mà từ dữ liệu “bất thường”

Trong quản lý hiện đại, cơ quan thuế không chờ phát hiện hành vi gian lận mới kiểm tra, mà đánh giá rủi ro trước thông qua dữ liệu tổng hợp.

Doanh nghiệp có thể không gian lận, nhưng nếu dữ liệu thể hiện:

Doanh thu, chi phí, lợi nhuận biến động bất thường qua các kỳ
Tỷ suất lợi nhuận chênh lệch lớn so với doanh nghiệp cùng ngành
Dòng tiền không phản ánh đúng doanh thu đã kê khai thì vẫn có thể bị đưa vào nhóm cần theo dõi.

2. Ngành nghề “nhạy cảm” tự động bị xếp rủi ro cao

Một lý do ít doanh nghiệp để ý là ngành nghề kinh doanh.
Một số lĩnh vực thường xuyên được cơ quan thuế xếp vào nhóm rủi ro cao như:

Dịch vụ, tư vấn, marketing, công nghệ
Kinh doanh thương mại điện tử, nền tảng số
Xây dựng, vận tải, nhà hàng – khách sạn
Doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động thời vụ, cộng tác viên

Dù doanh nghiệp làm đúng, nhưng chỉ cần thuộc nhóm ngành này thì ngưỡng cảnh báo rủi ro đã thấp hơn so với ngành khác.

3. Đối tác của doanh nghiệp “có vấn đề”

Doanh nghiệp không gian lận nhưng đối tác có rủi ro vẫn có thể bị liên đới.
Ví dụ:

Mua hàng, thuê dịch vụ từ đơn vị có dấu hiệu bỏ địa chỉ kinh doanh
Giao dịch với cá nhân, hộ kinh doanh không kê khai đầy đủ thuế
Đối tác từng bị xử phạt hoặc đưa vào danh sách rủi ro

Trong hệ thống phân tích dữ liệu, mối quan hệ giao dịch cũng là tiêu chí đánh giá quan trọng.

4. Chi phí hợp lệ nhưng không “hợp lý”

Nhiều khoản chi:

Có hóa đơn
Có hợp đồng
Có thanh toán qua ngân hàng

vẫn bị xếp vào diện rủi ro nếu:

Chi phí chiếm tỷ trọng quá lớn so với doanh thu
Nội dung chi khó chứng minh hiệu quả kinh tế
Chi phí lặp lại nhiều năm nhưng không tạo ra kết quả tương xứng

Từ 2026, cơ quan thuế không chỉ hỏi “có đủ hồ sơ không”, mà hỏi “chi phí này có hợp lý không?”.

5. Doanh nghiệp “ngoan” nhưng dữ liệu không nhất quán

Một nghịch lý phổ biến là doanh nghiệp rất nghiêm túc kê khai, nhưng:

Số liệu giữa báo cáo tài chính và tờ khai thuế không đồng nhất
Doanh thu kế toán khác logic với dòng tiền ngân hàng
Hóa đơn điện tử không phản ánh đúng thực tế hoạt động

Những sai lệch này không hẳn là gian lận, nhưng đủ để hệ thống đánh dấu rủi ro.

6. Tần suất điều chỉnh, bổ sung hồ sơ quá nhiều

Doanh nghiệp thường xuyên:

Nộp tờ khai bổ sung
Điều chỉnh hóa đơn
Sửa báo cáo tài chính

dù để khắc phục sai sót, vẫn có thể bị đánh giá là quản trị nội bộ yếu, từ đó tăng điểm rủi ro.

7. Kế toán và doanh nghiệp cần làm gì để giảm rủi ro?

Trong bối cảnh quản lý dựa trên dữ liệu:

Doanh nghiệp cần kiểm soát tính nhất quán của số liệu
Rà soát lại cơ cấu chi phí và dòng tiền
Lựa chọn đối tác có hồ sơ thuế rõ ràng
Chuẩn hóa quy trình kế toán – thuế, hạn chế điều chỉnh nhiều lần
Không chỉ làm đúng luật, mà phải làm hợp lý về mặt kinh tế

Kết luận: Từ 2025–2026, doanh nghiệp có thể không gian lận nhưng vẫn bị xếp rủi ro cao nếu dữ liệu thể hiện bất thường, thiếu logic hoặc liên đới với các yếu tố rủi ro khác. Quản lý thuế đang chuyển mạnh từ “kiểm tra hành vi” sang “đánh giá dữ liệu”. Vì vậy, an toàn thuế không còn chỉ là tuân thủ quy định, mà là quản trị tốt dữ liệu, dòng tiền và mối quan hệ kinh doanh.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.