Bài học từ phong cách làm việc của người Nhật cho kế toán mới đi làm

HCM Minh Thi ACC

3 thg 2, 2026

Kế toán là nghề đòi hỏi độ chính xác cao, tính kỷ luật và trách nhiệm lâu dài với số liệu. Trong môi trường đó, phong cách làm việc của người Nhật được xem là hình mẫu mà nhiều kế toán – đặc biệt là kế toán mới đi làm – có thể học hỏi và áp dụng hiệu quả.

1. Horenso – Kỹ năng báo cáo, liên hệ và trao đổi kịp thời

Horenso (Hokoku – báo cáo, Renraku – liên hệ, Sodan – trao đổi) là kỹ năng giao tiếp cốt lõi trong phong cách làm việc của người Nhật.

Đối với kế toán mới đi làm, Horenso giúp hạn chế rủi ro sai sót và tránh hiểu nhầm trong công việc.

Hokoku (Báo cáo): Chủ động báo cáo tiến độ, kết quả công việc và các vấn đề phát sinh, đặc biệt khi số liệu có chênh lệch hoặc chưa đủ cơ sở ghi nhận.
Renraku (Liên hệ): Thông báo kịp thời cho các bộ phận liên quan (mua hàng, bán hàng, ngân hàng…) khi có thay đổi ảnh hưởng đến chứng từ, thời hạn hoặc số liệu kế toán.
Sodan (Trao đổi): Tham vấn cấp trên hoặc đồng nghiệp khi gặp nghiệp vụ chưa rõ, thay vì tự xử lý theo cảm tính.

Trong môi trường kế toán, im lặng trước rủi ro đôi khi còn nguy hiểm hơn sai sót. Áp dụng Horenso giúp kế toán mới minh bạch thông tin, giảm áp lực cá nhân và nâng cao chất lượng báo cáo.

2. Kaizen – cải tiến liên tục trong công việc kế toán

Thay vì thay đổi lớn trong thời gian ngắn, người Nhật áp dụng triết lý Kaizen – cải tiến từng bước nhỏ mỗi ngày.

Kế toán mới có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như:

Sắp xếp file chứng từ khoa học hơn
Chuẩn hóa file Excel, mẫu biểu
Rút ngắn thời gian đối chiếu, kiểm tra số liệu

Những cải tiến nhỏ này giúp nâng cao hiệu suất và chất lượng công việc lâu dài.

3. Làm đúng ngay từ đầu – hạn chế sai sót về sau

Người Nhật đề cao nguyên tắc “làm đúng ngay từ bước đầu tiên”. Với kế toán, điều này thể hiện ở việc kiểm tra chứng từ kỹ lưỡng, ghi nhận đúng bản chất nghiệp vụ và tuân thủ quy trình kế toán.

Kế toán mới thường vội vàng hoàn thành công việc để “cho xong”, nhưng sai sót nhỏ ban đầu có thể dẫn đến điều chỉnh phức tạp, ảnh hưởng báo cáo tài chính và uy tín cá nhân.

4. Kỷ luật và tuân thủ quy trình

Phong cách làm việc của người Nhật gắn liền với quy trình rõ ràng và kỷ luật cao. Trong kế toán, việc tuân thủ quy trình (luân chuyển chứng từ, phê duyệt, lưu trữ hồ sơ) không chỉ giúp công việc trôi chảy mà còn giảm rủi ro khi kiểm toán, thanh tra thuế.

Kế toán mới đi làm cần hiểu rằng: làm đúng quy trình quan trọng không kém làm nhanh.

5. Tinh thần trách nhiệm với số liệu

Người Nhật luôn coi trọng trách nhiệm cá nhân. Một số liệu đã ký xác nhận đồng nghĩa với việc chịu trách nhiệm đến cùng.

Đối với kế toán, đây là bài học quan trọng: mỗi con số trên báo cáo không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh mà còn gắn với nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp.

6. Thái độ học hỏi và tôn trọng tập thể

Phong cách làm việc của người Nhật đề cao sự khiêm tốn, lắng nghe và phối hợp nhóm. Với kế toán mới, việc chủ động học hỏi từ đồng nghiệp, kiểm tra chéo thông tin và trao đổi rõ ràng sẽ giúp giảm sai sót và thích nghi nhanh với môi trường làm việc.

Văn hóa làm thêm giờ trong văn phòng Nhật Bản: góc nhìn nhiều chiều

1. Làm thêm giờ trong văn hóa văn phòng Nhật Bản

Trong nhiều doanh nghiệp Nhật Bản, việc ở lại làm việc sau giờ hành chính không phải là điều hiếm gặp. Làm thêm giờ thường được xem như biểu hiện của tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm với công việc và lòng trung thành với tổ chức. Đối với nhiều nhân viên, ra về sớm khi đồng nghiệp hoặc cấp trên vẫn còn làm việc đôi khi bị xem là thiếu tinh thần tập thể.

2. Nguyên nhân hình thành thói quen làm thêm giờ

Văn hóa làm thêm giờ bắt nguồn từ nhiều yếu tố như tư duy coi trọng tập thể, tâm lý “cùng cố gắng” và mong muốn không gây phiền hà cho người khác. Bên cạnh đó, cách tổ chức công việc còn mang tính truyền thống, quy trình phức tạp và yêu cầu kiểm tra nhiều cấp cũng khiến thời gian làm việc bị kéo dài.

3. Mặt tích cực của văn hóa làm thêm giờ

Ở góc độ tích cực, làm thêm giờ giúp đảm bảo tiến độ công việc, duy trì chất lượng và thể hiện tinh thần trách nhiệm cao. Đối với doanh nghiệp, điều này góp phần tạo nên hình ảnh một tập thể kỷ luật, đáng tin cậy và cam kết với mục tiêu chung.

4. Áp lực và hệ quả đối với người lao động

Tuy nhiên, làm thêm giờ kéo dài cũng gây ra nhiều hệ quả tiêu cực như căng thẳng, mệt mỏi và mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Trong một số trường hợp, áp lực làm việc quá mức còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất của người lao động, đặc biệt là nhân viên trẻ.

5. Sự thay đổi trong văn hóa văn phòng Nhật Bản hiện nay

Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã bắt đầu nhìn nhận lại vấn đề làm thêm giờ. Các chính sách khuyến khích làm việc hiệu quả, giới hạn giờ làm và đề cao cân bằng cuộc sống đang dần được áp dụng. Điều này cho thấy văn hóa văn phòng Nhật Bản đang từng bước chuyển mình để phù hợp hơn với bối cảnh hiện đại.

Kết luận

Phong cách làm việc của người Nhật không chỉ phù hợp với ngành sản xuất mà còn rất tương đồng với yêu cầu của nghề kế toán.

Đối với kế toán mới đi làm, việc rèn luyện kỷ luật, trách nhiệm, tư duy cải tiến và làm đúng ngay từ đầu sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển bền vững trong nghề.

Nhắc đến văn hóa văn phòng Nhật Bản, nhiều người thường nghĩ ngay đến hình ảnh nhân viên làm việc chăm chỉ, kỷ luật cao và sẵn sàng ở lại công ty đến tối muộn. Làm thêm giờ dường như đã trở thành một phần quen thuộc trong môi trường công sở tại Nhật Bản, không chỉ xuất phát từ khối lượng công việc mà còn gắn liền với tư duy trách nhiệm và tinh thần tập thể. Tuy nhiên, đằng sau hình ảnh ấy là không ít áp lực vô hình đối với người lao động. Điều này đặt ra câu hỏi: làm thêm giờ ở văn phòng Nhật Bản là biểu hiện của sự cống hiến, hay là một thói quen văn hóa cần được nhìn nhận lại?