Nhiều điểm mới tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP hướng dẫn thực thi Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu

Về các nội dung Luật giao Chính phủ quy định chi tiết, Nghị định đưa ra các quy định cụ thể về chỉ định thầu, nâng hạn mức chỉ định thầu và quy trình chỉ định thầu. Theo đó, Nghị định nâng hạn mức chỉ định thầu đối với gói thầu thuộc loại hình đấu thầu mua sắm (DTMS) không hình thành dự án với hạn mức không quá 500 triệu đồng; Gói thầu tư vấn thuộc dự án không quá 800 triệu đồng; Gói thầu phí tư vấn, xây lắp, hỗn hợp thuộc dự án không quá 2 tỷ đồng. Đối với các trường hợp chỉ định thầu, Nghị định mở rộng quy định chỉ định thầu đối với gói thầu cần đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả bao gồm: các gói thầu thuộc dự án DTMS có yêu cầu cấp bách phải thực hiện theo chỉ đạo tại Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và quyết định, chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ…; Gói thầu thuộc dự án có yêu cầu thực hiện ngay nhằm bảo đảm kết nối, đồng bộ giữa các công trình thuộc dự án để đáp ứng yêu cầu về hiệu quả quản lý, khai thác, vận hành công trình đồng bộ, liên tục; gói thầu thuộc dự án đầu tư công đặc biệt; Gói thầu tư vấn thiết kế, xây dựng, lắp đặt gian hàng tại hội chợ, triển lãm cần thực hiện gấp để tổ chức các sự kiện, ngày lễ lớn của đất nước; Gói thầu thuộc lĩnh vực chiến lược, dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đặc biệt, chuyển đổi số gồm: gói thầu thuộc các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặc biệt; gói thầu có yêu cầu sử dụng công nghệ hoặc sản phẩm thuộc danh mục công nghệ chiến lược; gói thầu thuê, mua sắm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số sử dụng ngân sách nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm về chuyển đổi số quốc gia hoặc theo yêu cầu tại các nghị quyết  của Quốc hội, Chính phủ… Gói thầu có yêu cầu, điều kiện đặc thù về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật, công nghệ, thị trường cung ứng: Gói thầu in ấn tài liệu, ấn phẩm phục vụ bầu cử; Gói thầu nâng cấp và duy trì cơ sở hạ tầng viễn thông để cung cấp dịch vụ viễn thông phổ cập ở địa bàn, khu vực đang chỉ có một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông phổ cập. Về quy trình chỉ định thầu, Nghị định quy định cụ thể các điều kiện đối với các trường hợp chỉ định thầu thông thường, chỉ định thầu rút gọn và tỷ lệ tiết kiệm. Trong đó, đối với trường chỉ định thầu thông thường, đáng chú ý, Nghị định 214 quy định không bắt buộc thẩm định hồ sơ yêu cầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu. Đối với trường hợp chỉ định thầu rút gọn không phải đáp ứng điều kiện chỉ định thầu đối với gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp được quy định tại khoản 1 Điều 78. Nghị định cũng quy định việc áp dụng lựa chọn nhà thầu (LCNT) trong trường đặc biệt, theo đó cho phép tiếp tục áp dụng các trường hợp đã được quy định tại Nghị định số 24/2024/NĐ-CP; đồng thời bổ sung một số trường hợp đối với gói thầu có yêu cầu đặc thù trong lĩnh vực khoa học công nghệ (KHCN), văn hóa, thể thao, ngân hàng, tư pháp, bảo hiểm… Về thẩm quyền quyết định, Nghị định 214 trao quyền cho chủ đầu tư quyết định LCNT trong trường hợp đặc biệt, kể cả gói thầu thực hiện nhiệm vụ chính trị, lợi ích quốc gia, đảm bảo quốc phòng an ninh, biên giới lãnh thổ.

Nhằm đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới, Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đã bổ sung nhiều quy định mới phù hợp với quy định được sửa đổi, bổ sung của Luật Đấu thầu đã được sửa đổi tại Luật số 90/2025/QH15; đồng thời kế thừa, hoàn thiện các quy định về đấu thầu tại Nghị định số 24/2024/NĐ-CP đã áp dụng ổn định, phát huy hiệu quả trên thực tế và vẫn bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Đấu thầu. Cụ thể, về ưu đãi trong đấu thầu, Nghị định số 214/2025/NĐ-CP bổ sung quy định ưu đãi đối với các đối tượng quy định tại Điều 10 Luật Đấu thầu theo hướng nhà thầu quy định tại điểm g khoản 1 Điều 10 Luật Đấu thầu không phải đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm trong thời hạn 5 năm kể từ khi thành lập, không phải đáp ứng yêu cầu về bảo đảm cạnh tranh trong nội dung đánh giá về tư cách hợp lệ. Hàng hóa là sản phẩm quy định tại điểm i khoản 1 Điều 10 Luật Đấu thầu được hưởng mức ưu đãi cao nhất là 15% so với các đối tượng khác. Đối với phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá, hàng hóa tại điểm i khoản 1 Điều 10 Luật Đấu thầu được cộng thêm 15% điểm tổng hợp; đối với phương pháp giá thấp nhất và giá đánh giá, các hàng hóa không thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi bị cộng thêm 15% giá dự thầu để so sánh, xếp hạng. Đối với quy định về đặt hàng, trên cơ sở Luật số 90/2025/QH15 bổ sung Điều 29a Luật Đấu thầu để quy định về hình thức đặt hàng và giao Chính phủ quy định chi tiết Điều này, Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định cụ thể về hàng hóa, dịch vụ được đặt hàng, nguồn kinh phí thực hiện đặt hàng, thẩm quyền điều kiện, quy trình đặt hàng, giá đặt hàng, hợp đồng, kiểm tra, giám sát. Cùng với đó, Nghị định số 214/2025/NĐ-CP cũng bổ sung quy trình đặt hàng để đảm bảo thuận lợi trong triển khai thực hiện theo ý kiến đề xuất của các bộ, địa phương với quy trình đơn giản, chỉ cần lập, phê duyệt phương án đặt hàng, ký hợp đồng đặt hàng/phê duyệt quyết định đặt hàng; đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định về nguyên tắc lựa chọn nhà thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công theo nguyên tắc phù hợp với Điều 29b Luật Đấu thầu. Ngoài ra, một điểm sửa đổi bổ sung đáng chú ý khác tại Nghị định 214 là quy định về tư cách hợp lệ của nhà thầu nước ngoài đối với đấu thầu quốc tế. Theo đó, Nghị định nêu rõ trường hợp chủ đầu tư không đủ điều kiện xác định nhà thầu trong nước, không thể tham gia vào bất cứ phần công việc nào của gói thầu thì có thể thực hiện tham vấn trước. Hết thời hạn đăng ký, trường hợp không có nhà thầu trong nước đăng ký thì nhà thầu nước ngoài không phải liên danh hoặc sử dụng nhà thầu phụ là nhà thầu trong nước Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về đấu thầu tại Việt Nam. Những điểm mới trong nghị định không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch, công bằng mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà thầu và bên mời thầu trong quá trình lựa chọn. Việc hiểu rõ và áp dụng đúng các quy định này sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của các dự án đầu tư công và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững. Vì vậy, việc cập nhật kiến thức và nắm bắt kịp thời các thay đổi từ Nghị định 214/2025/NĐ-CP là điều cần thiết đối với tất cả các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đấu thầu.

3. Tác động của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đối với hoạt động đấu thầu

Những thay đổi tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật mà còn tác động trực tiếp đến quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu của các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp. Việc điều chỉnh hạn mức chỉ định thầu, đơn giản hóa thủ tục và bổ sung các hình thức lựa chọn phù hợp với từng lĩnh vực được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả triển khai dự án, đồng thời giảm bớt những khó khăn phát sinh trong thực tiễn.

Thứ nhất, rút ngắn thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu. Việc điều chỉnh quy trình chỉ định thầu và đơn giản hóa một số thủ tục có thể giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong việc triển khai các gói thầu, đặc biệt đối với những nhiệm vụ cần thực hiện khẩn cấp hoặc có yêu cầu đặc thù về tiến độ. Trong trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, việc áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp sẽ góp phần hạn chế tình trạng chậm trễ, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án.

Tuy nhiên, việc đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với việc loại bỏ trách nhiệm tuân thủ pháp luật. Chủ đầu tư vẫn cần xác định đúng căn cứ áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu, chuẩn bị hồ sơ cần thiết và thực hiện các nghĩa vụ có liên quan theo quy định hiện hành.

Thứ hai, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà thầu và doanh nghiệp. Các quy định về ưu đãi trong đấu thầu, tư cách hợp lệ của nhà thầu và việc tham gia đấu thầu quốc tế có thể mở ra thêm cơ hội cho những đối tượng đáp ứng điều kiện được hưởng ưu đãi. Đối với doanh nghiệp mới thành lập hoặc doanh nghiệp cung cấp sản phẩm thuộc nhóm được ưu đãi theo Luật Đấu thầu, việc nắm rõ các điều kiện áp dụng sẽ giúp doanh nghiệp xác định chính xác quyền lợi của mình khi tham gia lựa chọn nhà thầu.

Bên cạnh đó, quy định liên quan đến nhà thầu nước ngoài cũng góp phần làm rõ cách thức tổ chức đấu thầu quốc tế trong những trường hợp không có nhà thầu trong nước đăng ký tham gia theo quy định. Điều này giúp các bên liên quan có cơ sở rõ ràng hơn để xây dựng phương án tổ chức đấu thầu phù hợp với đặc điểm của từng gói thầu.

Thứ ba, tăng tính chủ động trong quản lý và thực hiện dự án. Những quy định về đặt hàng và lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt tạo thêm cơ sở pháp lý để triển khai các nhiệm vụ có yêu cầu riêng về chuyên môn, kỹ thuật hoặc tính chất công việc. Việc xác định đúng hình thức thực hiện ngay từ giai đoạn chuẩn bị sẽ giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực và quản lý tiến độ.

Mặc dù vậy, để bảo đảm hiệu quả thực hiện, các đơn vị cần xem xét đầy đủ phạm vi công việc, nguồn kinh phí, thẩm quyền quyết định và điều kiện áp dụng của từng hình thức. Việc lựa chọn phương thức thực hiện cần dựa trên quy định pháp luật và đặc điểm thực tế của gói thầu, thay vì chỉ căn cứ vào mục tiêu rút ngắn thời gian.

4. Những nội dung cần lưu ý khi áp dụng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP

Để triển khai các quy định mới một cách thống nhất và hạn chế rủi ro pháp lý, chủ đầu tư, bên mời thầu và nhà thầu cần chủ động cập nhật quy định có liên quan, đồng thời rà soát quy trình nội bộ đang áp dụng.

Trước hết, cần xác định chính xác hình thức lựa chọn nhà thầu và điều kiện áp dụng. Đối với chỉ định thầu, đơn vị thực hiện cần kiểm tra loại gói thầu, giá gói thầu, nguồn vốn, tính chất công việc và căn cứ pháp lý tương ứng. Việc gói thầu có giá trị nằm trong hạn mức chỉ định thầu không mặc nhiên đồng nghĩa với việc được áp dụng hình thức này trong mọi trường hợp. Các điều kiện và thủ tục liên quan vẫn phải được xem xét theo quy định hiện hành.

Tiếp theo, cần chú ý đến trách nhiệm của chủ đầu tư trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Việc một số thủ tục thẩm định không còn bắt buộc trong trường hợp được quy định không có nghĩa là chủ đầu tư được miễn trách nhiệm về tính hợp pháp, tính chính xác và hiệu quả của quyết định lựa chọn nhà thầu. Do đó, các đơn vị nên xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ phù hợp, lưu trữ hồ sơ và tài liệu chứng minh căn cứ áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu.

Đối với nhà thầu, việc chuẩn bị hồ sơ dự thầu cần được thực hiện cẩn trọng, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu về tư cách hợp lệ, năng lực, kinh nghiệm và kỹ thuật theo hồ sơ mời thầu. Trường hợp được hưởng chính sách ưu đãi, nhà thầu cần xác định đúng đối tượng, điều kiện và phương pháp áp dụng ưu đãi để cung cấp tài liệu chứng minh phù hợp. Không nên mặc nhiên cho rằng mọi doanh nghiệp mới thành lập hoặc mọi sản phẩm trong nước đều được hưởng cùng một mức ưu đãi.

Ngoài ra, đối với các gói thầu có yếu tố nước ngoài, chủ đầu tư cần lưu ý quy định về sự tham gia của nhà thầu trong nước và các điều kiện liên quan đến việc tổ chức đấu thầu quốc tế. Việc tham vấn thị trường, xác định khả năng tham gia của nhà thầu trong nước và chuẩn bị hồ sơ theo đúng trình tự sẽ góp phần bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh và phù hợp với quy định pháp luật.

Cuối cùng, các đơn vị cần thường xuyên theo dõi văn bản hướng dẫn thi hành, quy định sửa đổi, bổ sung và những nội dung có liên quan đến lĩnh vực hoạt động của mình. Việc cập nhật kịp thời giúp hạn chế nguy cơ áp dụng quy định đã thay đổi, đồng thời nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị, tổ chức và quản lý hoạt động đấu thầu.

Nguồn: https://tapchikinhtetaichinh.vn/nhieu-diem-moi-tai-nghi-dinh-so-214-2025-nd-cp-huong-dan-thuc-thi-luat-dau-thau-ve-lua-chon-nha-thau.html

Thông tin khác