Sự khác nhau giữa kế toán và kiểm toán: Hiểu đúng để chọn ngành phù hợp

Hiểu đúng về Kế toán và Kiểm toán là bước đầu tiên để xây dựng sự nghiệp vững chắc trong ngành Tài chính. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết sự khác biệt về vai trò, tư duy và môi trường làm việc giữa hai ngành, giúp các bạn sinh viên và người đi làm xác định đúng hướng đi phù hợp với năng lực bản thân.

Kế toán à gì?

Theo Luật Kế toán Việt Nam, kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế – tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động. Những thông tin này phản ánh toàn bộ tình hình tài chính, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán nhất định.

Công việc của kế toán gắn liền với hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp. Trước hết là ghi nhận, xử lý và tổng hợp số liệu tài chính phát sinh từ các nghiệp vụ kinh tế như mua bán, thanh toán, trả lương hay khấu hao tài sản. Trên cơ sở đó, kế toán lập báo cáo tài chính, báo cáo thuế theo đúng chuẩn mực và thời hạn quy định.

Kiểm toán là gì?

Theo các chuẩn mực kiểm toán, kiểm toán là quá trình thu thập và đánh giá bằng chứng một cách độc lập, khách quan nhằm đưa ra ý kiến về mức độ trung thực và hợp lý của thông tin tài chính, đặc biệt là báo cáo tài chính của đơn vị được kiểm toán.

Khác với kế toán là người trực tiếp lập báo cáo; kiểm toán đứng ở vị trí độc lập để xem xét, đánh giá những thông tin đó.

Mục tiêu cốt lõi của kiểm toán là tăng độ tin cậy của báo cáo tài chính đối với các bên liên quan như nhà đầu tư, ngân hàng, cơ quan quản lý hay đối tác. Thông qua kiểm toán, doanh nghiệp có thể phát hiện sai sót trọng yếu, điểm yếu trong hệ thống kiểm soát nội bộ và từ đó cải thiện chất lượng quản trị tài chính.

Trong quá trình làm việc, kiểm toán viên tiến hành kiểm tra và đánh giá tính trung thực, hợp lý của báo cáo tài chính thông qua việc đối chiếu chứng từ, phân tích số liệu và thực hiện các thủ tục kiểm toán cần thiết. Song song với đó là đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, nhằm xác định mức độ hiệu quả trong việc phòng ngừa và phát hiện sai sót, gian lận.

Sự khác nhau giữa kế toán và kiểm toán

Trên thực tế, kế toán và kiểm toán có mối quan hệ chặt chẽ, cùng làm việc với thông tin tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi đi sâu tìm hiểu kiểm toán và kế toán khác nhau thế nào, có thể thấy vai trò, mục đích và cách thức làm việc của hai lĩnh vực này lại hoàn toàn không giống nhau. Không ít người băn khoăn kiểm toán khác kế toán như thế nào hoặc kiểm toán khác gì kế toán, đặc biệt khi đứng trước lựa chọn ngành học và định hướng nghề nghiệp. Việc phân biệt kế toán và kiểm toán một cách đúng bản chất sẽ giúp người học và người làm nghề lựa chọn hướng đi phù hợp hơn với năng lực, tính cách và mục tiêu phát triển dài hạn.
Khác nhau về vai trò và mục đích

Kế toán giữ vai trò tạo lập và ghi nhận thông tin tài chính. Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong doanh nghiệp đều được kế toán ghi chép, xử lý và phản ánh lên báo cáo tài chính. Thông tin kế toán vì thế mang tính nền tảng, phục vụ quản trị nội bộ và nghĩa vụ pháp lý.
Trong khi đó, kiểm toán không trực tiếp tạo ra số liệu. Nhiệm vụ của kiểm toán là kiểm tra, xác minh và đánh giá mức độ trung thực, hợp lý của các thông tin do kế toán cung cấp. Mục đích của kiểm toán là nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính đối với các bên sử dụng thông tin.

Khác nhau về thời điểm làm việc

Công việc kế toán diễn ra thường xuyên và liên tục trong suốt năm tài chính. Kế toán theo sát từng nghiệp vụ hằng ngày, cập nhật số liệu theo tháng, quý và năm.

Ngược lại, kiểm toán làm việc theo kỳ, tập trung chủ yếu vào thời điểm cuối năm tài chính hoặc sau khi báo cáo tài chính đã được lập xong. Hoạt động kiểm toán thường mang tính ngắn hạn theo từng hợp đồng, từng cuộc kiểm toán cụ thể.

Khác nhau về tính độc lập

Kế toán là bộ phận nội bộ của doanh nghiệp, chịu sự quản lý trực tiếp của ban lãnh đạo và gắn liền với hoạt động vận hành hằng ngày.

Kiểm toán, đặc biệt là kiểm toán độc lập, hoạt động với tư cách bên thứ ba, không chịu sự chi phối của doanh nghiệp được kiểm toán. Tính độc lập này là yếu tố cốt lõi để đảm bảo ý kiến kiểm toán mang tính khách quan và đáng tin cậy.

Khác nhau về kỹ năng và tư duy

Công việc kế toán đòi hỏi sự cẩn thận, chính xác và tuân thủ chặt chẽ quy trình, chuẩn mực. Kế toán cần khả năng làm việc với số liệu chi tiết, ổn định và nhất quán trong thời gian dài.

Trong khi đó, kiểm toán yêu cầu tư duy phản biện và phân tích rủi ro. Kiểm toán viên thường xuyên đặt câu hỏi, nghi ngờ mang tính nghề nghiệp, phân tích các dấu hiệu bất thường và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ thay vì chỉ nhìn vào con số bề mặt.

Khác nhau về lộ trình nghề nghiệp và môi trường làm việc

Kế toán thường làm việc ổn định tại một doanh nghiệp, với lộ trình phát triển rõ ràng từ kế toán viên lên kế toán tổng hợp, kế toán trưởng hoặc các vị trí quản lý tài chính.

Kiểm toán gắn với môi trường làm việc áp lực cao, cường độ lớn đặc biệt vào mùa kiểm toán. Kiểm toán viên cũng có lộ trình thăng tiến rõ ràng; cần thường xuyên làm việc với nhiều khách hàng, nhiều lĩnh vực khác nhau, tốc độ tích lũy kinh nghiệm nhanh, cơ hội thăng tiến sớm trong những năm đầu sự nghiệp.