Hướng dẫn Tài khoản 411 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu năm 2026 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Tài khoản 411 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu là tài khoản quan trọng trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, phản ánh số vốn thực tế do chủ sở hữu góp và tình hình biến động vốn trong quá trình hoạt động. Theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC áp dụng từ năm 2026, doanh nghiệp cần nắm rõ nguyên tắc kế toán, kết cấu và phương pháp hạch toán Tài khoản 411 để ghi nhận vốn chủ sở hữu chính xác và đúng quy định.

Hướng dẫn Tài khoản 411 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu năm 2026 theo Thông tư 99

Tài khoản 411 – Vốn đầu tư của chủ sở hữu được quy định tại Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC, dùng để phản ánh số vốn do chủ sở hữu thực tế đầu tư vào doanh nghiệp và tình hình tăng, giảm vốn trong quá trình hoạt động. Đây là tài khoản quan trọng thuộc nhóm vốn chủ sở hữu, được sử dụng trong hầu hết các loại hình doanh nghiệp.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về nguyên tắc kế toán, kết cấu và phương pháp hạch toán Tài khoản 411 năm 2026.

1. Nguyên tắc kế toán Tài khoản 411

1.1 Khái niệm và phạm vi phản ánh

Tài khoản 411 dùng để phản ánh:

• Số vốn thực tế do chủ sở hữu góp

• Tình hình tăng, giảm vốn đầu tư

• Vốn được cấp từ công ty mẹ hoặc đơn vị cấp trên

• Các khoản được phép ghi tăng vốn chủ sở hữu

Công ty con phản ánh vốn do công ty mẹ đầu tư vào tài khoản này.

Doanh nghiệp chỉ được ghi nhận theo số vốn thực góp, không ghi theo số vốn cam kết góp.

1.2 Các khoản được ghi nhận vào vốn đầu tư chủ sở hữu

Vốn đầu tư của chủ sở hữu bao gồm:

• Vốn góp ban đầu hoặc góp bổ sung

• Bổ sung từ lợi nhuận sau thuế

• Bổ sung từ các quỹ thuộc vốn chủ sở hữu

• Cấu phần vốn của trái phiếu chuyển đổi

• Khoản viện trợ không hoàn lại được phép ghi tăng vốn

• Tài sản được biếu tặng theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền

Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết:

• Theo từng nguồn vốn

• Theo từng chủ sở hữu

• Theo từng cá nhân hoặc tổ chức góp vốn

1.3 Các trường hợp làm giảm vốn chủ sở hữu

Vốn đầu tư của chủ sở hữu giảm khi:

• Trả lại vốn cho chủ sở hữu

• Điều chuyển vốn cho đơn vị khác

• Phát hành cổ phiếu thấp hơn mệnh giá

• Hủy cổ phiếu quỹ

• Giải thể hoặc chấm dứt hoạt động

• Các trường hợp khác theo quy định pháp luật

1.4 Nguyên tắc góp vốn bằng ngoại tệ

Nếu góp vốn bằng ngoại tệ:

• Phải quy đổi theo tỷ giá thực tế tại thời điểm góp vốn

• Ghi nhận vào vốn chủ sở hữu sau khi quy đổi

• Không đánh giá lại số dư TK 411 cuối kỳ

1.5 Góp vốn bằng tài sản

Nếu góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ:

• Phải định giá tài sản góp vốn theo quy định pháp luật

• Có thể là:

  • Hàng tồn kho

  • TSCĐ

  • Bất động sản đầu tư

  • Quyền sở hữu trí tuệ

  • Thương hiệu

  • Dự án đầu tư

Doanh nghiệp không được kê khai khống vốn điều lệ hoặc định giá sai giá trị tài sản góp vốn.

1.6 Vốn góp trong công ty cổ phần

Đối với công ty cổ phần:

• Vốn góp được ghi theo mệnh giá cổ phiếu

• Phần chênh lệch ghi vào thặng dư vốn cổ phần (TK 4112)

Bao gồm:

• Thặng dư dương (giá phát hành > mệnh giá)

• Thặng dư âm (giá phát hành < mệnh giá)

1.7 Chi phí phát hành cổ phiếu

Chi phí phát hành cổ phiếu:

• Phát hành thành công → ghi giảm thặng dư vốn

• Phát hành không thành công → ghi vào chi phí tài chính

1.8 Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu

Đối với trái phiếu chuyển đổi:

• Phải tách phần nợ và phần vốn

• Phần vốn ghi vào TK 4113

• Khi đáo hạn chuyển sang TK 4112

2. Kết cấu Tài khoản 411

Bên Nợ

Phản ánh vốn giảm:

• Hoàn trả vốn góp

• Điều chuyển vốn

• Hủy cổ phiếu quỹ

• Giải thể doanh nghiệp

• Phát hành cổ phiếu dưới mệnh giá

Bên Có

Phản ánh vốn tăng:

• Chủ sở hữu góp vốn

• Bổ sung từ lợi nhuận

• Phát hành cổ phiếu trên mệnh giá

• Quyền chọn trái phiếu chuyển đổi

• Tài sản được tài trợ ghi tăng vốn

Số dư cuối kỳ

Số dư bên Có phản ánh:

Tổng vốn đầu tư của chủ sở hữu hiện có tại thời điểm lập báo cáo tài chính.

3. Các tài khoản cấp 2 của Tài khoản 411

TK 4111 – Vốn góp của chủ sở hữu

Phản ánh vốn thực góp của chủ sở hữu.

Đối với công ty cổ phần gồm:

• 41111 – Cổ phiếu phổ thông

• 41112 – Cổ phiếu ưu đãi

Ghi theo mệnh giá cổ phiếu.

TK 4112 – Thặng dư vốn

Phản ánh:

• Chênh lệch giá phát hành cổ phiếu

• Chênh lệch vốn góp thực nhận

• Chênh lệch tái phát hành cổ phiếu

• Chi phí phát hành cổ phiếu

• Quyền chọn trái phiếu chuyển đổi khi đáo hạn

TK này có thể có số dư Nợ hoặc Có.

TK 4113 – Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu

Phản ánh phần vốn của trái phiếu chuyển đổi.

Bên Có

• Giá trị quyền chọn khi phát hành trái phiếu

Bên Nợ

• Kết chuyển sang thặng dư vốn

Số dư Có:

Giá trị quyền chọn trái phiếu chuyển đổi còn lại.

TK 4118 – Vốn khác

Phản ánh:

• Bổ sung vốn từ lợi nhuận

• Tài sản được biếu tặng

• Chênh lệch đánh giá lại tài sản

• Chênh lệch sáp nhập doanh nghiệp

4. Phương pháp hạch toán Tài khoản 411

4.1 Khi nhận vốn góp bằng tiền

Nợ 111, 112
Có 4111
Có 4112 (nếu có)

4.2 Khi nhận vốn góp bằng tài sản

Nợ 152, 156, 211, 213...
Có 4111
Có 4112 (nếu có)

4.3 Khi phát hành cổ phiếu

Nợ 111,112
Có 4111 (mệnh giá)
Có 4112 (chênh lệch)

4.4 Khi bổ sung vốn từ lợi nhuận

Nợ 421, 414, 418
Có 4118

Sau khi đăng ký tăng vốn:

Nợ 4118
Có 4111

4.5 Khi trả lại vốn góp

Nợ 4111
Có 111,112

4.6 Khi nhận tài sản tài trợ ghi tăng vốn

Nợ 111,112,211...
Có 4118

4.7 Khi phát hành trái phiếu chuyển đổi

Nợ 111,112
Có 3432
Có 4113

Thông tin khác

【実績No.1】AGSベトナム税務会計事務所｜日系企業の進出・会計税務支援
AGSベトナム税務会計事務所は、進出支援実績No.1の会計事務所。日本人税理士・会計士が常駐し、法人設立・月次会計・税務申告・給与計算・社会保険・監査対応まで日本語でサポート。税務調査やM&A、移転価格など特殊業務も対応。ハノイ・ホーチミン・ダナン・ゲアンの5拠点で全国対応。
 

Thông tin tuyển dụng và Hướng dẫn
AGS luôn mở rộng cánh cửa cho những ứng viên muốn thử thách bản thân trong lĩnh vực Kế toán - Kiểm toán - Ngôn ngữ Nhật - Pháp lý - Nhân sự. Xem chi tiết bài viết để biết thêm về Thông tin tuyển dụng tại AGS bạn nhé!

Liên Hệ AGS – Dịch Vụ Kế Toán, Kiểm Toán & Thuế cho DN Nhật Bản
AGS là công ty Kế toán và Kiểm toán tại Việt Nam, chuyên cung cấp dịch vụ kế toán, thuế, kiểm toán và tư vấn đầu tư cho doanh nghiệp Nhật Bản.
 

Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/huong-dan-tai-khoan-411-von-dau-tu-cua-chu-so-huu-nam-2026-theo-thong-tu-99-ra-sao-nguyen-tac-ke-to-193484-253371.html