3 Trường Hợp Xuất Hóa Đơn Không Số Lượng, Đơn Giá Đúng Luật
Nghị định 254/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành thay thế cho Nghị định 123/2020/NĐ-CP tiếp tục kế thừa và quy định chi tiết các trường hợp hóa đơn không nhất thiết phải có chỉ tiêu số lượng và đơn giá. Bài viết này sẽ phân tích chuyên sâu 3 trường hợp xuất hóa đơn không cần ghi số lượng và đơn giá theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, giúp kế toán viên và chủ doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, tháo gỡ vướng mắc và phòng tránh các rủi ro pháp lý.
Nội dung ghi trên hóa đơn sẽ dựa vào thỏa thuận trong hợp đồng kinh tế đã ký kết giữa các bên, ví dụ:
1. Cập nhật căn cứ pháp lý: Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP
Khung pháp lý về hóa đơn điện tử tại Việt Nam đã có sự chuyển dịch quan trọng khi Nghị định 254/2026/NĐ-CP chính thức được ban hành và có hiệu lực thi hành, thay thế hoàn toàn cho Nghị định 123/2020/NĐ-CP cùng các thông tư hướng dẫn cũ. Văn bản mới này đã quy định chi tiết, minh bạch hơn về nội dung hóa đơn, các chỉ tiêu bắt buộc cũng như danh mục các tiêu thức được phép giản lược đối với từng nhóm đối tượng kinh doanh đặc thù.1.1 Nguyên tắc tiêu chuẩn về chỉ tiêu trên hóa đơn
Theo nguyên tắc pháp lý cơ bản, hóa đơn điện tử là chứng từ kế toán do tổ chức, cá nhân bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ lập để ghi nhận thông tin bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định. Về mặt tiêu chuẩn, chỉ tiêu "Số lượng" và "Đơn giá" đóng vai trò phản ánh khối lượng hàng hóa, dịch vụ thực tế giao dịch để làm cơ sở xác định doanh thu tính thuế GTGT và thuế TNDN. Công thức tính toán chuẩn mực vẫn là: Thành tiền = Số lượng x Đơn giá1.2 Quy định về ngoại lệ không bắt buộc ghi số lượng, đơn giá
Dù vậy, trong hoạt động thương mại thực tế, không phải mọi nghiệp vụ kinh tế đều có thể đếm, đo, lường bằng một đơn vị cụ thể hoặc xác định đơn giá cố định tại thời điểm lập hóa đơn. Nhằm giảm bớt rào cản hành chính và tạo điều kiện vận hành thuận lợi cho doanh nghiệp, Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định rõ 3 trường hợp trọng tâm cùng một số trường hợp đặc thù được phép miễn hiển thị tiêu thức số lượng, đơn giá trên hóa đơn điện tử.2. Trường hợp 1: Tem, vé, thẻ điện tử có sẵn mệnh giá
Trường hợp ngoại lệ đầu tiên được quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP áp dụng cho nhóm hàng hóa, dịch vụ lưu thông dưới hình thức tem, vé, thẻ điện tử đã được định sẵn giá trị thanh toán.2.1. Bản chất dịch vụ và cơ chế thể hiện giá trị
Đây là nhóm hóa đơn điện tử sử dụng cho các loại hình dịch vụ thanh toán nhanh hoặc tiêu dùng theo gói. Cụ thể như:- Vé thu phí đường bộ điện tử (vé BOT).
- Vé tham quan, vé xem phim, vé vui chơi giải trí.
- Thẻ cào viễn thông, thẻ nạp dịch vụ định sẵn mệnh giá.
- Vé xe khách, vé tàu điện ngầm, phương tiện giao thông công cộng.
2.2. Quy định tiêu thức hóa đơn
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, khi xuất hóa đơn điện tử đối với tem, vé, thẻ có sẵn mệnh giá, doanh nghiệp không bắt buộc phải thể hiện các tiêu thức: Đơn vị tính, Số lượng, Đơn giá. Trên hóa đơn chỉ cần thể hiện tên dịch vụ và tổng số tiền thanh toán (mệnh giá).
Ví dụ: Một công ty phát hành vé xem phim điện tử có mệnh giá 100.000 VNĐ. Khi khách hàng mua vé trực tuyến, hóa đơn điện tử gửi về email khách hàng chỉ cần thể hiện thông tin: "Vé xem phim điện tử" và tổng tiền thanh toán là 100.000 VNĐ, không bắt buộc phải ghi đơn vị tính là "Chiếc", số lượng "1" và đơn giá "100.000 VNĐ".
3. Trường hợp 2: Hóa đơn xây dựng, lắp đặt và bán nhà theo tiến độ
Ngành xây dựng, kinh doanh bất động sản có quy trình thanh toán kéo dài và thực hiện theo từng giai đoạn thỏa thuận trong hợp đồng.3.1. Đặc thù của nghiệp vụ thu tiền theo tiến độ
Trong các dự án đầu tư xây dựng công trình, thi công lắp đặt thiết bị hoặc các hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai, việc thanh toán giữa chủ đầu tư và nhà thầu (hoặc giữa người mua nhà và chủ đầu tư) được chia thành nhiều đợt. Tại các thời điểm thu tiền đợt 1, đợt 2, đợt 3... theo tiến độ hợp đồng, khối lượng công việc thực tế có thể đang trong quá trình thi công, chưa thể tiến hành nghiệm thu chi tiết từng mét vuông, từng viên gạch hay từng nhân công.3.2. Quy định xuất hóa đơn theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP
Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định rõ: Hóa đơn của hoạt động xây dựng, lắp đặt; hoạt động xây nhà để bán thu tiền theo tiến độ theo hợp đồng thì trên hóa đơn không nhất thiết phải có đơn vị tính, số lượng và đơn giá.Nội dung ghi trên hóa đơn sẽ dựa vào thỏa thuận trong hợp đồng kinh tế đã ký kết giữa các bên, ví dụ:
- Thu tiền thanh toán đợt 2 theo Hợp đồng mua bán căn hộ số 15/2026/HĐMB
- Thanh toán tiền tạm ứng thi công đợt 1 dự án Nhà xưởng A theo Hợp đồng số 08/2026/HĐXD
Lưu ý quan trọng cho kế toán xây dựng: Việc miễn ghi số lượng và đơn giá chỉ áp dụng cho các hóa đơn thu tiền theo tiến độ đợt/giai đoạn. Đến khi dự án hoàn thành, nghiệm thu bàn giao toàn bộ và thanh lý hợp đồng, hóa đơn quyết toán cuối cùng bắt buộc phải lập dựa trên Bảng tổng hợp giá trị khối lượng nghiệm thu thực tế có đầy đủ chi tiết số lượng và đơn giá.
4. Trường hợp 3: Hóa đơn thanh toán Interline giữa các hãng hàng không
Giao dịch thanh toán Interline (vận chuyển liên danh giữa các hãng hàng không) là nghiệp vụ mang tính chất đặc thù của ngành hàng không quốc tế và quốc gia.4.1. Khái niệm thanh toán Interline
Thanh toán Interline phát sinh khi hành khách đặt mua vé máy bay thông qua Hãng hàng không A, nhưng một hoặc nhiều chặng bay trong hành trình di chuyển do Hãng hàng không B trực tiếp thực hiện. Hãng A chịu trách nhiệm thu tiền toàn bộ hành trình từ khách hàng, sau đó hai hãng sẽ thực hiện bù trừ và đối soát thanh toán lại cho nhau.4.2. Danh mục tiêu thức được miễn giảm trên hóa đơn
Do việc thanh toán được thực hiện theo cơ chế thanh toán bù trừ tự động và tuân thủ các quy tắc của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định đối với loại hóa đơn Interline này, ngoài việc không nhất thiết phải có chỉ tiêu đơn vị tính, số lượng, đơn giá, hóa đơn còn được giản lược thêm nhiều tiêu thức khác:- Không nhất thiết phải có ký hiệu hóa đơn, ký hiệu mẫu số hóa đơn.
- Không nhất thiết phải có tên, địa chỉ, mã số thuế người mua.
- Không nhất thiết phải có chữ ký số của người mua.
5. Bảng tổng hợp so sánh 3 trường hợp ngoại lệ theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP
Nhằm giúp kế toán viên tra cứu nhanh chóng và áp dụng đúng quy định, dưới đây là bảng tổng hợp các trường hợp miễn ghi tiêu thức số lượng, đơn giá:| STT | Trường hợp áp dụng | Phạm vi nghiệp vụ cụ thể | Các chỉ tiêu được miễn / giản lược | Căn cứ xác định giá trị |
| 1 | Tem, vé, thẻ điện tử | Thu phí BOT, vé xem phim, vé xe, thẻ cào, vé khu vui chơi... | Đơn vị tính, Số lượng, Đơn giá | Mệnh giá định sẵn (đã bao gồm thuế GTGT) |
| 2 | Xây dựng, bán nhà theo tiến độ | Thi công công trình, nghiệm thu giai đoạn, bán nhà dự án | Đơn vị tính, Số lượng, Đơn giá | Tỷ lệ % hoặc số tiền thanh toán theo Hợp đồng |
| 3 | Thanh toán Interline | Bù trừ và đối soát dịch vụ vận chuyển giữa các Hãng hàng không | Số lượng, Đơn giá, ĐVT, MST/Tên/Địa chỉ người mua, Chữ ký số người mua... | Quy định và chuẩn mực quốc tế của IATA |
6. Những lưu ý quan trọng dành cho kế toán để tránh vi phạm hành chính
Việc không ghi số lượng và đơn giá mang lại sự thuận tiện khi lập hóa đơn, nhưng nếu áp dụng sai đối tượng, doanh nghiệp có thể bị xử phạt về hành vi lập hóa đơn không đầy đủ nội dung bắt buộc. Do đó, bộ phận kế toán cần lưu ý các vấn đề sau:6.1. Nghiêm cấm áp dụng tùy tiện cho bán hàng thông thường
Doanh nghiệp cần lưu ý rằng ngoại lệ này chỉ áp dụng cho đúng các đối tượng được pháp luật quy định cụ thể tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Tất cả các giao dịch bán hàng hóa, nguyên vật liệu, thành phẩm hoặc cung cấp dịch vụ thông thường (như mua bán máy móc, tư vấn quản lý, dịch vụ thiết kế...) bắt buộc phải ghi rõ đơn vị tính, số lượng và đơn giá thực tế.6.2. Hoàn thiện bộ hồ sơ, chứng từ đính kèm
Mặc dù thông tin trên hóa đơn điện tử không thể hiện chi tiết số lượng và đơn giá, doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm giải trình và chứng minh tính hợp lý của số tiền ghi trên hóa đơn bằng bộ chứng từ hoàn chỉnh, cụ thể như sau:- Lĩnh vực xây dựng, bất động sản: Bắt buộc lưu giữ Hợp đồng kinh tế, Phụ lục hợp đồng, Thông báo nộp tiền theo đợt, Biên bản xác nhận tiến độ thi công.
- Kinh doanh tem, vé, thẻ: Phải có Quyết định ban hành mệnh giá, Bảng kê chi tiết doanh thu phát hành từ phần mềm bán vé/thẻ.
- Thanh toán Interline: Lưu trữ chứng từ thanh toán bù trừ qua cổng IATA Clearing House và tài liệu đối soát liên danh.
- Dịch vụ theo kỳ: Bảng kê chi tiết chỉ số tiêu thụ hoặc nhật ký cước phát sinh đính kèm hóa đơn.
7. Kết luận
Việc nắm vững 3 trường hợp xuất hóa đơn không cần ghi số lượng và đơn giá theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP (cùng các trường hợp đặc thù liên quan) đóng vai trò vô cùng thiết yếu trong công tác quản trị kế toán - thuế hiện đại. Áp dụng đúng quy định pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình phát hành hóa đơn điện tử, giảm thiểu các lỗi kỹ thuật không đáng có mà còn đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ cho chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật kiến thức pháp luật và hoàn thiện hệ thống hồ sơ chứng từ đính kèm để sẵn sàng cho các kỳ thanh tra, kiểm tra thuế.Nguồn: 03 trường hợp Xuất hóa đơn không cần ghi số lượng và đơn giá theo Nghị định 254 ra sao? - https://thuvienphapluat.vn/hoi-dap-phap-luat/03-truong-hop-xuat-hoa-don-khong-can-ghi-so-luong-va-don-gia-theo-nghi-dinh-254-ra-sao-138100577.html
