Chuẩn bị cho năm 2026: Những quy định mới kế toán – thuế – hóa đơn doanh nghiệp cần nắm rõ

HCM TRANG ACC

24 thg 1, 2026

Năm 2026 sắp đến với nhiều thay đổi pháp lý lớn trong lĩnh vực kế toán – thuế – hóa đơn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và những người làm nghề kế toán. Việc cập nhật sớm không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu chi phí, hạn chế rủi ro phạt hành chính. Trong bài này, tôi sẽ tổng hợp ngắn gọn những nội dung quan trọng bạn cần nắm trước khi sang năm mới, kèm một vài nhận định thực tiễn.

1. Chế độ kế toán mới – Thông tư 99 áp dụng từ 01/01/2026

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức sửa đổi, bổ sung Chế độ kế toán doanh nghiệp, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC từ năm 2026. Theo đó:
Doanh nghiệp được tự thiết kế mẫu chứng từ và sổ sách kế toán, miễn là tuân thủ Luật Kế toán và ban hành Quy chế kế toán nội bộ.
Hệ thống tài khoản được thay đổi đáng kể, có tài khoản bị loại bỏ, tài khoản mới được thêm vào và một số tài khoản đổi tên.
Có thêm quy định về chuyển đổi báo cáo tài chính ngoại tệ về Đồng Việt Nam và tên bảng báo cáo cũng được điều chỉnh.
Góc nhìn cá nhân: Đây là bước tiến lớn trong chuẩn mực kế toán Việt Nam, khi tạo điều kiện linh hoạt hơn cho doanh nghiệp thiết kế hệ thống kế toán phù hợp với hoạt động riêng. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi kế toán phải có trình độ cao hơn để xây dựng Quy chế kế toán đúng pháp luật và thực tiễn.

2. Siết chặt vi phạm liên quan đến hóa đơn

Từ 16/01/2026, Nghị định 310/2025/NĐ-CP thay thế Nghị định 125/2020/NĐ-CP với mức phạt mới nghiêm khắc hơn rất nhiều:
Phạt hành vi xuất hóa đơn không đúng thời điểm: mức phạt cao nhất tăng từ 8 triệu lên tới 70 triệu đồng.
Phạt hành vi không lập hóa đơn: mức phạt cao nhất tăng tới 80 triệu đồng.
Góc nhìn cá nhân: Việc nâng mức xử phạt cho thấy cơ quan quản lý quyết tâm chống thất thu ngân sách và quản lý chặt chẽ luồng chứng từ. Do đó, đội ngũ kế toán cần thiết lập quy trình hóa đơn chặt chẽ hơn, tránh sai sót nhỏ có thể dẫn đến hậu quả tài chính lớn.

3. Các điểm mới về thuế có ảnh hưởng lớn

Năm 2026 cũng là năm triển khai hàng loạt chính sách thuế mới, ảnh hưởng không chỉ kế toán mà cả người lao động và chủ doanh nghiệp:
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) – mức giảm trừ tăng mạnh

Giảm trừ gia cảnh cá nhân: 15,5 triệu/tháng
Giảm trừ mỗi phụ thuộc: 6,2 triệu/tháng
Điều này giúp giảm đáng kể số thuế phải nộp của người lao động có thu nhập trung bình.

Biểu thuế TNCN lũy tiến mới

Mức thu thuế được điều chỉnh với các bậc rộng hơn và phù hợp hơn với mức thu nhập của người lao động hiện nay.

Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB)

Luật TTĐB 2025 có hiệu lực từ 01/01/2026 với nhiều điểm mới đáng chú ý, trong đó:
Mức thuế TTĐB tăng đối với rượu bia theo lộ trình;
Bổ sung một số hàng hóa không chịu thuế TTĐB khi xuất khẩu thực tế.

Ưu đãi thuế cho sản xuất thiết bị điện tử

Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất thiết bị điện tử có thể được hưởng ưu đãi thuế nếu đáp ứng tiêu chí nhất định.

Góc nhìn cá nhân: Các quy định thuế mới không chỉ là thay đổi về con số mà còn là tín hiệu rõ ràng của chính sách thu hút lao động, thúc đẩy sản xuất trong nước và quản lý thu thuế hiệu quả hơn. Đặc biệt, với kế toán doanh nghiệp, cập nhật đúng các mức giảm trừ và ưu đãi là cơ hội để tối ưu chi phí thuế cho cả doanh nghiệp và người lao động.

4. Nguyên tắc kế toán riêng cho doanh nghiệp môi giới bảo hiểm

Thông tư 101/2025/TT-BTC quy định rõ nguyên tắc kế toán với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, về cách phản ánh quỹ dự trữ bắt buộc, ghi nhận doanh thu, chi phí môi giới, và hạch toán các khoản chi phí theo chuẩn mực kế toán.
Góc nhìn cá nhân: Việc pháp luật quy định riêng cho lĩnh vực môi giới bảo hiểm cho thấy tính chuyên biệt của nghiệp vụ kế toán ở ngành này, đòi hỏi kế toán chuyên sâu cập nhật ngay từ bây giờ.

5.Kết luận

Việc chuẩn bị sớm cho những thay đổi quan trọng từ năm 2026 không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa lợi ích thuế và giảm thiểu rủi ro hành chính. Đặc biệt, đội ngũ kế toán cần: