Phân tích hàng tồn kho và các chỉ số cần lưu ý

HCM KHOI ACC

24 thg 1, 2026

Hàng tồn kho là một trong những khoản mục quan trọng trên báo cáo tài chính, phản ánh trực tiếp hiệu quả quản lý và sử dụng vốn của doanh nghiệp. Việc phân tích hàng tồn kho không chỉ giúp kế toán theo dõi tình hình nhập – xuất – tồn mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá khả năng luân chuyển hàng hóa và kiểm soát rủi ro tồn kho. Hiểu được điều đó, Công ty AGS chia sẻ trong bài viết này về phân tích hàng tồn kho và các chỉ số cần lưu ý, giúp kế toán doanh nghiệp nắm rõ ý nghĩa từng chỉ tiêu và áp dụng hiệu quả trong công tác quản lý tài chính.

Phân tích hàng tồn kho và các chỉ số cần lưu ý

1. Hàng tồn kho là gì và vì sao cần phân tích?

Hàng tồn kho là một khoản mục thuộc tài sản ngắn hạn, bao gồm nguyên vật liệu, hàng đang sản xuất, thành phẩm và hàng hóa để bán. Đây là cầu nối giữa hoạt động sản xuất – mua hàng – bán hàng, đồng thời chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản của nhiều doanh nghiệp.

Phân tích hàng tồn kho giúp:

Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn lưu động.
Xác định khả năng chuyển đổi hàng tồn kho thành tiền.
Phát hiện rủi ro về ứ đọng vốn, hàng lỗi thời, giảm giá.
Hỗ trợ nhà quản lý đưa ra quyết định nhập hàng, sản xuất và tiêu thụ phù hợp.
So sánh hiệu quả hoạt động giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành.

2. Ý nghĩa của hàng tồn kho trên báo cáo tài chính

Trên báo cáo tài chính, hàng tồn kho ảnh hưởng trực tiếp đến:

Bảng cân đối kế toán: phản ánh quy mô tài sản và cơ cấu vốn.
Báo cáo kết quả kinh doanh: ảnh hưởng đến giá vốn hàng bán và lợi nhuận.
Dòng tiền: tồn kho cao đồng nghĩa với tiền bị “giam” trong hàng hóa.

Do đó, hàng tồn kho không chỉ là con số kế toán mà còn phản ánh chiến lược kinh doanh và năng lực quản trị của doanh nghiệp.

3. Các rủi ro và khả năng thao túng hàng tồn kho

Hàng tồn kho là khoản mục dễ bị điều chỉnh để làm đẹp báo cáo tài chính, thông qua:

Thay đổi phương pháp định giá hàng tồn kho (FIFO, bình quân…).
Ghi nhận không đầy đủ dự phòng giảm giá hàng tồn kho.
Trì hoãn việc ghi nhận hàng lỗi thời, chậm luân chuyển.
Xóa sổ hàng tồn kho bất thường vào các kỳ khác nhau.

Vì vậy, khi phân tích hàng tồn kho, cần xem xét cả con số và bản chất phía sau con số.

4. Các chỉ số quan trọng khi phân tích hàng tồn kho

4.1. Vòng quay hàng tồn kho

Vòng quay hàng tồn kho = Giá vốn hàng bán / Hàng tồn kho bình quân

Chỉ số này cho biết hàng tồn kho được luân chuyển bao nhiêu lần trong kỳ.
Vòng quay cao: Hàng hóa bán nhanh, quản lý tồn kho hiệu quả.
Vòng quay thấp: Hàng tồn kho chậm luân chuyển, cần xem xét lại chính sách nhập – bán hàng.

4.2. Số ngày tồn kho bình quân

Số ngày tồn kho = 365 / Vòng quay hàng tồn kho

Chỉ số này phản ánh trung bình bao nhiêu ngày thì hàng tồn kho được bán ra.
Số ngày tồn kho càng thấp cho thấy khả năng tiêu thụ hàng hóa càng tốt và vốn không bị ứ đọng lâu.

4.3. Tỷ lệ hàng tồn kho trên tổng tài sản

Chỉ số này giúp đánh giá mức độ tập trung vốn vào hàng tồn kho so với các tài sản khác. Kế toán cần so sánh chỉ số này giữa các kỳ hoặc với các doanh nghiệp cùng ngành để có cái nhìn chính xác hơn.

5. Kết hợp phân tích hàng tồn kho với quản trị doanh nghiệp

Phân tích hàng tồn kho hiệu quả cần gắn với:

Kế hoạch bán hàng và dự báo nhu cầu thị trường
Chính sách mua hàng và sản xuất
Quản trị chi phí lưu kho và vòng quay vốn

Mục tiêu là cân bằng giữa việc đáp ứng nhu cầu khách hàng và tối ưu dòng tiền.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng những chia sẻ trên đã mang đến cho bạn những thông tin hữu ích trong quá trình học tập và làm việc. Đừng quên theo dõi AGS để cập nhật thêm nhiều kiến thức kế toán – tài chính và các cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn nhé.