Phụ cấp, thưởng, hoa hồng: Khoản nào tính thuế, khoản nào không theo quy định mới từ 2026?

HCM DIEU ACC

7 thg 1, 2026

Trong cơ cấu thu nhập của người lao động, ngoài tiền lương còn có rất nhiều khoản như phụ cấp, thưởng, hoa hồng. Tuy nhiên, không phải khoản nào cũng chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Từ năm 2026, dù luật không thay đổi quá nhiều, nhưng cách cơ quan thuế kiểm tra và đối chiếu dữ liệu ngày càng chặt chẽ, khiến nhiều doanh nghiệp và kế toán dễ nhầm lẫn, kê khai sai và bị truy thu. Việc hiểu rõ khoản nào tính thuế, khoản nào không là yêu cầu bắt buộc.

1. Nguyên tắc chung xác định thu nhập chịu thuế TNCN

Theo Luật Thuế TNCN và Thông tư 111/2013/TT-BTC, mọi khoản người lao động nhận được từ người sử dụng lao động đều được xem là thu nhập chịu thuế, trừ các khoản được miễn theo quy định cụ thể.

Từ 2026, cơ quan thuế không chỉ nhìn vào tên khoản chi mà sẽ đối chiếu:

Nội dung chi trả
Quy chế lương thưởng
Hợp đồng lao động
Dữ liệu ngân hàng và hóa đơn liên quan

2. Các khoản phụ cấp phải tính thuế TNCN

Những khoản phụ cấp sau bắt buộc tính vào thu nhập chịu thuế, dù được gọi bằng tên gì:

Phụ cấp trách nhiệm
Phụ cấp chức vụ
Phụ cấp hiệu suất, KPI
Phụ cấp điện thoại, xăng xe trả cố định bằng tiền
Phụ cấp ăn trưa vượt mức miễn thuế

Lưu ý: Nếu doanh nghiệp gộp các khoản này vào bảng lương hàng tháng và chi trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản → bị tính thuế TNCN toàn bộ.

3. Các khoản phụ cấp được miễn thuế TNCN

Một số khoản phụ cấp không tính thuế nếu chi đúng quy định, gồm:

Phụ cấp ăn trưa, ăn giữa ca không vượt quá mức Nhà nước quy định
Phụ cấp trang phục bằng hiện vật hoặc bằng tiền nhưng trong mức cho phép
Phụ cấp độc hại, nguy hiểm theo danh mục Nhà nước
Phụ cấp thu hút, khu vực, lưu động theo quy định chuyên ngành

Điểm dễ sai từ 2026: nếu chi vượt mức, phần vượt sẽ bị tính thuế và dễ bị truy thu khi thanh tra.

4. Thưởng: khoản nào chịu thuế, khoản nào không?

4.1. Các khoản thưởng phải chịu thuế

Thưởng doanh số
Thưởng hoàn thành KPI
Thưởng cuối năm, thưởng lễ, Tết
Thưởng sáng kiến nếu chi bằng tiền

Các khoản này đều là thu nhập chịu thuế TNCN, không phân biệt thời điểm chi trả.

4.2. Khoản thưởng không chịu thuế

Thưởng kèm danh hiệu thi đua do Nhà nước phong tặng
Thưởng sáng kiến được công nhận theo quy định của Nhà nước

Thực tế, nhiều doanh nghiệp gọi “hỗ trợ”, “khuyến khích” nhưng bản chất vẫn là thưởng → vẫn bị tính thuế.

5. Hoa hồng: rủi ro thuế lớn từ 2026

Hoa hồng là khoản dễ bị soi nhất trong giai đoạn 2026 vì liên quan trực tiếp đến:

Dữ liệu ngân hàng
Hợp đồng lao động / hợp đồng cộng tác viên
Thuế TNCN và thuế TNDN

5.1. Hoa hồng cho người lao động

Tính vào thu nhập chịu thuế TNCN như tiền lương
Kê khai theo biểu thuế lũy tiến từng phần

5.2. Hoa hồng cho cá nhân không ký HĐLĐ

Phải khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi chi trả
Dễ bị truy thu nếu không khấu trừ hoặc kê khai thiếu

Từ 2026, cơ quan thuế sẽ đối chiếu dòng tiền chi hoa hồng với dữ liệu cá nhân nhận tiền, nên rủi ro rất cao nếu làm sai.

6. Những sai lầm doanh nghiệp hay mắc phải

Đổi tên khoản chi để “né thuế” nhưng bản chất không đổi
Chi phụ cấp, thưởng không có quy chế rõ ràng
Không tách phần vượt mức miễn thuế
Trả hoa hồng cá nhân nhưng không khấu trừ thuế
Nghĩ rằng “không sai luật thì không sao”

Từ 2026, không sai luật vẫn có thể bị truy thu nếu dữ liệu không nhất quán.

7. Những lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp từ 2026

7.1. Thanh toán phải rõ ràng và có chứng từ hợp lệ

Từ 2026, cơ quan thuế siết chặt chứng từ và phương pháp trả lương/phụ cấp/hoa hồng để tránh khai báo sai. Vì vậy, doanh nghiệp cần:

Quy định rõ ràng trong hợp đồng lao động và quy chế nội bộ
Chứng minh mối quan hệ giữa chi phí và công việc
Có chứng từ thanh toán minh bạch

7.2. Tranh luận về các khoản “phúc lợi”

Một số doanh nghiệp vẫn tranh luận về tính “phúc lợi” và mức chịu thuế khi chi trả cho người lao động.
Nếu khoản đó không được pháp luật quy định rõ là miễn thuế → vẫn phải tính vào thu nhập chịu thuế.

7.3. Cập nhật sớm thay vì chờ hướng dẫn sau 2026

Các doanh nghiệp nên chuẩn bị nội bộ từ cuối 2025 để áp dụng khẩu quyết:

Xác định rõ phụ cấp nào được miễn thuế
Thiết kế lại chính sách thưởng & hoa hồng theo luật mới
Định nghĩa rõ ràng từng khoản trong quy chế lao động
Việc chuẩn bị này giúp doanh nghiệp tránh rủi ro ngồi trên số tiền bị truy thu thuế sau này.

Kết luận: Các khoản phụ cấp, thưởng, hoa hồng đều có thể là thu nhập chịu thuế nếu không có căn cứ pháp lý rõ ràng để miễn thuế TNCN.
Từ 2026, khi cơ quan thuế siết chặt quy định và kiểm soát dữ liệu tốt hơn, doanh nghiệp cần phân loại thu nhập chính xác hơn, quy định rõ ràng trong hợp đồng và lưu chứng từ chi trả đầy đủ để tránh bị truy thu thuế TNCN. Một chính sách trả thu nhập rõ ràng, minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và tài chính sau này.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé