Tỷ số thanh toán hiện hành cao: Vì sao doanh nghiệp vẫn thiếu tiền mặt?

VCA Yến ACC

9 thg 1, 2026

Trong phân tích tài chính, tỷ số thanh toán hiện hành (Current Ratio) thường được xem là thước đo “an toàn” của doanh nghiệp. Chỉ số này cao cho thấy doanh nghiệp có đủ tài sản ngắn hạn để trang trải nợ ngắn hạn.

Tuy nhiên, thực tế không ít doanh nghiệp có current ratio đẹp, nhưng vẫn thiếu tiền mặt, xoay vòng dòng tiền khó khăn, thậm chí phải vay ngắn hạn để trả chi phí thường xuyên.

Vấn đề nằm ở chỗ: chỉ số cao không đồng nghĩa với tiền mặt nhiều.

1. Hiểu đúng tỷ số thanh toán hiện hành

Tỷ số thanh toán hiện hành được tính bằng:

Tài sản ngắn hạn / Nợ phải trả ngắn hạn

Tài sản ngắn hạn không chỉ gồm tiền và tương đương tiền, mà còn bao gồm:

Các khoản phải thu
Hàng tồn kho
Chi phí trả trước
Tài sản ngắn hạn khác

Vì vậy, một tỷ số cao có thể đến từ những tài sản chưa chuyển được thành tiền, chứ không phải tiền mặt thực sự sẵn có.

2. Phải thu lớn làm “phồng” chỉ số

Nguyên nhân phổ biến nhất khiến doanh nghiệp thiếu tiền dù current ratio cao là các khoản phải thu chiếm tỷ trọng lớn.

Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu, lợi nhuận tăng, tài sản ngắn hạn tăng, nhưng:

Khách hàng thanh toán chậm
Công nợ kéo dài nhiều kỳ
Có khoản phải thu khó đòi nhưng chưa trích lập dự phòng

Trên báo cáo tài chính, tài sản vẫn “đủ”, nhưng tiền chưa về, dẫn đến dòng tiền thực tế bị âm.

3. Hàng tồn kho cao nhưng kém thanh khoản

Hàng tồn kho cũng là tài sản ngắn hạn, nhưng:

Không phải lúc nào cũng bán được ngay
Có thể tồn lâu, chậm luân chuyển
Có rủi ro giảm giá, lỗi thời

Khi hàng tồn kho tăng mạnh, tỷ số thanh toán hiện hành vẫn có thể ở mức cao, nhưng doanh nghiệp lại không có đủ tiền để thanh toán các khoản nợ đến hạn, buộc phải vay thêm để duy trì hoạt động, từ đó làm gia tăng áp lực chi phí tài chính.

Chỉ số nhìn thì an toàn, nhưng khả năng thanh toán thực tế lại yếu.

4. Chi phí trả trước làm sai lệch cảm nhận

Chi phí trả trước ngắn hạn thường bị bỏ qua khi phân tích, nhưng lại ảnh hưởng lớn đến chỉ số:

Tiền đã chi ra
Không thể thu hồi thành tiền
Chỉ được phân bổ dần vào chi phí

Khi chi phí trả trước lớn, tài sản ngắn hạn tăng lên, nhưng không hỗ trợ thanh toán nợ, khiến current ratio cao một cách “hình thức”.

5. Nợ ngắn hạn thấp chưa chắc là an toàn

Một số doanh nghiệp có tỷ số cao đơn giản vì nợ ngắn hạn thấp, nhưng:

Chi phí hoạt động phải chi tiền ngay
Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh yếu
Phụ thuộc vào thu hồi công nợ hoặc vay ngắn hạn

Trong trường hợp này, chỉ số thanh toán hiện hành không phản ánh áp lực tiền mặt hàng ngày.

6. Cách đọc đúng để tránh bị “đánh lừa”

Khi thấy tỷ số thanh toán hiện hành cao, không nên vội kết luận doanh nghiệp có khả năng thanh toán tốt. Cần nhìn sâu vào cơ cấu tài sản ngắn hạn, đặc biệt là tỷ trọng tiền và tương đương tiền so với các khoản phải thu và hàng tồn kho, đồng thời xem xét tốc độ thu hồi công nợ và khả năng luân chuyển hàng tồn kho.

Bên cạnh đó, báo cáo lưu chuyển tiền tệ – nhất là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh – cho thấy rõ doanh nghiệp có thực sự tạo ra tiền hay không. Nếu chỉ số thanh toán hiện hành cao nhưng tiền mặt thấp, dòng tiền kinh doanh âm và các khoản phải thu hoặc tồn kho tăng nhanh, thì doanh nghiệp đang thiếu tiền thực tế, dù các chỉ số trên bảng cân đối kế toán nhìn rất an toàn.

Kết luận:

Tỷ số thanh toán hiện hành cao không đảm bảo doanh nghiệp khỏe về dòng tiền.
Chỉ số này chỉ có ý nghĩa khi chất lượng tài sản ngắn hạn tốt, tức là có khả năng chuyển nhanh thành tiền.
Đọc chỉ số tài chính không nên dừng ở con số, mà cần nhìn vào bản chất của từng khoản mục trên báo cáo tài chính.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.