Vì sao kế toán Nhật coi “không báo lỗi” còn nguy hiểm hơn mắc lỗi?

VII QUYNH JP

14 thg 1, 2026

Trong môi trường kế toán – kiểm toán, sai sót là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, cách đối diện với lỗi sai lại phản ánh rất rõ văn hóa doanh nghiệp của mỗi quốc gia. Tại Nhật Bản, xin lỗi và báo cáo lỗi không chỉ là quy trình nghiệp vụ, mà còn là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp được coi trọng hàng đầu.

1. Với người Nhật, “không báo lỗi” còn nghiêm trọng hơn “mắc lỗi”

Trong tư duy kế toán Nhật Bản, việc phát sinh lỗi không đáng sợ bằng việc che giấu lỗi hoặc báo cáo chậm. Người Nhật tin rằng:

Lỗi có thể sửa
Nhưng mất niềm tin thì rất khó lấy lại

Vì vậy, khi phát hiện sai sót trong số liệu, hóa đơn hay báo cáo tài chính, kế toán có trách nhiệm báo cáo ngay lập tức, kể cả khi lỗi đó chưa gây hậu quả nghiêm trọng.

2. Văn hóa xin lỗi: chân thành, rõ ràng và đúng mực

Xin lỗi trong môi trường công sở Nhật không mang tính hình thức. Một lời xin lỗi đúng chuẩn thường bao gồm:

Thừa nhận lỗi sai
Nhận trách nhiệm
Cam kết khắc phục và phòng tránh tái diễn

Trong email hay báo cáo, những câu như:

申し訳ございません
深くお詫び申し上げます

được sử dụng rất phổ biến, đặc biệt khi lỗi liên quan đến số liệu tài chính hoặc deadline.

3. Báo cáo lỗi theo quy trình rõ ràng (報告 – Hōkoku)

Khi phát hiện lỗi, kế toán Nhật thường tuân theo trình tự:

Báo cáo ngay cho cấp trên
Giải thích nguyên nhân lỗi
Đề xuất biện pháp khắc phục
Đưa ra hướng phòng ngừa tái diễn

Việc báo cáo không mang tính đổ lỗi cá nhân, mà tập trung vào cải thiện quy trình và hệ thống.

4. Tại sao kế toán Nhật đặc biệt coi trọng báo cáo lỗi?

Có 3 lý do chính:

Tính minh bạch tài chính: Sai lệch nhỏ có thể dẫn đến rủi ro lớn
Tinh thần trách nhiệm tập thể: Một lỗi cá nhân ảnh hưởng đến uy tín cả phòng ban
Văn hóa “Kaizen”: Luôn cải tiến thông qua việc nhận diện sai sót

Chính vì vậy, báo cáo lỗi được xem là hành động tích cực, chứ không phải yếu kém.

5. So sánh với môi trường kế toán Việt Nam

Ở Việt Nam, nhiều người vẫn có tâm lý:

Ngại báo lỗi vì sợ bị đánh giá
Cố gắng tự sửa trước khi báo cáo

Trong khi đó, môi trường Nhật Bản khuyến khích minh bạch ngay từ đầu, giúp giảm rủi ro và tạo niềm tin lâu dài.

6. Bài học cho người làm kế toán – kiểm toán

Nếu làm việc với công ty Nhật hoặc môi trường chuẩn Nhật, bạn nên:

Báo cáo lỗi sớm, rõ ràng
Dùng ngôn từ khiêm tốn, lịch sự
Chuẩn bị sẵn phương án khắc phục
Xem lỗi sai là cơ hội cải thiện quy trình

Đây không chỉ là kỹ năng nghề nghiệp, mà còn là tư duy làm việc rất “Nhật Bản”.

Văn hóa xin lỗi và báo cáo lỗi trong nghiệp vụ kế toán Nhật Bản phản ánh rõ tinh thần trách nhiệm, sự minh bạch và tôn trọng tập thể. Hiểu và áp dụng đúng văn hóa này sẽ giúp người làm kế toán – kiểm toán thích nghi tốt hơn với môi trường làm việc Nhật, đồng thời nâng cao uy tín cá nhân trong công việc.

Công ty AGS cảm ơn bạn đã dành thời gian để đọc bài viết này. Hi vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Hãy tiếp tục theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm nhiều thông tin cũng như cơ hội việc làm tại AGS nhé.