So sánh Thuế trực thu và Thuế gián thu chi tiết nhất
Dựa trên mục đích điều tiết, thuế được chia thành hai loại chính: thuế trực thu và thuế gián thu. Dù cùng có chung mục tiêu tạo nguồn thu ngân sách, nhưng bản chất và cơ chế vận hành của chúng lại rất khác biệt.
Vậy thuế trực thu và gián thu giống và khác nhau ở điểm nào? Hiểu rõ bản chất từng loại không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế mà còn là chìa khóa để xây dựng chiến lược quản trị tài chính hiệu quả, hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý phát sinh. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết sự khác biệt giữa hai sắc thuế quan trọng này.
I. Thuế gián thu và thuế trực thu là gì?
- Thuế gián thu là hình thức thuế gián tiếp qua đơn vị, tổ chức trung gian (thường là các doanh nghiệp) để đánh vào người tiêu dùng. Đây cũng là loại thuế mà người nộp thuế không phải là người chịu thuế.Cụ thể, Chính phủ đánh thuế vào doanh nghiệp và doanh nghiệp lại chuyển tiền thuế này vào tính chi phí hàng hóa, dịch vụ từ đó người chịu thuế cuối cùng là người tiêu dùng.
Ví dụ: Khi đi mua hàng hóa trong siêu thị, đi ăn tại nhà hàng,… bạn sẽ thường bị mất 0%, 5% hoặc 10% thuế GTGT được ghi trong hóa đơn và đây chính là khoản thuế gián thu mà bạn phải đóng khi mua hàng hóa dịch vụ.
- Thuế trực thu là loại thuế mà người có nghĩa vụ nộp thuế đồng thời là người chịu thuế. Nói cách khác, người nộp thuế và người chịu thuế là một (người nộp thuế không thể chuyển nghĩa vụ thuế cho các đối tượng khác).
Ví dụ: Thuế trực thu là thuế thu nhập cá nhân đối với tiền công, tiền lương và do người lao động thực hiện nộp thuế. Ngoài ra thuế trực thu còn bao gồm thuế TNDN, thuế nhà đất,…
II. Thuế gián thu và thuế trực thu có những loại thuế nào?
1. Thuế gián thu bao gồm những loại thuế nào?
(1) Thuế tiêu thụ đặc biệt
- Thuốc lá điếu, xì gà và chế phẩm khác từ cây thuốc lá dùng để hút, hít, nhai, ngửi, ngậm.
- Rượu.
- Bia.
- Xe ô tô dưới 24 chỗ, kể cả xe ô tô vừa chở người, vừa chở hàng loại có từ hai hàng ghế trở lên, có thiết kế vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng.
- Xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh có dung tích xi lanh trên 125cm3.
- Tàu bay, du thuyền (loại sử dụng cho mục đích dân dụng).
- Xăng các loại.
- Điều hòa nhiệt độ công suất từ 90.000 BTU trở xuống.
- Bài lá.
- Vàng mã, hàng mã, không bao gồm hàng mã là đồ chơi trẻ em, đồ dùng dạy học.
(2) Thuế GTGT
Thuế GTGT là thuế chỉ áp dụng trên phần giá trị tăng thêm mà không phải đối với toàn bộ giá trị hàng hóa, dịch vụ.
Thuế giá trị gia tăng được cộng vào giá bán hàng hóa, dịch vụ và do người sử dụng trả khi sử dụng sản phẩm đó. Người chịu thuế là người tiêu dùng nhưng người trực tiếp thực hiện nghĩa vụ đóng thuế cho Nhà nước là đơn vị sản xuất, kinh doanh.
(3) Thuế bảo vệ môi trường
Theo đó, người nộp thuế là người sản xuất, kinh doanh nhưng người thực tế chịu thuế là người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ.
(4) Thuế tài nguyên
Đối tượng chịu thuế tài nguyên được quy định tại Điều 2 Luật Thuế tài nguyên 2009 như sau:
- Khoáng sản kim loại.
- Khoáng sản không kim loại.
- Dầu thô.
- Khí thiên nhiên, khí than.
- Sản phẩm của rừng tự nhiên, trừ động vật.
- Hải sản tự nhiên, bao gồm động vật và thực vật biển.
- Nước thiên nhiên, bao gồm nước mặt và nước dưới đất.
- Yến sào thiên nhiên.
- Tài nguyên khác do Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định.
(5) Thuế xuất nhập khẩu
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam.
- Hàng hóa xuất khẩu từ thị trường trong nước vào khu phi thuế quan, hàng hóa nhập khẩu từ khu phi thuế quan vào thị trường trong nước.
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ và hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của doanh nghiệp thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối.
2. Thuế trực thu bao gồm những loại thuế nào?
(1) Thuế thu nhập cá nhân
Thuế thu nhập cá nhân không đánh vào những cá nhân có thu nhập thấp, do đó, khoản thu này sẽ công bằng với mọi đối tượng, góp phần làm giảm khoảng cách chênh lệch giữa các tầng lớp trong xã hội.
Căn cứ Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 và các văn bản hướng dẫn thi hành, thuế thu nhập cá nhân áp dụng đối với người nộp thuế khi có thu nhập chịu thuế từ các nguồn thu sau:
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công, các khoản thu khác có tính chất như tiền lương, tiền công (đối với cá nhân không có người phụ thuộc thì phải nộp thuế thu nhập cá nhân khi có tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công trên 11 triệu đồng/tháng; khoản thu nhập này đã trừ các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc và các khoản đóng góp khác như từ thiện, nhân đạo,…).
- Thu nhập từ kinh doanh (hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu trong năm dương lịch trên 100 triệu đồng).
- Thu nhập từ đầu tư vốn.
- Thu nhập từ chuyển nhượng vốn.
- Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản.
- Thu nhập từ trúng thưởng.
- Thu nhập từ bản quyền.
- Thu nhập từ nhượng quyền thương mại.
- Thu nhập khi nhận thừa kế.
- Thu nhập từ nhận quà tặng.
(2) Thuế thu nhập doanh nghiệp
Để xác định được số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thì người nộp thuế phải xác định được thu nhập tính thuế trong kỳ và thuế suất.
Muốn xác định được thu nhập tính thuế cần phải xác định được doanh thu, chi phí được trừ, các khoản thu nhập khác (nếu có), thu nhập được miễn thuế (nếu có), các khoản lỗ được kết chuyển theo quy định (nếu có), phần trích lập quỹ khoa học và công nghệ (nếu có).
Theo quy định tại Điều 10 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2008 thì Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thường là 20%, trừ một số ngành, một số khu vực được áp dụng thuế suất ưu đãi hoặc một số áp dụng thuế suất rất cao như hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác nguyên quý hiếm đối với các mỏ bạch kim, vàng, bạc, thiếc, wonfram, antimoan, đá quý, đất hiếm,…
III. Điểm giống nhau giữa thuế trực thu và thuế gián thu
Thuế là khoản trích nộp bằng tiền, mang tính bắt buộc, tính quyền lực nhà nước, không bồi hoàn của Nhà nước đối với các tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng chịu thuế.Do đây là cách phân loại thuế dựa trên mục đích điều tiết nên đương nhiên thuế trực thu và thuế gián thu sẽ có điểm tương đồng nhất định. Điển hình một số điểm giống nhau giữa thuế trực thu và thuế gián thu như:
- Đều mang tính chất bắt buộc và được đảm bảo thực hiện bằng sự cưỡng chế của Nhà nước;
- Đều điều tiết vào thu nhập của cá nhân, tổ chức trong xã hội;
- Người nộp thuế đều phải trích một phần tài sản để nộp vào ngân sách Nhà nước…
IV. Điểm khác nhau giữa thuế trực thu và thuế gián thu
1. Đối tượng chịu thuế
| Thuế trực thu | Thuế gián thu |
| Đối tượng chịu thuế chính là người nộp thuế. | - Đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng cuối cùng. - Đối tượng nộp thuế là cá nhân, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. |
2. Đặc điểm
| Thuế trực thu | Thuế gián thu |
| Là loại thuế được tính dựa trên thu nhập và tài sản của người nộp thuế. | Là một yếu tố cấu thành lên giá cả của hàng hóa, dịch vụ. |
3. Ưu điểm
| Thuế trực thu | Thuế gián thu |
| Được thiết lập dựa trên nguyên tắc “nhiều thu nhập - nhiều thuế” giúp đảm bảo tính công bằng và chia đều nghĩa vụ thuế giữa các cá nhân và doanh nghiệp có thu nhập khác nhau. | - Việc áp dụng mức thuế đồng nhất cho 1 loại sản phẩm hoặc dịch vụ, không làm gia tăng sự phức tạp trong hệ thống quản lý của cơ quan thuế. - Góp phần tạo nguồn thu lớn, ổn định và thường xuyên cho ngân sách nhà nước, đồng thời hỗ trợ kiểm soát tỷ lệ lạm phát của nền kinh tế và kích thích tăng trưởng kinh tế. |
4. Hạn chế
| Thuế trực thu | Thuế gián thu |
| Tạo ra sự phức tạp trong công tác quản lý của cơ quan thuế, vì đây là loại thuế có nguy cơ cao về sự trốn thuế khi người nộp thuế cố gắng khai báo mức thu nhập tối thiểu để giảm mức thuế phải nộp. | - Việc đảm bảo công bằng trong thuế gián thu là rất khó khăn vì người nộp thuế dù có thu nhập thấp hay thu nhập cao đều phải nộp thuế gián thu với tỷ lệ như nhau. - Thuế gián thu thường được tính vào giá của sản phẩm, điều này gián tiếp điều tiết giá cả của hàng hóa trên thị trường, ảnh hưởng đến người tiêu dùng. |
V. Các loại thuế phân theo thuế trực thu và thuế gián thu
Thuế trực thu |
Thuế gián thu |
- Thuế Thu nhập cá nhân (Thuế TNCN, PIT) - Thuế Thu nhập doanh nghiệp (Thuế TNDN, CIT)... | - Thuế tiêu thụ đặc biệt - Thuế Giá trị gia tăng (Thuế GTGT, VAT) - Thuế Xuất nhập khẩu - Thuế Bảo vệ môi trường... |
Nguồn: https://ketoananpha.vn/phan-biet-thue-truc-thu-va-thue-gian-thu.html
.png)